بخش اول _ مولد قدرت
فصل اول : ابزار شناسي

نکات
تعمير کاران ،جهت انجام کارهاي تعميراتي به ابزارهاي مخصوص نياز دارند که آگاهي از روش صحيح استفاده و کاربرد آنها ضروري است.
خودرو ،مجموعه اي کامل و پيچيده است ،که هر قسمت آن با روش خاصي با يکديگر متصل مي باشد .
مهم ترين نکته اي که در مورد ابزار بايد دانست ،تميز نگه داشتن آنها و قرار دادن هر يک پس از استفاده ،در محل خود است .  

1-1-1- آچارهاي تخت :
از آن براي باز کردن يا بستن پيچ و مهره ها استفاده مي شود .اندازه يک آچار با فاصله دهانه آن تعيين مي شود . بنابراين دو اندازه رايج وجود دارد :يکي متريک و ديگري اينچي است .
در سيستم متريک ،اندازه آچارها از آچار 7 ميليمتري شروع شده ،ميليمتر به ميليمتر افزايش پيدا مي کند و تا 25 ميليمتر و گاهي بيشتر هم مي رسد .
اينچ به يک اينچ


اينچ شروع شده ،با افزايش مرحله اي


در سيستم اينچي ،اندازه آچارها از
و گاهي بيشتر هم مي رسد .براي آنکه بتوان آچار تختي را در يک دهانه تنگ مورد استفاده قرار داد ،دهانه آچار را نسبت به بدنه آن با زاويه 15 درجه مي سازند.

آچارهاي تخت ديگري هم وجود دارد که زاويه دهانه آنها نسبت به بدنه ،داراي زاويه 22/5 ، 30 ، 60 و 90 مي باشد .

آچارهاي مينياتوري با اندازه هاي خيلي کوچک ساخته مي شوند و براي تعمير دستگاه هاي جرقه و آلترناتورها که داراي پيچ و مهره هاي کوچکي هستند ،به کار مي روند. آچارهاي تخت مخصوصي وجود دارد که براي تنظيم فيلر سوپاپ موتورهاي L شکل ،به کار مي رود . اين آچارها نازکتر هستند ،ولي بلند ساخته مي شوند .  

2-1-1- آچار رينگي :
براي جلوگيري از سر خوردن ( لغزيدن )آچار از روي مهره يا سر پيچ ،آچار رينگي به کار مي رود . آچار رينگي داراي 12 شيار است که هر دو شيار در طرفين يک گوشه مهره يا سر پيچ قرار مي گيرد و با زاويه به آن نيرو وارد مي شود و براحتي مهره يا پيچ را باز مي کند و امکان لغزش آن از بين مي رود .

3-1-1- آچار بوکس :
اين آچار مانند آچار رينگي مي باشد . لغزش آچار از روي مهره ،به وسيله تعدادي شيار کنترل مي گردد .

ولي نوع 12 شياره آن متداول تر است . در انتهاي آچار بوکس يک شکاف مربع شکل به ضلع 1/4 -1/8-1/2

که دسته بوکس ،مستقيم ،هندلي و يا جغجغه اي در آن قرار مي گيرد .

از آچار بوکس بيشتر براي باز کردن و بستن مهره هاي داخل شيارها و شمعهاي موتور ،استفاده مي کنند.

4-1-1-آچار درجه دار (تورک متر ) :
يکسان بستن پيچها ،بويژه در مورد بستن پيچهاي سر سيلندر و مهره هاي ياتاقانهاي ميل لنگ ،اهميت زيادي دارد . براي سفت کردن اين نوع پيچها يا مهره ها از آچار درجه دار استفاده مي گردد .آچار درجه دار داراي ميله نشان دهنده است که مقدار سفت کردن پيچ را بر حسب گشتاور وارد شده به آن ،نشان مي دهد . مقياس روي صفحه مدرج بر حسب m.N ، m.kg ، ft-1b ويا in-1b مي باشد .

آچار فرانسه ،براي باز کردن پيچهاي بزرگ به کار مي رود . اين آچارها بر حسب طولشان دسته بندي مي شوند . مهمترين عيب اين نوع آچارها به هم خوردن اندازه آنها و لغزيدن آنها از روي مهره است.
هر نوع آچاري که براي کار روي مهره يا پيچ انتخاب مي شود ،بايد با آچار خور آن به خوبي منطبق شود .
بخشي از آچارهاي مختلف که در اتو مکانيک کار برد دارند ديده مي شوند .

آچارهاي مورد مصرف در کارگاه اتومکانيک

5-1-1- انبر دست ها :
انبردست ها را بنام هاي :انبردست ،انبر دست محور لغزان ،سيم چين ،دم باريک ،انبر کلاغي ،انبر قفلي ،خار باز کن ،خار جمع کن و غيره مي نامند .  

6-1-1- انبر دست محور لغزان :
به علت لغزنده بودن محور انبر دست فکين آن بيشتر باز شده و مورد استفاده آن را گستر ده تر مي کند .

 

7-1-1- دم باريک :
براي در آوردن قطعات کوچک سقوط نموده در شيارها و يا نصب کردن پيچ و مهره در مواضع تنگ و کارهاي مشابه بکار مي رود .

انواع دم باريک

8-1-1- انبر کلاغي :
اين انبر داراي فک لغزنده طولاني بوده و براي انجام کارهاي مختلف بکار مي رود . اين انبر را طوري ساخته اند تا در هر اندازه اي که قرار گيرد فک هاي آن بطور موازي با هم به جسم تکيه کند .

انبر کلاغي

 

9-1-1- انبر قفلي :
اين انبر از نوع قفل شونده است . وقتي فکهاي آن به قطعه اي که بايستي باز شود مي چسبد تماس محکم و استواري برقرار نموده و به آساني آن را از محل خود باز مي کند .

انبر قفلي

10-1-1- سيم چين :
سيم چين براي بريدن سيم ها و قطع پين ها و غيره بکار مي رود .

سيم چين

11-1-1- خار بازکن :
انبر خار بازکن يا خار جمع کن براي خارج کردن خار از قطعات مختلف بکار مي رود . يکي خار را در محل خود باز مي کند تا بتوان آن را خارج نمود و ديگري خار را جمع مي نمايد ( خار گژنپين ) .

خار بازکن

12-1-1- آچار پيچ هاي دو سر دنده :
براي بستن يا باز کردن پيچ هاي دو سردنده ابزار مخصوصي بکار مي رود . پيچ در سوراخ ابزار قرار گرفته . با آچار بوکس محور متحرک را مي پيچانند تا آنرا ببندد يا باز کند .

آچار پيچ دو سردنده

13-1-1- آچار هاي پيچ گوشتي :
در کارگاه اتومکانيک آچار پيچ گوشتي هاي متعددي بکارمي رود.

انواع پيچ گوشتي و انواع آچار پيچ گوشتي

1-13-1-1- آچار پيچ گوشتي دو سو :
از اين آچار براي بستن يا باز کردن پيچ هاي شيار دار استفاده مي شود .

2-13-1-1- آچار پيچ گوشتي چهار سو :
آچار پيچ گوشتي چهار سو براي باز و بستن پيچ هاي شيار دار چهار سو بکار مي رود .

3-13-1-1- آچار پيچ گوشتي خم :
وقتي پيچ درمحل تنگي بسته شده و فضاي بالاي آن خيلي کوچک باشد از آچار پيچ گوشتي خم ، براي بستن يا باز کردن آن استفاده مي شود .

2-1- آچار مهره هاي گرد :
مهره هايي که داراي شيار محيطي بوده و به علت بزرگي يا شرايط خاص فاقد آچار خور مي باشند به وسيله آچار مهره باز يا بسته مي شود .

دو نوع آچار مهره

3-1- چکش ها :
چکش ها بر حسب وزن قسمت فلزي آن تقسيم بندي مي شود . گاهي چکش ها را بر حسب نرمي و سختي دسته بندي مي نمايند . اين چکش ها از جنس پلاستيک ، مس ، برنج و سرب ساخته مي شوند . ممکن است چکش ها را از نظر شکل تقسيم بندي نمايند . مانند چکش صافکاري ، چکش جازدن پين و غيره .

چکش هاي نرم و سخت

4-1- قلم ها
1-4-1- قلم تخت :
قلم تخت براي قطع کردن ورق ها ، سرپرچها و غيره بکار مي رود .

2-4-1- قلم شيار :
اين قلم داراي نوک باريکي است و براي ايجاد شکاف باريک مانند جار خار بکار مي رود .

3-4-1- قلم لب گرد :
براي ايجاد شيارهاي هلالي شکل از قلم لب گرد استفاده مي شود .

انواع قلم

در موقع براده برداري از سطح کار ضخامت براده به زاويه گرفتن قلم بستگي دارد هرگاه زاويه را بزرگ انتخاب کنند ضخامت براده بيشتر و اگر زاويه را کوچک انتخاب نمايند ضخامت براده نازکتر خواهد بود .

 

 

عمق براده را با زاويه قلم معين مي کنند .


5-1- دريل ها و لوازم يدکي آنها :
دريل ها براي سوراخ کردن و نيز کربن زدايي از قطعات موتور بکار مي رود . در شکل 30-1 انواع دريل دستي و الکتريکي و لوازمات آنها ديده مي شود .

دريل و متعلقات آن

6-1- سوهان ها :
سوهان ها از فولاد ساخته مي شوند بوسيله سوهان ها از سطوح قطعات براده برداري شده و سطوح تماس را پرداخت مي کنند . لبه هاي برنده يا آج هاي سوهان به صورت موازي و يا متقاطع ساخته مي شوند . در شکل زير نام قسمتهاي مختلف سوهان و مقاطع انواع سوهان ديده مي شود .

سوهان با برش موازي ( بالا ) و سوهان با برش متقاطع ( پايين )

سوهان گرد براي بزرگ کردن سوراخ ها و يوهان مثلث ساييدن قطعات پرداخت شده و نرم از لب گيره استفاده مي کنند تا داغ گيره بر روي قطعات باقي نماند . در موقع پرشدن فاصله هاي بين آجها که بخصوص در سوهانکاري اجسام نرم اتفاق مي افتد از برس سيمي استفاده کرده و سوهان را تميز نماييد .

7-1- لحيم کاري :
به وسيله لحيم کاري دو قطعه فلز به يکديگر متصل مي شوند . در کارگاه اتو مکانيک از لحيم براي پر کردن سطوح ناصاف بدنه اتومبيل ، اتصالات برقي استفاده مي شود . سيمهاي برقي را اگر بدون لحيم به يکديگر متصل کنند در اثر ارتعاشات از يکديگر جدا شده و مدار قطع مي گردد .

روش لحيم کاري اتصالات سيم ها

لحيم آلياژي است از قلع و سرب که با نسبت هاي مختلف با يکديگر مخلوط ، و با نقطه ذوب متفاوت ساخته مي شود . لحيمي که در حرارت کم ذوب مي شود براي کارهاي ظريف و کوچک مصرف شده و لحيم نرم گفته مي شود . لحيمي که در حرارت زياد ذوب مي شود براي لحيم کاري قطعات بزرگ بکار رفته و لحيم سخت ناميده مي شود .

انواع هويه برقي

هويه ها يا به صورت مسي بوده و با چراغ کوره اي گرم مي شوند و يا به صورت برقي بوده و در فرمهاي مختلف ساخته شده و داراي قدرت گرمايي متفاوت است . هويه هاي مسي را قبل از لحيم کاري بايد پوششي از لحيم بدهند . به اين منظور ابتدا نوک هويه را تميز کرده و آن را گرم مي کنند . سپس نوک آن را در روغن لحبم فرو مي کنند . آن گاه روي آجر نسوز يا کريستال آمونياک جامد لحيم را به هوريه تماس مي دهند .

 

وسايل لحيم کاري و آزمايش

8-1- کمان اره :
براي بريدن فلزات از کمان اره استفاده مي کنند . کمان اره داراي يک بدنه فلزي و دو فک است يکي از فکها متغير بوده و در موقع تعويض تيغ اره در محل خود جلو و عقب مي رود . تيغ اره ها از فولاد سخت تهيه شده و در انواع مختلف وجود دارد . تيغ اره ها در دو انتها داراي سوراخي هستند که به کمان اره متصل مي شوند . تيغ اره ها يي که براي مصارف دستي ساخته مي شوند داراي اندازه هاي مختلفي هستند که بر حسب تعداد دندانه در واحد طول مشخص مي شود . معمولا تعداد دنده ها در هر اينچ از طول تيغ اره 14 ، 18 ، 24 و 32 مي باشد هر چه تعداد دنده در واحد طول زيادتر باشد تيغ اره دنده ريزتر خواهد بود . انتخاب نوع تيغ اره براي کارهاي روزانه در پيشبرد درست کار نقش مهمي دارد .

کمان اره

بطور کلي براي اره کاري موادي مانند آهن ، برنز و چدن تيغ اره اي که داراي 14 دنده در هر اينچ است مناسب مي باشد . براي برش قطعات سخت تر از تيغ اره اي که داراي 14 دنده در هر اينج است مناسب مي باشد . براي برش قطعات سخت تر از تيغ اره دنده ريز ( 18 دنده درهر اينچ ) استفاده مي شود .
براي برش لوله هاي برنجي ، آهني و اشيايي که داراي ديواره نازک هستند تيغ اره با دنده ريزتر مناسب مي باشد ( 24 دنده در هر اينچ )
براي برش ورق هاي نازک و يا لوله هاي جدار نازک ريزترين دنده توصيه مي شود ( 32 دنده درهراينچ )
موثر ترين سرعت کار براي برش با دست آن است که هر کورس تيغ اره در يک ثانيه انجام شود . براي اره کار قطعات نازک بهتر است آنها را در بين دو قطعه مواد نرم مانند چوب قرار دهند و در هنگام برش هر سه قطعه بريده شود . در غير اينصورت دندانه هاي تيغ اره در کار قلاب مي کند .

روش انتخاب تيغ اره بر حسب نوع کار

فصل اول : ابزار شناسي
قسمت دوم

9-1- مته کاري و برقوزني :
گاهي لازم است در روي بدنه خودرو مته کاري انجام شده و قطعاتي به آن متصل شود . به اين منظور ار دريل هاي برقي استفاده مي شود .
1-9-1- مته ها از فولاد کربني و يا فولاد تندبر ساخته مي شوند . مته داراي دو لبه برنده است که نسبت به مرکز آن قرينه اند .  

2-9-1- تيز کردن مته ها :
قبل از پرداختن به سوراخکاري لازم است وضعيت مته بررسي شود . مته نامناسب و کند اشکالات زير را همراه دارد :
1- پيشروي آهسته
2- عدم دقت در سوراخ ايجاد شده و خارج از مرکز بودن آن
3- شکستن مته  

3-9-1- مته تيز و مناسب داراي مشخصات زير مي باشد :
1- زاويه برش مته در هر دو لبه برنده يکسان است .
2- لبه هاي برنده داراي طول يکسان هستند

زواياي مختلف مته

3- پشت لبه برنده در هر دو طرف به يک نسبت ساييده شده است .
4- زاويه گوه مته صحيح انتخاب شده است .
زواياي برنده لبه ها را با شابلن اندازه مي گيرند تا هر دو يکسان تير شوند .

براي تيز کردن مته لازم است آن را به يکي از جهت هاي زير حرکت دهند :
1- به چپ
2- به راست
3- به پايين


برقو
برقو از سه قسمت تشکيل شده است : بدنه ، دم ، لبه هاي برنده
برقو را مي توان با دست و يا با دريل چرخانيد . در صورتيکه با دريل بکار گرفته شود سرعت آن نبايد بيشتر از RPM 50 باشد . برقو ها از فولاد سخت ساخته مي شوند و لازم است در جعبه هاي چوبي ديواره دار نگهداري شوند تا به يکديگر اصابت نکنند . در شکل زير دو نوع بقوي ثابت ديده مي شود : برقو با لبه برنده مستقيم و برقو با لبه برنده مارپيچي در قسمت پايين شکل برقوي قابل تنظيم به چشم مي خورد . برقوي مارپيچي براده برداري بهتر و ملايم تري انجام مي دهد و کمتر قلاب مي کند . برقوهاي ثابت به اندازه دقيق ئ استاندارد وجود دارد . برقوهاي قابل تنظيم را بايد با دقت زياد بکار برد و قبل از برقو کاري به وسيله ميکرو متر قطر تيغه ها را اندازه مي گيرند .

انواع برقو  

10-1- قلاويز و حديده
در شکل زير چند قلاويز ديده مي شود . و در شکل 50-1 حديده و حديده گردان را مي بينيد قلاويز براي دنده کردن داخل استوانه ها ( مهره ) بکار مي رود در حاليکه حديده سطوح خارجي استوانه را دنده مي کند ( پيچ ) .

انواع قلاويز

 

 

حديده قابل تنظيم و حديده گردان

 

پيچ و مهره  

در موقع قلاويز کاري و حديده کاري بايد نکات زير را بکار بست :
1- در هر دور که ابزار بطرف راست مي چرخد نيم دور آن را بطرف چپ بگردانيد تا براده هاي جدا شده از بين لبه هاي برنده آزاد گردد .
2- اعمال نيروي زياد باعث شکستن ابزار ، خراب شدن قطعه کار و ناصاف شدن دنده ها مي شود .
3- در موقع دنده کردن قطعات فولادي بهتر است روغن به ابزار بزنند .
4- براي دنده کردن قطعات آلومينيمي زدن نفت بهتر است .
5- براي دنده کردن برنج يا چدن هيچگونه روغن بکار نبريد .  

11-1- ابزار تميز کردن
در شکل زير چند نوع ابزار پاک کن ديده مي شود که از آنها براي تميز کردن قطعات باز شده موتور و کربن زدايي استفاده مي کنند . برخي از اين ابزارها دستي و برخي ديگر با دريل بکار برده مي شوند .

ابزارهاي پاک کن

12-1- وسايل شارژ باطري
در قسمت شارژ باطري وسايل مختلفي وجود دارد که عبارتند از :
1- دستگاه شارژ کننده باطري قابل تنظيم که مقدار ولتاژ و آمپر شارژ آن تغيير مي کند .
2- هيدرومتر ، براي اندازه گيري غلظت آب اسيد .
3- ظرف آب اسيد ، براي ريختن آب در خانه هاي باطري به وسيله ي قيف .
4- سيم هاي رابط که براي بستن باطريها به دستگاه شارژ به کار مي رود .
5- ولتمتر باطري يا دستگاه تست باطري .

13-1- بخشي از وسايل ضروري کارگاه اتومکانيک
الف – وسايل مربوط به سوپاپ
1- فنر جمع کن : به وسيله فنر جمع کن فنر سوپاپ ها را جمع کرده و خار سوپاپ را در مي آورند .
2- روغن سنباده : براي آب بندي سوپاپ ها از روغن سنباده که در دو نوع زبر و نرم وجود دارد استفاده مي کنند .
3- چوب سوپاپ گردان : پس از زدن روغن سنباده به سوپاپ آن را به وسيله سوپاپ گردان که داراي لاستيک مکشي است در روي سيت سوپاپ حرکت دوراني مي دهند .

وسايل کار روي سوپاپ

ب – جراثقال سقفي : براي بلند کردن موتور از روي شاسي از جرثقيل هاي مختلفي استفاده مي کنند که در شکل 55-1 نوعي از آن ديده مي شود .

کابل و جراثقال سقفي

ج – کاسه کش يا چرخ کش : براي درآوردن کاسه چرخ از کاسه کش استفاده مي کنند .

روش درآوردن کاسه چرخ

د – وسايل چرخ : در کارگاه اتومکانيک پمپ هاي باد برقي ( کمپرسور ) وجود دارد گاهي نيز از پمپ بادپايي استفاده مي شود . در شکل 57-1 فشار سنج باد لاستيک همراه والو درآر ، عمق سنج آج لاستيک و پمپ بادپايي ديده مي شود .

پمپ باد – فشار سنج باد لاستيک و عمق سنج آج

هـ - جک ، زيرانداز و خرک : براي بلند کردن اتومبيل از جک روغني استفاده مي شود . هر گاه بخواهند هم زمان جلو يا عقب اتومبيل را به يک اندازه بلند کنند از خرک گذاري استفاده مي شود .

وسايل لازم براي کار در زير خودرو

و – پمپ هاي روغن : پمپ روغن به صورت روغن دان براي روغنکاري هاي معمولي به صورت گريس پمپ براي روغنکاريمواضع گريس خور و به صورت واسکازين کش براي پر کردن جعبه دنده و ديفرانسيل به کار مي رود .

14-1- وسايل بستن قطعات به يکديگر
وسايل مختلفي وجود دارد که قطعات موتور را به هم متصل مي کند اين قطعات در شکل 62-1 نشان داده شده اند .

انواع پيچ ، مهره و واشر

1-14-1- پيچ و مهره :
پيچ و مهره ها در ابعاد و اندازه هاي مختلفي ساخته مي شوند .  

1-1-14-1- پيچ :
ميله اي است با دندانه خارجي که در داخل سوراخ دنده شده اي ( قلاويز ) قرار گرفته و دو قطعه را بهم متصل مي کند .
پيچ سردار بوسيله آچار تخت يا رينگي بسته مي شود ولي پيچ با سر مخروطي با آچار پيچ گوشتي باز يا بسته مي شود .
اندازه پيچ بر حسب قطر مفتول آن بيان مي شود . تقسيم بندي پيچها باتوجه به شکل سر آنها و مقدار دندانه اي که در واحد طول از ميله پيچ بوجود آمده بعمل مي آيد .

انواع پيچي که با پيچ گوشتي باز و بسته مي شود.

پيچ دوسر دنده

پيچ هاي نيم دنده

2-1-14-1- مهره :
وقتي دو قطعه به يکديگر متصل شده و فاقد دنده باشند از پيچ و مهره استفاده مي کنند .

انواع مهره

2-14-1- مهره هاي قفل شونده :
مهره هاي قفل شونده در مواقعي بکار مي رود که احتمال باز شدن مهره در اثر ارتعاشات وجود داشته باشد . انواع مهره هاي قفل شونده در شکل زير ديده مي شود .

مهره و قفل شونده – مهره نيروي جانبي به پيچ وارد کرده و از باز شدن جلوگيري مي کند.

3-14-1- واشرهاي قفل شونده و ساده :
در شكل هاي زير چند نوع واشر ساده و قفل شونده ديده مي شوند . واشر ساده براي توزيع فشار به سطح اتصال و واشر هاي قفل شونده و فنري براي جلوگيري از باز شدن پيچ و مهره ها بکار مي رود .

4-14-1- مهره سر خود :
براي سرعت عمل در مونتاژ قطعات از مهره سر خود استفاده مي کنند . مهره سر خود بيشتر در بدنه هاي جدا شدني اتومبيل و در اطاقهاي خودرو ها استفاده مي شود .

مهره سر خود

5-14-1- پيچ خودرو :
پيچ هاي خودرو در اتصال بدنه خودروها بکار مي رود . اين نوع پيچ در ورق هاي نازک خود بخود پيشروي مي کند و نياز به دنده کردن ندارد .

انواع پيچ خودرو براي اتصالات فنري

6-14-1- خارها :
خارها براي نصب چرخ دنده يا چرخ زنجير در روي محور بکار مي رود . خارها بصورت هلالي ، مربع شکل ، ميله اي و اشپيل ساخته مي شوند .

7-14-1- پيچ سنج :
تيغه هاي مختلفي در پيچ سنج وجود دارد که هر يک با اندازه هاي متفاوتي دنده شده است . با قرار دادن دنده يکي از تيغه ها با پيچ مورد آزمايش مي توان عمق و گام آنرا تعيين نمود .

8-14-1- پرچها :
پرچها بين فلزي هستند که در يکطرف داراي سر بوده و در طرف ديگر آزاد مي باشند . پس از عبور دادن پرچ از سوراخهاي دو قطعه اي که به هم متصل مي شوند سر ديگر آن را با چکش يا قالب پرچ مي نمايند .

 

مراحل مختلف پرچکتري چکش و مراحل مختلف پرچکاري قالبي

9-14-1 – دستگاه پرچ کن :
دستگاه پرچ کن براي مواقعي بکار مي رود که بخواهند دو قطعه را از يک طرف بهم پرچ کنند و طرف ديگر بسته بوده و امکان پرچ وجود نداشته باشد . اين پرچها را پرچ کور مي نامند . روش پرچکاري به ترتيب زير است :
1- ابتدا سوراخي در قطعات کار ايجاد مي کنند .
2- ساقه بلند پرچ را در دستگاه قرار مي دهند .
3- قسمت ضخيم پرچ را وارد سوراخ قطعه کار مي کنند .
4- دسته پرچ کن را فشار داده تا سر پرچ در طرف نا پيداي قطعه قرار گيرد . شکل 77-1 مراحل آن را نشان مي دهد .

انواع پرچ و مراحل پرچکاري با دستگاه پرچ

الماس سنگ صاف کن

قطر داخلي ياتاقان به وسيله ميکرومتر داخلي اندازه گيري

پلاستيک مخصوصي براي اندازه گيري لقي ياتاقان ها بکار برده مي شود



با ميکرومترخارجي طول محورميل لنگ را اندازه مي گيرند تا ساييدگي را در طول آن تعيين کنند



با فيلر لقي هاي بين قطعات متحرک کنترل مي شود .

15-1- آچار آلن :
از آچار آلن براي بازکردن پيچهاي بدون سر ، که داراي شکاف گود شش گوش هستند ، استفاده مي شود . آچار آلن به صورت L و از فولاد سخت ساخته مي شود

 

خار بازکن

فصل اول : ابزار شناسي
قسمت سوم

16-1- سنبه ها
سنبه ها ي مختلفي در کارگاهها به کار مي رود . يکي از کاربردهاي آن ، در آوردن پيچها و ميخ پرچها مي باشد که پس از پراندن سر پرچ با قلم ، ابتدا با سنبه معمولي ، باقيمانده آن را جابه جا نموده ، سپس با سنبه ساقه بلند ، آن را از سوراخ خارج مي کنند . در شکل زيري انواع سنبه ديده مي شود .

چند نوع سنبه

17-1- قلاويز پيچ درآر
وقتي که پيچ به طور نادرست محکم شود ، در محل خود بريده مي شود . براي درآوردن باقيمانده پيچ شکسته ، از پيچ درآر استفاده مي گردد . در شکل B89-1 انواع قلاويز پيچ درآر ديده مي شود . براي اين کار ، انتهاي پيچ شکسته را با مته مناسبي سوراخ نموده ، شکل A 89-1 سپس پيچ درآر را در محل سوراخ قرار مي دهند و به طرف چپ مي چرخانند تا پيچ شکسته خارج گردد .

(A )مته زدن ( B) چند پيچ در آر( قلاويز چپ گرد )

18-1- قيچي آهن بر
براي بريدن ورق ها و بعضي واشرها به قيچي هاي مخصوصي نياز است . قيچي ها را لب صاف و يا لب گرد مي سازند . قيچي هاي لب گرد ، براي برش هاي منحني شکل به کار مي رود .

 

انواع قيچي

19-1- اندازه گيرهاي مورد استفاده در کارگاه اتومکانيک
ريز سنج ( ميکرو متر ) :
وسيله اي است که براي اندازه گيري فتصله خطي بين دو نقطه ، با دقت 01/0 ميليمتر و يا 001/0 اينچ بکار گرفته مي شود .
ميکرومتر در دو نوع داخلي و خارجي وجود دارد . نوع داخلي براي اندازه گيري فاصله بين دو نقطه به کار مي رود مانند اندازه گيري قطر داخلي سيلندر .
ميکرومتر خارجي شکل زير براي اندازه گيري قطر خارجي استوانه و يا ضخامت قطعات به کار برده مي شود .

 

روش اندازه گيري قطر داخل سيلندر با ميکرومتر داخلي و ميله رابط

ميکرومتر خارجي

1-19-1- ميکرومتر متريک
گام دندانه ي فک متحرک ميکرومتر در سيستم متريک ، 5/0 ميليمتر است يعني يک دور چرخش کامل غلاف ، فک متحرک را فقط 5/0 ميليمتر عقب يا جلو مي برد .
روي بدنه ميکرومتر از صفر تا 25 ،50 و 75 ميليمتر مدرج گرديده است .بعلاوه خطوط 0/5 ميليمتري هم در بين هر خط يک ميليمتري وجود دارد . وقتي غلاف در جهت راست پيچانده شود و فک متحرک به فک ثابت برسد ، لبه ي غلاف هم روي خط صفر منطبق مي گردد .
هر گاه يک دور غلاف را به چپ بگردانيم ، لبه ي غلاف روي خط 0/5 ميليمتري و اگر دو دور کامل بگردانيم روي خط يک ميليمتري قرار مي گيرد و صفر غلاف بر عدد يک ميليمتر منطبق مي شود .
غلاف را نيز مدرج ساخته اند و محيط آن را به 50 قسمت مساوي تقسيم کرده اند . بنابراين هرگاه در نظر بگيريم که يک دور چرخش کامل غلاف ، معادل 5/0 ميليمتر ، فک متحرک را حرکت دهد ، پس چرخش يک خط آن به اندازه1/50گام ( 5/0 ميليمتر ) آن را تغيير خواهد داد :

1/50x0/5=1/100mm

و هرگاه به اندازه دو خط غلاف را بچرخانيم ، فک متحرک به اندازه 2/100 ميلمتر تغيير مکان مي دهد :      

2/50x0/5=1/100mm

بنابراين براي خواندن ميکرو متر سيستم متريک ، مانند زير عمل مي کنيم :

اندازه کار با دقت يکصدم ميليمتر = عدد روی غلاف +عدد ديده شده روي بدنه

100

2-19-1- ميکرومتر اينچي :
گام دندانه فک متحرک ميکرومتر اينچي ، برابر1/40اينچ است .يعني گام پيچ آن 025/0 اينچ جلو يا عقب مي رود. 

گام دندانه فک متحرک ميکرومتر اينچي ، برابر

ميکرو متر اينچي

بدنه ميکرومتر را به فواصل 025/0 اينچي مدرج نموده اند و هر چهار فاصله برابر 1/0 اينچ شده است . وقتي غلاف را به راست بچرخانند و فک متحرک به فک ثابت برسد ، عدد صفر غلاف با عدد صفر بدنه با هم منطبق مي شود . اگر غلاف را يک دور کامل به چپ بگردانيم ، عدد صفر غلاف با خط محور هماهنگ شده ، لبه ي غلاف روي اولين خط ( 025/0 اينچي ) قرار خواهد گرفت .
روي محيط غلاف را به 25 قسمت مساوي تقسيم کرده اند . بنابراين هر گاه غلاف به اندازه يکي از اين قسمتها به چپ يا راست حرکت کند ، فک متحرک به اندازه زير تغيير مکان خواهد داد :

1/25 x 0/025in= 1/1000

 

و هر گاه غلاف به اندازه دو تا از قسمتها تغيير کند :

2/25 x 0/025in= 2/1000

براي خواندن اندازه ميکرو متر اينچي چنين عمل مي کنيم :
گام+0/025 xعدد صحيح ديده شده در روي بدنه
اندازه كار با دقت1/100 اينچ=عددروي غلاف0/025 xتعداد خطوط مدرج بدنه


در موقع استفاده از ميکرومتر ، نبايد غلاف را بيش از اندازه سفت نمود زيرا دقت ميکرومتر از بين رفته ، پيچها و قاب آن تغيير شکل مي دهند .
براي جلوگيري از سفت نمودن بي مورد ، در بعضي از ميکرومتر ها جغجغه به کار رفته است و با آن را غلاف را سفت مي کنند ، هرگاه فک متحرک به قطعه کارر برسد ، جغجغه هرز شده ، از اعمال فشار اضافه جلوگيري مي کند . روش خواندن ميکرومتر داخلي ، مانند ميکرومتر خارجي است .
بعضي از ميکرومتر ها داراي فک ثابت چند تايي هستند که با تعويض هر کدام مي توان کاربرد ميکرومتر را گسترش داد .



3-19-1- اندازه گير پرگاري :
هرگاه دقت قطعه کار چندان مورد نظر نباشد ، مي توان از اندازه گير خارجي ( کاليبر ) يا داخلي براي انتقال اندازه استفاده نمود .

4-19-1- اندازه گير تلسکوپي :
از اندازه گير تلسکوپي ، براي اندازه گيري قطر سوراخهاي کوچک استفاده مي کنند .

اندازه گير تلسکوپي

اندازه گير تلسکوپي خود وسيله ي اندازه برداري مستقلي نيست . بلکه يک نوع وسيله انتقال اندازه است . براي انتقال اندازه با اين وسيله ، آن را در داخل استوانه قرار مي دهند و پس از پيچاندن مهره انتهاي آن ، فکهاي اندازه گير با ديواره استوانه تماس مي گيرند . سپس آن را از داخل استوانه خارج ساخته ، به وسيله ميکرومتر ، فاصله بين دو فک را اندازه مي گيرند .

روش اندازه گيري با اندازه گير تلسکوپي

5-19-1- اندازه گير قطر سوراخهاي کوچک :
از اين اندازه گير ، براي تعيين قطر گيت سوپاپ و امثال آن استفاده مي کنند . در اين روش نيز قسمت انبسساطي اندازه گير را در داخل استوانه قرار مي دهند و سپس از پيچاندن مهره ي انتهاي آن ، فکهاي ابزار با ديواره تماس مي گيرد . سپس آنرا خارج نموده ، با ميکرومتر اندازه مي گيرند

 

اندازه گير قطر سوراخها

6-19-1- کوليس :
کوليس وسيله اي است که با آن مي توان قطر خارجي ، قطر داخلي و عمق شکاف قطعات را اندازه گيري نمود .

کاربرد کوليس

7-19-1- روش اندازه گيري با کوليس متريک :
ورنيه کوليس ، قطعه اي است که روي خط کش به طور کشويي حرکت کرده ، فک متحرک کوليس را نسبت به فک ثابت ، دور يا نزديک مي کند .
در روي ورنيه ، فاصله 9 ميليمتر را به دو قسمت تقسيم نموده اند . بنابراين هر قسمت ورنيه ميليمتراست . و اختلاف هر فاصله ورنيه با هر فاصله ي خط کش 1/0 مي باشد :

mm 1- mm9/0=        0/1mm

يک فاصله         يک فاصله

ورنيه خط کش

بنابراين ، دقت کوليس هم 1/0 ميليمتر است : اختلاف اندازه بين هر يک از = دقت کوليس تقسيمات ورنيه و خط کش  

8-19-1- روش خواندن کوليس متري :
اگر صفر ورنيه در مقابل يکي از خطوط تقسيمات خط کش باشد در اين صورت ، عدد کسري وجود ندارد و اعداد قرار گرفته در سمت صفرورنيه ، اندازه کوليس مي باشد.  

9-19-1- روش خواندن کوليس اينچي :
در يک نوع کوليس ، هر اينچ از خط کش اصلي را به ده قسمت بزرگ و چهل قسمت کوچک تقسيم نموده اند .
يا 025/0 اينچ و هر چهار قسمت کوچک – که برابر يک قسمت بزرگ است – 1
40
بنابراين هر فاصله کوچک
برابر 1/0 اينچ مي باشد .
ورنيه را 25 قسمت ، يعني قسمت 5 تايي تقسيم نموده اند . به طوري که 25 قسمت ورنيه با 24 قسمت خط کش برابر است . پس اختلاف هر يک از تقسيم بنديهاي خط کش و ورنيه عبارتست از : 6/0=025/0×24
اندازه ي هر قسمت خط کش × تعداد قسمتهاي خط کش اندازه 24 قسمت خط کش =
6/0 = اندازه هر قسمت ورنيه × 25 قسمت ورنيه
اندازه هر قسمت ورنيه = 0/6
25
= 0/024in

بنابراين ، دقت اين نوع کوليس اينچي يك هزارم اينچ خواهد بود .
اينچ را به 8 قسمت تقسيم 1
40
در نوع ديگر،هر اينچ خط کش به 16 قسمت تقسيم شده است . در روي ورنيه
نموده اند . بنابراين ، اندازه ي هر يک از قسمتهاي ورنيه ، برابر است با :

7
16
8

= 7 اينچ
128

اختلاف اندازه ي هر يک از تقسيمات خط کش و ورنيه با دقت چنين کوليسي برابر است با :
( 1
16
)'' - ( 7
128
)'' = 8-7
128
= ( 1
128
)''


10-19-1- اندازه گير عقربه دار ( ساعت اندازه گير ) :
مقدار ساييدگي داخل سيلندر را از نظر دو پهن شدن و پيچيدگي با اندازه گير عقربه اي اندازه مي گيرند . به اين منظور اندازه گير را در داخل سيلندر قرار داده ، آن را بالا و پايين مي برند . در ضمن بالا و پايين بردن ، به انحراف عقربه نسبت به صفر صفحه ، توجه مي کنند

اندازه گير عقربه دار ( ساعت اندازه گير )

دقت ساعت اندازه گير در سيستم متريک ، ايينچ است . از ساعت اندازه گير براي اندازه گيري لقيهاي مجاز ميل لنگ ، لنگي فلايويل و غيره ، استفاده مي شود . به اين منظور پايه ي ساعت مناسب به کار برده مي شود .


11-19-1- فيلرها :
از فيلر براي اندازه گيري فواصل خيلي کوچک موجود بين دو قطعه استفاده مي کنند .

فيلر اينچي

هر تيغه فيلر ، داراي ضخامت دقيق و حساب شده اي است و اندازه ي تيغه را بر حسب صدم ميليمتر يا هزارم اينچ روي آن حک مي نمايند . گاهي فيلرها داراي اندازه متريک و اينچي هستند. هرگاه چنين فيلري در اختيار نباشد ، مي توان تساوي زير را در نظر گرفته ، آنها را به هم تبديل نمود :
1mm-0.04in
0/1mm=0/004in
براي استفاده از فيلر ، تيغه ي مناسبي را در فاصله ي لقي مورد نظر قرار مي دهند . هرگاه فيلر در آن به طور جذب قرار گيرد ، فاصله بين دو قطعه به اندازه ضخامت تيغه فيلر خواهد بود .
از فيلرها براي اندازه گيري فاصله ي دهانه ي پلاتين دلکو ، لقي سوپاپها و دهانه ي پلاتينهاي شمع و غيره استفاده مي کنند .

خود آزمايي :
1. موارد کاربرد آچار رينگي را نام ببريد .
براي جلوگيري از سر خوردن ( لغزيدن )آچار از روي مهره يا سر پيچ ،آچار رينگي به کار مي رود . آچار رينگي داراي 12 شيار است که هر دو شيار در طرفين يک گوشه مهره يا سر پيچ قرار مي گيرد و با زاويه به آن نيرو وارد مي شود و براحتي مهره يا پيچ را باز مي کند و امکان لغزش آن از بين مي رود .

2. معايب انتخاب نادرست آچار ، براي باز کردن پيچ يا مهره را نام ببريد ؟
اگر آچار بزرگتر از اندازه ي آچار خور مهره باشد و با لغزيدن بر روي آن ، گوشه هاي مهره را گرد خواهد کرد . مهم ترين عيب اين نوع آچارها به هم خوردن اندازه ي آنها و لغزيدن آنها از روي مهره است.

3. روش خواندن عدد اندازه در کوليس را توضيح دهيد . ( نوع ميليمتري و نوع اينچي )
ورنيه کوليس ، قطعه اي است که روي خط کش به طور کشويي حرکت کرده ، فک متحرک کوليس را نسبت به فک ثابت ، دور يا نزديک مي کند .
در روي ورنيه ، فاصله 9 ميليمتر را به دو قسمت تقسيم نموده اند . بنابراين هر قسمت ورنيه ميليمتراست . و اختلاف هر فاصله ورنيه با هر فاصله ي خط کش 1/0 مي باشد :

mm 1- mm9/0=        0/1mm

يک فاصله         يک فاصله

ورنيه خط کش

 

بنابراين ، دقت کوليس هم 1/0 ميليمتر است : اختلاف اندازه بين هر يک از = دقت کوليس تقسيمات ورنيه و خط کش

روش خواندن کوليس متري :
اگر صفر ورنيه در مقابل يکي از خطوط تقسيمات خط کش باشد در اين صورت ، عدد کسري وجود ندارد و اعداد قرار گرفته در سمت صفرورنيه ، اندازه کوليس مي باشد.
روش خواندن کوليس اينچي :
در يک نوع کوليس ، هر اينچ از خط کش اصلي را به ده قسمت بزرگ و چهل قسمت کوچک تقسيم نموده اند .
بنابراين هر فاصله کوچک 11/4 يا   0/025 اينچ و هر چهار قسمت کوچک – که برابر يک قسمت بزرگ است – برابر 1/0 اينچ مي باشد .
ورنيه را 25 قسمت ، يعني قسمت 5 تايي تقسيم نموده اند . به طوري که 25 قسمت ورنيه با 24 قسمت خط کش برابر است . پس اختلاف هر يک از تقسيم بنديهاي خط کش و ورنيه عبارتست از : 6/0=025/0×24
اندازه ي هر قسمت خط کش × تعداد قسمتهاي خط کش اندازه 24 قسمت خط کش =
6/0 = اندازه هر قسمت ورنيه × 25 قسمت ورنيه
اندازه هر قسمت ورنيه = 0/6
25
= 0/024in

بنابراين ، دقت اين نوع کوليس اينچي يك هزارم اينچ خواهد بود .
اينچ را به 8 قسمت تقسيم 1
40
در نوع ديگر،هر اينچ خط کش به 16 قسمت تقسيم شده است . در روي ورنيه
نموده اند . بنابراين ، اندازه ي هر يک از قسمتهاي ورنيه ، برابر است با :


اختلاف اندازه ي هر يک از تقسيمات خط کش و ورنيه با دقت چنين کوليسي برابر است با :



4. روش کار صحيح با ميکرومتر و خواندن عدد اندازه چگونه است ؟ ( نوع ميليمتري و نوع اينچي )
گام دندانه ي فک متحرک ميکرومتر در سيستم متريک ، 5/0 ميليمتر است يعني يک دور چرخش کامل غلاف ، فک متحرک را فقط 5/0 ميليمتر عقب يا جلو مي برد .
روي بدنه ميکرومتر از صفر تا 25 ،50 و 75 ميليمتر مدرج گرديده است .بعلاوه خطوط 0/5 ميليمتري هم در بين هر خط يک ميليمتري وجود دارد . وقتي غلاف در جهت راست پيچانده شود و فک متحرک به فک ثابت برسد ، لبه ي غلاف هم روي خط صفر منطبق مي گردد .
هر گاه يک دور غلاف را به چپ بگردانيم ، لبه ي غلاف روي خط 0/5 ميليمتري و اگر دو دور کامل بگردانيم روي خط يک ميليمتري قرار مي گيرد و صفر غلاف بر عدد يک ميليمتر منطبق مي شود .
غلاف را نيز مدرج ساخته اند و محيط آن را به 50 قسمت مساوي تقسيم کرده اند . بنابراين هرگاه در نظر بگيريم که يک دور چرخش کامل غلاف ، معادل 5/0 ميليمتر ، فک متحرک را حرکت دهد ، پس چرخش يک خط آن
گام ( 5/0 ميليمتر ) آن را تغيير خواهد داد :  
1 X  0/5mm= 1  mm   
50 100


2/100 و هرگاه به اندازه دو خط غلاف را بچرخانيم ، فک متحرک به اندازه   ميلمتر تغيير مکان مي دهد :
2 X  0/5mm= 2  mm   
50 100

بنابراين براي خواندن ميکرو متر سيستم متريک ، مانند زير عمل مي کنيم :
اندازه کار با دقت يکصدم ميليمتر   = عدد روی غلاف +عدد ديده شده روي بدنه
100



6. اعدادي که روي آچارهاي متريک و اينچي نوشته شده ، معرف چيست ؟
اندازه يک آچار با فاصله دهانه آن تعيين مي شود .
در سيستم متريک ، اندازه آچارها از آچار 7 ميليمتري شروع شده ، ميليمتر به ميليمتر افزايش پيدا مي کند و تا 25 ميليمتر و گاهي بيشتر هم مي رسد .
در سيستم اينچي ، اندازه آچار ها از 3 اينچ شروع شده ،با افزايش مرحله اي 1   اينچ به يک اينچ و گاهي بيشتر هم مي رسد . 
8 16

7. پيچ شکسته را چگونه مي توان از داخل قطعه کار خارج کرد ؟
براي در آوردن باقيمانده ي پيچ شکسته ، از پيچ درآر استفاده مي گردد .

8. موارد کاربرد آچار تورک متر را نام ببريد .
يکسان بستن پيچها ،بويژه در مورد بستن پيچهاي سر سيلندر و مهره هاي ياتاقانهاي ميل لنگ ،اهميت زيادي دارد . براي سفت کردن اين نوع پيچها يا مهره ها از آچار درجه دار استفاده مي گردد .آچار درجه دار داراي ميله نشان دهنده است که مقدار سفت کردن پيچ را بر حسب گشتاور وارد شده به آن ،نشان مي دهد . مقياس روي صفحه مدرج بر حسب m.N ، m.kg ، ft-1b ويا in-1b مي باشد .


فصل دوم : تعميرات موتور موتوسيکلت

نکات
1-1-2- نکات فني ضروري در هنگام تعمير :
• در هر تعمير هميشه از واشر سيلندر نو استفاده شود .
• پيچهاي سر سيلندر را از قسمت مرکزي و دورترين فاصله سفت کنيد .
• حتب الامکان از وسايل توصيه شده از طرف کارخانه و نيز از روغنهاي توصيه شده ، براي هر قسمت استفاده گردد .
• از ابزارهاي مخصوص استفاده شود تا عمر مفيد قطعات موتور افزايش يابد .
• قطعات موتور پس از پياده شدن ، در حلال مناسبي شستشو داده شود . همچنين ، قطعات درگير با هم چرب گردند .
• پس از جمع کردن موتور ، محلهاي توصيه شده ، گريس کاري سود و صحت کار هر قسمت بررسي گردد .  

2-1-2- مراقبت و نگهداري :
لازم است دستورات زيررا در فواصل معين که در جدول 1-2 به آنها اشاره گرديده است ، انجام داد .

جدول 1-2 : سرويس موتور به ازاي مسافت طي شده

 

3-1-2- اندازه گيري مقدار روغن و نحوه ي تعويض آن :
الف – موتور را در حالت ايستاده و در زميني مسطح قرار دهيد و سپس با ميله ي اندازه گير يا در بعضي از موتورها با توجه به روغن نما ، مقدار روغن موتور را مشخص کنيد .
ب – در حالتي که موتور ، گرم و روغن ، کاملا سيال است با قرار دادن تشک در زير موتور پيچ کارتل روغن را باز کرده و محتواي آن را خالي کنيد . پس از چند دقيقه پيچ کارتل را سرجاي خود بسته و روغن تازه را تا حدي که در روي روغن نماو ميله ي اندازه گير مشخص شده است ، داخل موتور بريزيد .
مقدار روغن موتور بايد بين دو علامت دوي ميله باشد .
روغن مناسب براي تمام فصول ، روغن اتومکاتيک SAEIOW-40 يا SAEIOW-30 مي باشد و در صورت عدم دسترسي به چنين روغنهايي طبق جدول 2-2 ، نسبت به استفاده از روغن اقدام نماييد .
جدول 2-2 : نوع روغن بر حسب درجه محيط

4-1-2- شمع موتور :
قبلا وضعيت شمع را از نظر داشتن رسوب و سالم بودن الکترودها بررسي کنيد . سپس دهانه ي الکترودها ي شمع را به اندازه 6/0 تا 7/0 ميليمتر يا 024/0 تا 028/0 اينچ تنظيم کنيد .  

2-2- تنظيم لقي سوپاپها
• قبلا علامت T  روي فلکه را با علامت بدنه منطبق نماييد و در اين حالت با دست ، لقي سوپاپها را آزمايش کنيد .
• اگر سوپاپها سفت باشند ، يک دور کامل موتور را بچرخانيد تا علايم مجددا به هم انطباق پيدا نمايد ، زيرا ممکن است سيلندر در حالت کار قرار نداشته باشد .
• با فيلر 08/0 ميليمتر ، لقي سوپاپها را ميزان نموده ، سپس مهره ي ضامن را سفت کنيد .
• پس از سفت کردن مهره ضامن ، يک بار ديگر لقي را با فيلر 08/0 ميليمتر کنترل کنيد .

تنظيم لقي سوپاپها

1-2-2- تايمينگ جرقه و تنظيم پلاتين :
• قبلا لازم است فاصله ي دهانه پلاتين با فيلر تنظيم شود . به اين منظور از فيلر 3/0 تا 4/0 ميليمتر يا 012/0 تا 016/0 اينچ استفاده مي شود .

نحوه تنظيم پلاتينها

براي فيلنمودن ، فيبر پلاتين را طوري روي بادامک قرار دهيد تا دهانه ي پلاتينها به اندازه حداکثر باز شود . سپس فيلر را در ميان فکهاي پلاتين قرار دهيد . چنانچه فاصله ي پلاتينها تنظيم نيست ، پيچ پايه پلاتين ثابت را باز کرده ، با جابه جا نمودن آن فاصله ي لازم را به دست آوريد .
• پس لز تنظيم پلاتينها لازم است نقطه ي شروع جرقه زني ( باز شدن دهانه ي پلاتين ) هم کنترل شود . به اين منظور به روش زير عمل مي کنيم :
• علامت F روي فلکه را با علامت ثابت بدنه ، هماهنگ نماييد .
• فيش سيم ها را جدا کنيد و لامپ آزمايش را مانند شکل 5-2 در مدار پلاتين سري قرار دهيد .
• در موقع عبور کردن علامت F روي فلکه از مقابل علامت ثابت بدنه ، بايد لامپ آزمايش خاموش شود .
• اگر تايمينگ جرقه غلط است ، پيچ پايه ي پلاتين را باز کنيد . آچار پيچ گوشتي را در شکاف پايه ثابت قرار داده ، در حالي که علايم تايمينگ را مقابل هم قرار داده ايد ، آنقدر مکان پلاتين ها را تغيير بدهيد تا لامپ آزمايش خاموش شود .
• پس از تعيين محل دقيق تايمينگ جرقه ، پيچ پايه را سفت کنيد . مجددا دهانه پلاتينها را آزمايش کنيد و اگر فيلر آن به هم خورده باشد ، پلاتينها را تعويض نماييد .  

2-2-2- تميز کردن فيلتر روغن :
• روغن موتور را تخليه کنيد و سپس درپوش کارتل سمت راست و درپوش فيلتر را باز کنيد .
• با پارچه تميز بدون کرک ، رسوبات داخل محفظه فيلتر را پاک کنيد .
• درپوش فيلتر را که در زير کارتل طرف چپ قرار دارد باز کرده ، توري روغن را خارج کنيد .
• توري روغن را در حلال مناسبي بشوييد و با باد کمپرسور خشک کنيد .

تميز کردن فيلتر

3-2-2- شستشوي صافي هوا :
• درپوش طرف راست و درپوش صافي هوا را برداريد .
• فيلتر هوا را با آزاد کردن گيره ي آن ، در آوريد .
• المنت صافي را با حلال مناسبي شستشو دهيد . توجه کنيد که بنزين براي شستشو خطرناک است و به سهولت آتش سوزي رخ مي دهد .
• المنت صافي را با روغن دنده نمره 80 تا 90 آغشته نماييد تا کاملا اشباع شود و سپس روغنهاي اضافي را پاک کنيد . اگر روغن دنده در اختيار نباشد ، با روغن موتور نمره ، مي توان اين کار را انجام داد .
• فيلتر را در محل خود نصب نماييد .

شستشوي فيلتر

4-2-2- تنظيم لقي زنجير :
اشپيل را در آورده ، مهره را شل کنيد . سپس با پيچ تنظيم ، لقي زنجير را ميزان نماييد پس از آن ، مهره را سفت کنيد و اشپيل را در محل خود قرار دهيد .

تنظيم لقي جانبي زنجير و روش تنظيم لقي زنجير

3-2- پياده و سوار کردن موتور
موتور را به ترتيب زير پياده کنيد و به طريف عکس ، آن را جمع کنيد .
• واير شمع را برداريد .
• سيم کلاچ و دور سنج را باز کنيد .
• لوله اگزوز را باز کنيد . در محلي که لوله به موتور بسته مي شود ، يک واشر و دو مهره و در طرف شاسي يک پيچ و يک مهره به کار رفته است .
• کاربراتور را باز کنيد .
• رکاب را جدا کنيد .
• پدال تعويض دنده را باز کنيد .
• در پوش محفظه ي چپ را باز کنيد .
• زنجير را پياده کنيد .
• فيش سيمها را باز نماييد .
• روغن موتور را خالي کنيد .
• پيچهاي بدنه موتور را به ترتيب A ، B ، C ، D و E مطابق شکل زير باز کنيد . اين پيچها در موقع جمع کردن موتور با گشتاور 2000 تا 3000 نيوتن سانتيمتر سفت شوند .

جدول 3-2 : مشخصات موتور

HTML clipboard

 

 

رديف	شرح	اندازه ها
1	دهانه سيلندر	نوعCG110 –00/52 تا 01/52 ميليمتريا0472/2تا 0476/2اينچ حداکثر قطر سيلندر که نياز به تعمير دارد 10/52 ميليمتر نوع CG125 –50/56تا 51/56ميليمتريا 2244/2تا 2247/2اينچ حداکثر قطر سيلندر که نياز به تعمير دارد 60/56 ميليمتر
2	بزرگترين قطر پيستون	در نوع CG110 – 96/51 تا 99/51 ميليمتر يا 0457/2 تا 0468/2 اينچ حداقل قطر مورد نياز براي تعمير 80/51 ميليمتر
		در نوع CG125 – 45/56 تا 48/56 ميليمتر يا 2225/2 تا 2237/2 اينچ حداقل قطر قابل قبول 35/56 ميليمتر
3	گژنپين	99/14 تا 00/15 ميليمتر يا 5903/0 تا 5906/0 اينچ حداقل قطر قابل قبول 96/14 ميليمتر
4	سوراخ تکيه گاه گژنپين	00/15 تا 01/15 ميليمتر يا 5907/0 تا 5909/0 اينچ حداکثر قابل قبول 04/15 ميليمتر
5	لقي جانبي رينگ پيستون	رينگ بالا : 03/0 تا 05/0 ميليمتر يا 0012/0 تا 0020/0 اينچ رينگ دوم : 02/0 تا 05/0 ميليمتر يا 0008/0 تا 0020/0 اينچ حداکثر لقي مورد نياز براي تعمير 10/0 ميليمتر
6	فاصله دهانه رينگ	رينگ بالا و دوم : 15/0 تا 35/0 ميليمتر يا 0059/0 تا 0138/0 اينچ حداکثر فاصله مورد نياز براي تعمير 60/0 ميليمتر
7	ضخامت رينگ	درموتور CG110 رينگ بالا : 20/1 تا 22/1 ميليمتر يا 0472/0 تا 480/0 اينچ حداقل قطر مورد نياز براي تعمير 15/1 ميليمتر رينگ دوم 20/1 تا 25/1 ميليمتر يا 0472/0 تا 0492/0 اينچ حداقل قطر مورد نياز براي تعمير 15/1 ميليمتر در موتور CG125 رينگ بالا و دوم : 50/1 تا 52/1 ميليمتر يا 0591/0 تا 0598/0 اينچ حداقل قطر مورد نياز براي تعمير 45/1 ميليمتر
8	طول ميل تايپت	15/141 تا 45/141 کيليمتر يا 5571/5 تا 5689/5 اينچ حداقل طول مورد نياز براي تعمير 00/141 ميليمتر
9	اهرم L شکل روي بادامک	قطر داخلي محور 00/12 تا 02/12 ميليمتر يا 4724/0 تا 4731/0 اينچ حداکثر قطر مورد نياز براي تعمير 05/12 ميليمتر
10	محور اهرم L شکل	قطر خارجي محور 97/11 تا 99/11 ميليمتر يا 4715/0 تا 4722/0 اينچ حداقل قطر مورد نياز جهت تعمير 95/11 ميليمتر
11	طول آزاد فنر داخلي سوپاپ	5/33 ميليمتر يا 319/1 اينچ حداقل طول مورد نياز براي تعمير 0/30 ميليمتر
12	طول آزاد فنر خارجي سوپاپ	9/40 ميليمتر يا 610/1 اينچ حداقل طول مورد نياز براي تعمير 8/39 ميليمتر
13	لقي بين ساق سوپاپ و گاز و راهنماي آن	01/0 تا 03/0 ميليمتر يا 0004/0 تا 0014/0 اينچ حداکثر لقي مورد نياز براي تعمير 12/0 ميليمتر
14	لقي بين ساق سوپاپ دود و راهنماي آن	03/0 تا 05/0 ميليمتر يا 0012/0 تا 0022/0 اينچ حداکثر لقي مورد نياز براي تعمير 14/0 ميليمتر
15	پهناي سيت سوپاپ	2/1 تا 5/1 ميليمتر يا 047/0 تا 059/0 اينچ حداکثر پهناي مورد نياز براي تعمير 2 ميليمتر
16	قطر ساق سوپاپ گاز	45/5 تا 46/5 ميليمتر يا 2146/0 تا 2175/0 اينچ حداقل قطر مورد نياز براي تعمير 40/5 ميليمتر
17	قطر ساق سوپاپ دود	43/5تا 44/5 ميليمتر يا 2138/0 تا 2167/0 اينچ حداقل قطر مورد نياز براي تعمير 40/5 ميليتر
18	فشار تراکم	(10 تا 12) كيلو گرم بر سانتي متر مكعب يا ( 142 تا psi(170
19	مقادير گشتاور بستن	سر سيلندر با پيچ - M8با گشتاور (230 تا 280 ) کيلوگرم سانتيمتر پيچهاي محور اهرم L شکل ( 180 تا 230) کيلوگرم سانتيمتر

1-3-2- قطعات موتور :
رعايت نکات توصيه شده در زير ، به هنگام جمع کردن قطعات موتور الزامي است .

معرفي قطعات موتور

4-2- تعميرات موتور بدون پياده کردن آن
1-4-2- روش باز کردن اهرم L شکل :
• پيچ 8 ميليمتري روي محور را باز کنيد .
• اهرم L   شکل را با دست نگه داريد .
• محور آن را در جهت فلش نشان داده شده ، خارج کنيد .

پياده کردن محور اهرم L  شکل

2-4-2- بررسي و کنترل اهرم L   شکل :
اهرم  L  شکل دستگاه سوپاپ را از نظر ساييدگي ، خرابي و ترکيدگي محل تماس با بادامک کنترل نماييد .

3-4-2- اندازه گيري قطر محور اهرم L  شکل :
محور را در دو جهت 90 درجه ، اندازه گيري نماييد . قطر قابل قبول بين 98/11 تا 99/11 ميليمتر يا 4715/0 تا 4722/0 اينچ است .
حداقل اندازه ي قابل قبول 95/11 ميليمتر .

اندازه گيري محور اهرم  L  شکل

فصل دوم : تعميرات موتور موتوسيکلت
قسمت دوم

4-4-2- اندازه گيري طول ميل تايپت :
ميل تايپتها را از دو نظر بررسي مي کنند :
• خميدگي نداشتن
• طول قابل قبول
طول قابل قبول بين : 15/141 تا 45/141 ميليمتر يا 5571/5 تا 5689/5 اينچ است .
حداقل طول قابل قبول : 00/141 ميليمتر .

اندازه گيري ميل تايپت

5-4-2- اندازه گيري قطر داخلي اهرم L شکل :
قطر داخلي بين 00/12 تا 02/12 ميليمتر يا 4724/0 تا 4731/0 اينچ است .
حداکثر اندازه قابل قبول : 05/12 ميليمتر

کنترل اهرم  L  شکل دود و گاز

6-4-2- روش نصب اهرم  L   شکل :
محور را طوري در محل خود جا بزنيد که سوراخ 8 ميليمتري روي آن در امتداد پيچ 8 ميليمتري قرار گيرد . سپس پيچ را محکم نماييد .  

5-2- روش پياده کردن پيستونها :
1-5-2- سر سيلندر موتور را باز کنيد :
• ميل لنگ را بچرخانيد تا پيستون از داخل بلوکه خارج شود .
• پارچه تميزي زير پيستون پهن کنيد تا از افتادن خارگژنپين در داخل موتور جلوگيري شود . آنگاه خار را بيرون آوريد .
• پس از خارج نمودن گژنپين ، پيستون را از شاتون جدا کنيد .
• رينگها را از روي پيستون جدا سازيد.

مرحله پياده کردن پيستون

2-5-2- اندازه گيري دهانه ي سيلندر :
در موتور قطر دهانه بين 00/52 تا 01/52 ميليمتر يا 0472/2 تا 0476/2 اينچ است .
حداکثر اندازه ي قابل قبول : 10/52 ميليمتر – 0512/2 اينچ .
در موتور قطر دهانه بين 50/56 تا 51/56 ميليمتر يا 2244/2 تا 2247/2 اينچ است .
حداکثر اندازه ي قابل قبول : 60/56 ميليمتر يا 2283/2 اينچ .  

3-5-2- اندازه گيري قطر پيستون :
در موتور بزرگ ترين قطر بين 96/51 تا 99/51 مليمتر يا 0457/2 تا 0468/2 اينچ است .
حداکثر اندازه ي قابل قبول : 80/51 ميليمتر در موتور : بزرگ ترين قطر بين 45/56 تا 48/56 ميليمتر يا 2225/2 – 2237/2 اينچ است .
حداکثر اندازه قابل قبول : 35/56 ميليمتر .

اندازه گيري پيستون و سيلندر

چهار نوع پيستون اورسايز در اختيار مي باشد که افزايش اندازه ي پيستونها مرحله اي است و از 25/0 ميليمتر تا 00/1 ميليمتر مي رسد .  

4-5-2- اندازه گيري قطر گژنپين :
قطر گژنپين بين 99/14 تا 00/15 ميليمتر يا 5903/0 تا 5906/0 اينچ است .
حداقل قطر قابل قبول : 96/14 ميليمتر

اندازه گير گژنپين و محل تکيه آن در پيستون

5-5-2- اندازه گيري تکيه گاه گژنپين :
قطر داخلي تکيه گاه بين 00/15 تا 01/15 ميليمتر يا 5907/0 تا 59090/0 اينچ است .
حداکثر قطر قابل قبول : 04/15 ميليمتر

اندازه گير گژنپين و محل تکيه آن در پيستون

6-5-2- اندازه گيري لقي جانبي رينگ پستون :
رينگ بالا : 03/0 تا 05/0 ميليمتر يا 0012/0 تا 0020/0 اينچ .
رينگ دوم : 02/0 تا 05/0 ميليمتر يا 0008/0 تا 0020/0 اينچ .
حداکثر اندازه قابل قبول : 10/0 ميليمتر.

اندازه گيري لقي جانبي رينگها

7-5-2- اندازه گيري فاصله دهانه رينگهاي پيستون :
• دهانه ي رينگ بالا و دوم : 15/0 تا 35/0 ميليمتر يا 0138/0 تا 0059/0 اينچ .
• حداکثر فاصله ي قابل قبول : 60/0 ميليمتر

اندازه گيري دهانه رينگ

چهار نوع رينگ اورسايز متناسب با پيستونهاي اورسايز به کار رفته است که اندازه هاي مرحله اي از 25/0 تا 00/1 ميليمتر افزايش مي يابد .  

8-5-2- اندازه گيري ضخامت رينگها :
رينگ بالا : در موتور CG110 : 20/1 تا 22/1 ميليمتر يا 0472/0 تا 0480/0 اينچ است .
حداقل اندازه ي قابل قببول : 15/1 ميليمتر .
در موتور CG125 : از 50/1 تا 52/1 ميليمتر يا 0591/0 تا 0598/0 اينچ است . حداقل اندازه قابل قبول : 451/1 ميليمتر . رينگ دوم : در موتور : 20/1 تا 25/1 ميليمتر يا 0472/0 تا 0492/0 اينچ است . حداقل اندازه ي قابل قبول : 50/1 تا 52/1 ميليمتر يا 0591/0 تا 0598/0 اينچ است . حداقل اندازه ي قابل قبول : 45/1 ميليمتر

اندازه گيري ضخامت رينگ

9-5-2- روش سوار کردن پيستون و رينگها :
• روي رينگها علايم N و R و T حک شده است . اين علايم بايد به طرف بالا قرار گيرد .
• دهانه ي رينگها نسبت به هم با زاويه 120 درجه ، نصب مي شود که در شکل فوق موقعيت صحيح آن نشان داده شده است .

ترتيب نصب رينگهاي پيستون

6-2- روش باز و بسته کردن دستگاه سوپاپ
• به وسيله فنر جمع کن مخصوص که در شکل زير ديده مي شود ، مي توان خار پشت بشقابک فنر سوپاپ را خارج نمود . فنر جمع کن را زيادتر از اندازه سفت نکنيد زيرا راهنماي سوپاپ را معيوب مي کند .
• مار پيچ فنر خارجي سوپاپ در يک انتها جمع تر است . قسمت مارپيچ جمع تر را به طرف سر سيلندر قرار دهيد .

روش نصب فنرهاي سوپاپ

• در زير راهنماي سوپاپ ، دو عدد واشر قرار مي گيرد . در موقع نصب کردن راهنما ، واشرها را فراموش نکنيد .
• راهنماي سوپاپ را به وسيله ميله ي تکيه گاهي مخصوص و از طرف داخل رو به خارج ، از سر سيلندر خارج کنيد .

روش خارج کردن راهنماي سوپاپ

• براي جا زدن راهنما از ابزار مخصوص ديگري استفاده نماييد و از طرف خارج ، آن را در سر سيلندر جا بزنيد

روش جا زدن راهنماي سوپاپ

• راهنماي نو ، پس از نصب شدن بايد برقو زده شود . با توجه به مشخصات و اندازه هاي داده شده ، برقوي مناسبي انتخاب نماييد و راهنما را برقو بزنيد

روش برقو زدن راهنماي سوپاپ

1-6-2- اندازه گيري طول آزاد فنرهاي سوپاپ :
فنرهاي بيروني هر دو سوپاپ گاز و دود ، 9/40 ميليمتر يا 610/1 اينچ است .
حداقل اندازه ي قابل قبول : 8/39 ميليمتر .
فنرهاي داخلي هر دو سوپاپ گاز و دود ، 5/33 ميليمتر يا 319/1 اينچ است .
حداقل اندازه ي قابل قبول : 0/30 ميليمتر .

اندازه گيري طول فنر

فصل دوم : تعميرات موتور موتوسيکلت
قسمت سوم

2-6-2- اندازه گيري لقي راهنماي سوپاپ :
سوپاپ گاز : 01/0 تا 03/0 ميليمتر يا 0004/0 تا 0014/0 اينچ است .
حداکثر اندازه ي قابل قبول : 12/0 ميليمتر .
سوپاپ دود : 03/0 تا 05/0 ميليمتر يا 0012/0 تا 0022/0 اينچ است .

 

اندازه گيري راهنماي سوپاپ

3-6-2- اندازه گيري مقدار نشست سوپاپ :
سيت سوپاپ ، داراي سه سطح برش است که زواياي آنها عبارتند از : برش اول با زاويه ، برش دوم با زاويه ، و برش سوم با زاويه . سيت سوپاپ را با دستگاه سيت تراش اصلاح مي کنند . موقعي که سطوح تماس سوپاپ با سيت آن ساييدگي يکنواخت نداشته باشد ، عمل آب بندي سوپاپ رضايت بخش نخواهد بود .
حداکثر اندازه ي قابل قبول : 0/2 ميليمتر.

اندازه گيري راهنماي سوپاپ

4-6-2- اندازه گيري قطر ساق سوپاپ :
سوپاپ گاز : 45/5 تا 46/5 ميليمتر يا 2146/0 تا 2175/0 اينچ است .
حداقل اندازه ي قابل قبول : 42/5 ميليمتر .

سوپاپ دود : 43/5 تا 44/5 ميليمتر يا 2138/0 تا 2167/0 اينچ است .
حداقل اندازه قابل قبول : 40/5 ميليمتر .

اندازه گيري سوپاپ
( شکل31-2 ) اندازه گيري سوپاپ( صفحه 56 کتاب )  

5-6-2- روش نصب سيستم سوپاپ :
سوپاپها را پس از تعمير و آب بندي ، به روش عکس باز کردن آن روي سر سلندر نصب کنيد .
با استفاده از واشر نو ، سر سيلندر را روي سيلندر نصب کنيد . ( پيچهاي سر سيلندر را به صورت ضربدري سفت نماييد . )  

7-2- اندازه گيري فشار تراکمموتور شرايط :
1. موتور بايد ئذ حالت گرم اندازه گيري شود .
2. ساسات را در حالت کاملا باز قرار دهيد.

تنظيم ساسات

3. دسته گاز را تا انتها بپيچانيد

جهت پيچاندن دسته گاز

4. فشار سنج مناسبي در محل شمع به موتور ببنديد .
5. هندل را به طور کامل به پايين فشار دهيد .
اندازه ي فشار تراکم موتور : 02/10 تا 0/12 کيلو گرم بر سانتيمتر مربع يا 170 تا 142 پوند بر اينچ مربع .  

1-7-2- علل کمبود فشار تراکم :
• نشتي داشتن سوپاپ
• خراب بودن و چسبيده بودن رينگها
• سوخته بودن واشر سر سيلندر
• غلط بودن فيلر سوپاپها  

2-7-2- علل افزايش فشار تراکم :
• غالبا علل اصلي افزايش فشار تراکم ، رسوبات کربن در محفظه ي اختراق و کف پيستون مي باشد.

اندازه گيري کمپرس سيلندر

8-2- روش پياده کردن اويل پمپ و کلاچ
اين عمليات را مي توان در موتور پياده نشده انجام داد و قبلا لازم است روغن موتور را تخليه کرد .
• در پوش طرف راست را باز کنيد .
• در پوش (1) روتور را که با سه پيچ به محفظه فيلتر بسته مي شود ، باز کنيد .
• مهره ي ضامن (2) روي محور را باز کنيد . اين مهره با گشتاور 4000 تا 5000 نيوتن سانتيمتر سفت مي شود .
• مجموعه ي اويل پمپ (3) را از پايين محور خارج نماييد

اندازه گيري کمپرس سيلندر

• صفحه ي محرک کلاچ (4) را که چهار عدد پيچ دارد ، باز کنيد .
• خار فنر (5) را از روي محور خارج نماييد . قطر خار 20 ميليمتر است .
• مجموعه صفحات کلاچ و ديسکهاي بين آنها را از بدنه ي کلاچ ، خارج نماييد .
• مجموعه صفحات کلاچ و ديسکهاي بين آنها را از بدنه ي کلاچ ، خارج نماييد .
• واشر پشت صفحات را که به منظور ايجاد فاصله نسبت به بدنه ي کلاچ نصب مي شود ، در مبي آوريد .
• محور تعويض را خارج نماييد .
• بادامک تعويض دنده را با باز کردن پيچ مرکزي آن در آوريد .
• قطعه ضامن کننده کاسه کلاچ را با باز کردن تنها پيچ آن ، باز کنيد .  

1-8-2- روش پياده و سوار کردن دستگاه کلاچ و روتور فيلتر :
عمليات زير بدون پياده کردن موتور انجام مي شود :
• با ابزار نشان داده شده در شکل ، کلاچ را طوري مهار کنيد که حرکت چرخشي نکند .
• مهره 16 ميليمتري ضامن کننده سر روتور را ، با آچار نشان داده شده ، باز کنيد .
• به روش عکس ، دستگاه کلاچ و روتور را سوار کنيد

دستگاه کلاچ

2-8-2 روش پياده و سوار کردن اويل پمپ :
• دنده ي محرک پمپ را طوري قرار دهيد که دو پيچ بدنه ي پمپ از شکاف بدنه ديده شود .
• با آچار چار سوي دسته بلند ، دو عدد پيچ چهار سو را باز کنيد تا مجموعه ي اويل پمپ باز شود .
• محور ، داراي قسمت صافي است که در ياتاقان درپوش عقب در يک وضعيت جا مي رود . به علاوه درپوش عقب پمپ و بدنه ي پمپ با زايده اي به هم متصل مي شود .
در شکل زير مجموعه صفحات کلاچ و ديسکهاي فشاري و بدنه کلاچ ديده مي شود .

مجموعه کلاچ

شکل زير ، مجموعه ي محور تعويض دنده را در دو حالت پياده شده و سوار شده نشان مي دهد .

مجموعه محور تعويض دنده

شکل زير روشهاي نصب قطعه ضامن کننده کاسه کلاچ و بادامک تعويض دنده را نشان مي دهد .

قطعه ضامن کننده کلاچ

3-8-2- اندازه گيري روتور پمپ و محفظه ي آن :
• سطوح روي روتور داخلي و خارجي را از نظر خط داشتن بررسي کنيد و در صورت خراب بودن آن را تعويض نماييد .
• لقي بين برجستگي روتور داخلي و خارجي ، 15/0 ميليمتر يا 0060/0 اينچ مي باشد .
هر گاه لقي از 20/0 ميليمتر يا 0080/0 اينچ تجاوز کند ، پمپ قدرت کافي ندارد و بايد آن را تعويض نمود.

اندازه گيري لقي روتور پمپ

• لقي بين رينگ پمپ و بدنه ي آن نيز 15/0 ميليمتر است و حداکثر لقي قابل قبول 25/0 ميليمتر مي باشد

اندازه گيري لقي شعاعي روتور داخلي نسبت به بدنه پمپ

4-8-2- اندازه گيري طول آزاد فنر کلاچ و قطر صفحه کلاچ :
• طول آزاد فنر کلاچ 50/35 ميليمتر و حداقل طول قابل قبول 20/34 ميليمتر مي باشد .
• نيروي فنر در 23 ميليمتر انقباض برابر است

اندازه گيري طول آزاد فنر کلاچ

• ضخامت صفحه کلاچ 90/2 تا 00/3 ميليمتر و حداقل ضخامت قابل قبول 60/2 ميليمتر . صفحه کلاچ را در صورت خط داشتن زياد و يا تغيير رنگ شديد ، بايد تعويض نمايند .  

9-2- پياده کردن دنده محرک ميل سوپاپ و ژنراتور جريان متناوب ( مگنت )
باز کردن و بستن قسمتهاي زير با نصب بودن موتور بر روي شاسي ، انجام مي گيرد و به ترتيب زير مي باشد :
• درپوش (1) طرف چپ موتور را باز کنيد .
• مهره فلايويل (2) را که با گشتاور 4000 تا 5000 نيوتن سانتيمتر سفت شده ، باز کنيد .
• استاتور (3) ژنراتور را از بدنه ي موتور جدا نماييد

مجموعه مگنت يل ژنراتور

• محور چرخ دنده (4) محرک ميل بادامک را در آوريد .
• ژنراتورها ُبه دو صورت دو و سه بوبينه مي باشد لذا در موقع تعويض بايد به اين مساله توجه شود  

1-9-2- روش پياده و سوار کردن فلايويل :
مراحل زير ، نياز به پياده کردن موتور ندارد .
مهره 12 ميليمتري مرکزي فلايويل را با نگهداشتن فلايويل به وسيله ي آچار مخصوص ، باز کنيد . هر گز از چکش براي خارج ساختن فلايويل استفاده نکنيد .
پس از باز کردن مهره وسط ، فلايويل را با ابزار فلايويل کش ، بيرون بکشيد .

روش باز کردن فلايويل موتور

فصل دوم : تعميرات موتور موتوسيکلت
قسمت چهارم

2-9-2- روش نصب سيم خنثي :
انتهاي سيم خنثي را با جمع کردن فنر ، در سوراخ محور قرار دهيد ، و با رها نمودن فنر ، سيم را روي آن تثبيت نماييد .  

3-9-2- روش جا زدن دنده ميل بادامک :
دو علامت موجود در روي دنده ميل بادامک و دنده تايمينگ را هماهنگ کرده ، دنده ها را در اين حالت نصب نماييد

درگيري دنده تنظيم جرقه

4-9-2- پلاتينهاي مدار جرقه :
وضع پلاتينهاي مدار جرقه و عايق بندي آن به وسيله واشرها در شکل زير ديده مي شود.

مجموعه پلاتينها

5-9-2- اندازه گيري ارتفاع بادامک :
ارتفاع بادامک بين 768/32 تا 928/32 ميليمتر يا 2900/1 تا 2964/1 اينچ مي باشد . حداقل فاصله قابل قبول 628/32 ميليمتر است

اندازه گيري ارتفاع بادامک

6-9-2- اندازه قطر داخلي چرخ دنده ميل بادامک :
قطر داخلي چرخ دنده 00/12 تا 02/12 ميليمتر يا 4724/0 تا 4731/0 اينچ است

اندازه قطر داخلي چرخ دنده ميل بادامک

7-9-2- اندازه قطر محور چرخ دنده ميل بادامک :
قطر محور چرخ دنده 97/11 تا 98/11 ميليمتر يا 4711/0 تا 4718/0 اينچ است.

اندازه گيري لقي محور چرخ دنده

8-9-2- لقي بين محور و قطر داخلي چرخ دنده :
لقي محور و ياتاقان داخلي چرخ دنده ، بين 02/0 تا 05/0 ميليمتر يا 0006/0 تا 0020/0 اينچ مي باشد .
حداکثر لقي قابل قبول 06/0 ميليمتر است .  

10-2- روش شارژ باتري
براي شارژ کردن باتري موتور لازم است که جريان توليدي متناوب مکنت ، به جريان مستقيم تبديل گردد . بدين منظور سر راه برق خروجي مگنت ، يک عدد ديودسيليکوني ، مطابق شکل زير ، قرار مي دهيم .

مدار جرقه

11-2- وضعيت پلاتينها
در شکل زير وضعيت پلاتينهاي مناسب و غلط ، نشان داده شده است .

بررسي پلاتينها

ضمن کار موتور ، پلاتين خال ميزند که براي اصلاح آن از سوهان مخصوص پلاتين ( سوهان نرم ) يا سنباده ي نرم استفاده مي کنند .  

12-2- قبل از پياده کردن کاربراتور
قبل از پياده کردن کاربراتور ، لازم است بنزين آن کاملا تخليه شود تا از ايجاد آتش سوزي جلوگيري گردد و سپس طبق روش زير به پياده کردن کاربراتور و اجزاي آن اقدام شود .
لوله ورودي بنزين ( 1 ) را از کاربراتور جدا کنيد .
پلانجر کاربراتور ( 2 ) را باز کنيد .
لوله هواکش ( 3 ) را جدا نماييد .
مهره هاي ( 11 ) اتصال بدنه کاربراتور را باز نموده ، آن را از موتور جدا کنيد .
پياله کاربراتور ( 4 ) را باز کنيد . براي باز کردن پياله ، کافي است که گيره پياله ( 5 ) را آزاد کنيد .
در کاربراتور ( 6 ) را باز کرده پلانجر ( 7 ) را از بدنه آن بيرون بياوريد .
سيم گاز کاربراتور( 8 ) را از شکاف پلانجر در آورده ، همراه فنر ( 12 ) کنار بگذاريد .
سوزن ( 9 ) و ژيگلور کاربراتور را با هم تعويض نماييد .
با وارونه کردن کاربراتور ، مي توانيد به وسيله ي ميله اي ، محور شناور را خارج نموده ، شناور ( 10 ) را از محل خود در آوريد

شکاف روي پلانجر کاربراتور در سمت راست قرار مي گيرد .

نگهدارنده ژيگلور اصلي را باز کنيد ، سپس ژيگلور را به سمت بالا فشار دهيد تا از محل خود خارج شود

اجزاي کاربراتور

1-12-2- تنظيم شناور :
کاربراتور را مانند شکل زير نگهداريد و با شابلن ، ارتفاع شناور را mm 24 تنظيم کنيد . در صورتي که شناور ميزان نباشد ، اهرم شناور را خم کنيد تا شناور در ارتفاع 24 ميليمتري قرار گيرد. انتهاي اهرم شناور بايد عمود بر سوپاپ سوزني قرار گيرد.

روش تعويض سوزن و ژيگلور آن

تنظيم شناور

تنظيم فاصله اهرم شناور با سوپاپ سوزني

2-12-2 جمع کردن کاربراتور :
در موقع جمع کردن بايد به روش عکس باز کردن عمل نمود و پس از نصب ، در روي موتور تنظيم کرد .  

3-12-2- تنظيم سوخت دور آرام :
موتور را در حال گرم ، ميزان کنيد .


پيچ سوخت دورآرام را کاملا ببنديد و سپس  3 1 آن را باز کنيد .
8
موتور را روشن کنيد سپس به وسيله پيچ دريچه هوا ، سرعت دور آرام را در حداقل ممکن ميزان کنيد . پيچ سوخت دور آرام را ببنديد يا باز کنيد تا دور آرام به بيشترين مقدار ممکن برسد .
سپس با پيچ دريچه هوا دور آرام را ميزان نماييد . پيچش آن در جهت عقربه هاي ساعت ، دور موتور را افزايش مي دهد و برعکس ، پيچش آن در خلاف عقربه هاي ساعت دورموتور را کم مي کند

تنظيم دور آرام

دور آرام موتور بين 1100 تا 1300 دور در دقيقه مي باشد .  

4-12-2- تنظيم سيک گاز :
بازي دسته ي گاز بين 10 تا 15 درجه مي باشد . بازي کم را از طرف فرمان و بازي زياد را از طرف کاربراتور ميزان مي کنند . اگر نتوان مقدار بازي سيم گاز را ميزان نمود ، لازم است سيم گاز را تعويض کرد

تنظيم سيم ساسات

خود آزمايي :
1. روش اندازه گيري مقدار روغن در موتور چگونه است ؟
موتور را در حالت ايستاده و در زميني مسطح قرار دهيد و سپس با ميله ي اندازه گير يا در بعضي از موتورها با توجه به روغن نما ، مقدار روغن موتور را مشخص کنيد .

2. روش پياده و سوار نمودن پيستون و رينگها را بدون پياده کردن موتور ، توضيح دهيد .
سر سيلندر موتور را باز کنيد :
• ميل لنگ را بچرخانيد تا پيستون از داخل بلوکه خارج شود .
• پارچه تميزي زير پيستون پهن کنيد تا از افتادن خارگژنپين در داخل موتور جلوگيري شود . آنگاه خار را بيرون آوريد .
• پس از خارج نمودن گژنپين ، پيستون را از شاتون جدا کنيد .
• رينگها را از روي پيستون جدا سازيد .


3. چند نوع رينگ اورسايز متناسب با پيستون وجود دارد ؟ حدود اندازه ي آنها را نام ببريد ؟
چهار نوع رينگ اورسايز متناسب با پيستونهاي اورسايز به کار رفته است که اندازه هاي مرحله اي از 25/0 تا 00/1 ميليمتر افزايش مي يابد .


4. اندازه گيري طول آزاد فنرهاي سوپاپ چگونه تعيين مي شود ؟
فنرهاي بيروني هر دو سوپاپ گاز و دود ، 9/40 ميليمتر يا 610/1 اينچ است .
حداقل اندازه ي قابل قبول : 8/39 ميليمتر .
فنرهاي داخلي هر دو سوپاپ گاز و دود ، 5/33 ميليمتر يا 319/1 اينچ است
حداقل اندازه ي قابل قبول : 0/30 ميليمتر


5. روش اندازه گيري فشار تراکم داخل سيلندر چگونه است ؟
******

6. روش تنظيم سوخت در دور آرام چگونه است ؟
موتور را در حال گرم ، ميزان کنيد .
پيچ سوخت دو رآرام را کاملا ببنديد و سپس آن را باز کنيد .
موتور را روشن کنيد سپس به وسيله پيچ دريچه هوا ، سرعت دور آرام را در حداقل ممکن ميزان کنيد پيچ سوخت دور آرام را ببنديد يا باز کنيد تا دور آرام به بيشترين مقدار ممکن برسد .
سپس با پيچ دريچه هوا دور آرام را ميزان نماييد . پيچش آن در جهت عقربه هاي ساعت ، دور موتور را افزايش مي دهد و برعکس ، پيچش آن در خلاف عقربه هاي ساعت دورموتور را کم مي کند

7. فلايويل چگونه از روي موتور پياده مي شود ؟
روش پياده و سوار کردن فلايويل : مراحل زير ، نياز به پياده کردن موتور ندارد . مهره 12 ميليمتري مرکزي فلايويل را با نگهداشتن فلايويل به وسيله ي آچار مخصوص ، باز کنيد . هر گز از چکش براي خارج ساختن فلايويل استفاده نکنيد
پس از باز کردن مهره وسط ، فلايويل را با ابزار فلايويل کش ، بيرون بکشيد .

8. قسمتهاي مختلف اهرم  L  شکل را اندازه گيري کنيد و عيوب آن را مشخص نماييد .
******

HTML clipboard

 

فصل سوم : سرويس و نگهداري متعلقات موتور

نکات
3- سرويس و نگهداري متعلقات موتور
1-3- پياده کردن و نصب متعلقات موتور
1-1-3- پياده کردن و نصب باتري :
پيچ هر يک از سرکابلهاي باتري را شل نماييد . دهانه هر بست را با پيچ گوشتي باز و آنها را از قطبها جدا کنيد . سپس ميله هاي مهار باتري را باز نموده ، باتري را از روي شاسي پياده کنيد . موقع نصب کردن لازم است جاي باتري ، قطبها و بستها با محلول مناسب تميز شود . براي جلوگيري از سولفاته شدن ، بستها و قطبها با گريس چرب شود . سطح آب باتري کنترل گردد . در صورت کم بودن ، با آب مقطر تا حدود يک سانتيمتر بالاي صفحات ، جبران گردد.

2-1-3- تعويض فيلتر هوا :
محفظه فيلتر را از روي کاربراتور باز کنيد . فيلتر کهنه را از محفظه خارج کنيد . پس از تميز کردن محفظه و فيلتر ، آنها را جمع کنيد . سپس محفظه را روي کاربراتور نصب نماييد
3-1-3-پياده کردن ، سرويس و نصب کاربراتور : پس از پياده کردن هواکش و باز نمودن پيچهاي اتصال کاربراتور به بدنه موتور ، آن را از موتور جدا کنيد . اجزاي آن را باز کرده ، پس از شستشو ، بررسي و تعويض قطعات فرسوده ، آن را جمع و روي موتور نصب نماييد

کاربراتور

4-1-3- پياده کردن ، سرويس و نصب پمپ بنزين مکانيکي :
شلنگهاي ورودي و خروجي پمپ بنزين را از آن جدا کنيد . پيچهاي اتصال به بدنه را باز نماييد . اجزاي پمپ را باز کرده ، پس از شستشو ، بررسي و تعويض قطعات فرسوده ، آن را جمع کنيد و روي موتور نصب نماييد .

پمپ بنزين

5-1-3- پياده کردن ، سرويس و نصب اجزاي مدار جرقه :
مدار جرقه شامل :
کويل ، دلکو ، وايرها و شمعها مي باشد . براي پياده کردن آنها ، ابتدا وايرها را برداريد . سپس سيم منفي کويل به دلکو را باز کنيد . پيچ پايه دلکو را شل نماييد . آنگاه دلکو را با توجه به وضعيت چکش برق برداريد

 

• فيش هاي اتصال به کويل را باز کنيد .

• پيچهاي اتصال کويل به بدنه را باز نموده ، آن را از محل خود خارج کنيد .
• زغال دلکو را بررسي و در صورت لزوم تعويض نماييد .
• پلاتين ها را بررسي و در صورت لزوم تعويض نماييد .
• پلاتين ها را بررسي کنيد . در صورت اکسيده شدن دهانه پلاتين ها را با سوهان مخصوص پرداخت نماييد و در صورت خراب بودن تعويض کنيد .
• کويل و دلکو را شستشو دهيد .
• پلاتينها را نصب و فيلر کنيد .
• پس از روغنکاري دلکو ، آن را در محل خود نصب کنيد .  

6-1-3- پياده کردن و نصب دينام :
کابل مثبت يا منفي باتري را از آن جدا کنيد و فيش دينام را از آن باز نماييد . با شل کردن پيچ تنظيم ، تسمه پروانه را آزاد کنيد . در صورت لزوم تسمه را عوض کنيد . پيچهاي اتصال به بدنه موتور را باز کرده ، دينام را از موتور جدا سازيد.

روش پياده و سوار نمودن دينام

عمليات نصب آن ، عکس باز کردن است . پس از نصب تسمه ، سفتي آن را تنظيم نماييد که حدودا با فشار انگشت 15 ميليمتر جابجايي داشته باشد.سفتي بيش از حد تسمه باعث خرابي بلبرينگ دينام و واتر پمپ مي شود . شلي بيش از حد هم باعث فرسودگي تسمه و کاهش راندمان دينام و گرم شدن موتور مي گردد .

روش تنظيم تسمه پروانه

7-1-3- پياده و سوار کردن استارتر :
ابتدا يکي از کابلهاي باتري را از آن جدا نماييد . سپس اتصالات برقي استارتر و پيچهاي اتصال به بدنه موتور را باز کرده ، استاتر را از موتور جدا سازيد . عمليات نصب ، عکس باز کردن است .  

8-1-3- پياده کردن و نصب رادياتور :
نخست آب رادياتور را خالي کنيد . آنگاه شيلنگهاي آب را از رادياتور جدا سازيد. پيچهاي اتصال به شاسي را باز کنيد. رادياتوررا با دقت از روي شاسب پياده کنيد. پس از شستشو و تميز کردن ، آن را عکس روش باز کردن ، بر روي شاسي سوار کنيد و در آن آب بريزيد و با روشن کردن موتور ، آب بندي بودن بست شيلنگها را آزمايش کنيد .  

9-1-3- پياده کردن و نصب ترموستات :
مقداري از آب رادياتور را خالي کنيد . شلنگ ترموستات راجدا سازيد . پيچهاي محفظه ي آن را باز کرده ،ترموستات را از داخل محفظه درآوريد و آن را در ظرف آبي که روي اجاق است آزمايش کنيد . يک حرارت سنج هم بايد در ظرف آب قرار دهيد . آب را گرم کنيد و در لحظه باز شدن ترموستات ، به حرارت سنج نگاه کنيد . درجه ي باز شدن ترموستات را با عددي که روي آن نوشته شده مقايسه کنيد . اگر زودتر يا ديرتر باز شد بايد آن را عوض کرد . آنگاه ترموستات سالم را برعکس روش باز کردن ، روي موتور ببنديد .

تعويض ترموستات

10-1-3- تعويض روغن موتور و فيلتر روغن :
در حالت گرم بودن موتور ، پيچ مخصوص تخليه روغن کارتل و درب قالپاق روغن را باز کنيد تا روغن در ظرفي که زير آن قرار داده ايد ، تخليه گردد . با آچار مخصوص ، فيلتر روغن را به وسيله آچار فيلتر باز کنيد . آنگاه فيلتر نو را در جاي آن با دقت ببنديد . بعد از محکم بستن پيچ کارتل ، به اندازه ي لازم ، روغن مناسب فصل در موتور بريزيد ، با روشن کردن موتور ، نشتي روغن را آزمايش کنيد . پس از چند دقيقه موتور را خاموش و به وسيله گيج روغن سطح روغن کارتل را کنترل کنيد .

روش باز کردن فيلتر

11-1-3- پياده کردن و نصب مانيفلهاي دود و گاز :
بست گلويي اگزوز را باز کنيد . کاربراتور و صافي هوا را پياده نماييد . با باز کردن پيچهاي اتصال مانيفلدها به بدنه ، در حالت خنک بودن آنها را پياده کنيد . پس از بررسي ، از نظر ترک داشتن و رسوب گرفتگي ، مانيفلدهاي سالم را در محل خود نصب و پيچهاي آن را با گشتاور لازم محکم کنيد اگر چه پسچها شل بسته شود ، دود به محفظه موتور راه يافته ، باعث ايجاد صداهاي ناهنجار ، گرم شدن موتور و کثيف شدن فيلتر هوا مي گردد .

12-1-3-تعويض پروانه :
براي تعويض پروانه ، لازم است تسمه پروانه و نيز رادياتور پياده شود . آنگاه پيچهاي اتصال پروانه به پولي و فلانچ واتر پمپ را باز کنيد . پروانه کهنه را در آوريد و پروانه نو را به جاي آن محک ببنديد . آنگاه رادياتور و تسمه پروانه را نصب نماييد .  

13-1-3-تعويض سيم ساسات و سيم گاز :
پيچ تنظيم سيم ساسات به کاربراتور را شل کنيد . مهره اتصال پوش سيم ساسات به دستگيره ساسات را در جلوي داشبرد باز کنيد . سيم با پوش آن را خارج نماييد . سيم نو را به روش عکس باز کردن ، در محل خود ببنديد .
براي باز کردن سيم گاز ، پلانجر آن را از اهرم گاز کاربراتور درآوريد .
بست اتصال پوش سيم گاز به بدنه را باز کنيد . پين اتصال سيم گاز به اهرم پدال گاز را درآوريد . سيم گاز با پوش آن را خارج نماييد . سيم گاز نو را به روش عکس باز کردن به جاي آن ببنديد .  

2-3- روش باز کردن قطعاتي از موتور و نصب دوباره آنها
1-2-3- باز کردن سر سيلندر :
سر سيلندر به وسيله چند عدد پيچ به بلوکه سيلندر بسته مي شود . دستور باز کردن آن چنين است :
• هر گز سر سيلندر موتور گرم را باز نکنيد . زيرا در اثر تنشهاي حرارتي ناهمگون ، بسرعت تاب بر مي دارد .
• قطعات و ضمايم اضافي متصل به سرسيلندر را از آن جدا کنيد .
• کابل باتري را باز کرده ، باتري را از محل خود پياده کنيد تا از هر گونه اتصال کوتاه الکتريکي جلوگيري شود .
• آب موتور را تخليه کنيد و اگر ضد يخ دارد ، آن را در ظرف تميزي نگهداري نماييد .
• لوله لاستيکي بين سرسيلندر و رادياتور را باز کنيد .
• سيم حرارت سنج يا لوله حرارت سنج را از سر سليندر باز کنيد .
• واير شمعها را همراه با در دلکو برداريد .
• هواکش کاربراتور را باز کنيد .
• اگر واتر پمپ به سر سليندر بسته شده است ، تشمه پروانه را از روي پولي آن درآوريد .
• لوله هاي مانيفلد را از سر سليندر باز کنيد .
• در بعضي از موتورهاي I  شکل ، لوله ها يا ميله هاي اضافي در سر سليندر وجود دارد که باز کردن آنها ضروري است .
• لوله خلا اي آوانس دلکو را از کاربراتور جدا کنيد .
• لوله خلا اي برف پاک کن را از مانيفلد هوا و قسمت مکشي پمپ بنزين باز کنيد .
• اگر پايه دلکو به سر سيلندر بسته شده است آن را پياده کنيد .
• لوله بنزين را از کاربراتور جدا سازيد .
• سيم گاز کاربر اتور را باز کنيد .
• کاربراتور و مانيفلد گاز را ، با هم از روي موتور پياده نماييد .
• پيچهاي سر سليندر را به وسيله آچار بوکس باز کنيد .
• طول پيچها برابر نيست ، بنابراين در موقع باز کردن سر سليندر ، توجه کنيد که کدام پيچ در چه محلي بسته شده بود تا در موقع بستن اعمال فشار بيهوده و بريدن پيچها در بلوکه سيلندر جلوگيري شود .
• پس از باز کردن پيچها . مهره ها ، مي توان سر سليندر را از روي بلوکه سيلندر جدا نمود .
• اگر در سر سليندر، پيچ دو سر دنده وجود دارد ، ممکن است بين سر سليندر و پيچها چسبندگي به وجود آيد که در اثر زنگ زدگي مي باشد .  

2-2-3- روش بستن سر سليندر :
• سر سليندر را با احتياط جابه جا کنيد و از ضربه زدن به سوپاپهايي که باز هستند ، خودداري نماييد ، زيرا ضربات وارد شده ، سوپاپها را کج مي کند .
• قبل از نصب مطمئن شويد که سطوح تماس کاملا تميز و عاري از هر گونه مواد چسبنده خارجي است .
• سوراخهاي پيچها را از ذرات خارجي ، کربن و دوده پاک نماييد .
• در بعضي از موتورها ، سوراخهاي پيچ سر سليندر تا مجاري آب موتور ادامه دارد . در چنين مواردي لازم است انتهاي پيچها را با سرب اندن کنند تا از نفوذ آب از طريق پيچها بهد محفظه احتراق جلوگيري شود .
• ممکن است سوراخهاي واشر سر سليندر از يک رو قدري گشادتر و به حالت خزينه باشد . اگر چنين باشد اين طرف را بايد در سطح بلوکه سيلندر قرار داد تا براده هاي به وجود آمده احتمالي در آن جمع شود .

روش باز کردن فيلتر

• در هر بار که سر سليندر باز مي شود ، در نصب مجدد بايد واشر سر سليندر را تعويض نمود .
• در موقع نصب داشر سر سليندر جديد ، تمام سوراخهاي بلوکه سيلندر از روي واشر ديده شود . اگر سوراخها پوشيده شود ، جريان آب از سيلندر به سر سليندر قطع مي کردد .
• پس از انتخاب جهت صحيح واشر ، بايد به دو طرف واشر را روغن مخصوص واشر ماليد و با غلتک روغن را بخوبي در سطوح واشر پخش کرد .
• بعضي از واشرها را کارخانه سازنده ، آغشته به لاک مخصوص مي نمايد ، لذا نيازي به روغن مالي ندارد .
• معمولا چند پيچ دو سر دنده در بلوکه سيلندر به کار مي رود تا راهنمايي براي صحيح قرار گرفتن سر سليندر در موضع صحيح خود باشد . اگر چنين نباشد و سر سليندر به وسيله پيچهاي يک سردنده بسته شود ، مي توان از دو پيچ راهنما شبيه پيچ دو سر دنده استفاده کرد .
• براي بستن پيچها ، ابتدا با دست آزاد تا جايي که بسته مي شود آنها را مي بندد . سپس آنها را با آچار معمولي ، به طور ملايم و با رعايت احتياط کامل مي بندد تا سر پيچ در بلوکه سيلندر پيچيده شود . بالاخره با آچار درجه دار طبق دستور کارخانه ي سازنده ، اقدام به سفت کردن نهايي پيچها مي کنند.  


فصل سوم : سرويس و نگهداري متعلقات موتور
قسمت دوم

ترتيب سفت کردن پيچهاي سر سيلندر :
• آچار درجه دار بر حسب کيلوگرم يا فوت پوند مدرج مي گردد . مفهوم يک متر کيلوگرم آنست که : نيروي يک کيلوگرم بر دسته آچار به طول يک متر وارد شود :
• تمام پيچها بايد به يک اندازه و طبق دستور کارخانه سازنده سفت شود .
• پس از سفت کردن پيچهاي سر سلندر ، کليه ضمايم بجز در پوش سوپاپها را سوار کنيد .
• رادياتور را پرآب کنيد و موتور را روشن نماييد و اجازه دهيد به مدت 30 دقيقه در دور آرام کار کند .  

3-2-3- روش باز کردن کارتل :
• کابلهاي باتري را برداريد .
• روغن کارتل و آب رادياتور را تخليه نماييد .
• اگر در جايي کار مي کنيد که چال وجود ندارد ، جلوي اتومبيل آنقدر بلند کنيد که دو خرک ، در زير آن قرار گيرد .

• چهار عدد پيچ سر رام را باز کنيد و چهار عدد مهره دسته موتور را شل نماييد .
• لوله هاي لاستيکي رادياتور را باز کنيد .
• پيچهاي کارتل را کمي باز کنيد تا نيمه باز باشند .
• براي حرکت کارتل به جلو ، ميله ي موج گير را باز کرده ، کارتل را کمي پايين بکشيدتا به اويل پمپ اصابت نکند .
• چهار عدد پيچ رام را باز کرده ، با احتياط کارتل را خارج سازيد تا به اويل پمپ گير نکند.

شکل مربوط به عمليات قبل از پياده کردن کارتل

4-2-3- روش نصب کردن کارتل :
• دو قطعه واشر نيم هلالي چوب پنبه اي در بين کپه ياتاقانهاي اصلي جلو ، عقب و کارتل قرار داده مي شود . به علاوه بين بقيه سطوح تماس کارتل و بدنه ي موتور نيز واشر چوب پنبه اي به کار مي رود .
• کليه واشرهاي کارتل – بجز واشرهاي هلالي شکلي که روي کپه ياتاقانهاي انتهايي قرار مي گيرد – را با چسب بچسبانيد . شکل B- 37-3 محل چسبيدن دو انتهاي واشر چوب پنبه اي را نشان مي دهد.
• پيچهاي کارتل را از وسط و به طور آهسته ببنديد و بتدريج پييچهاي ديگر را سفت نماييد .  

5-2-3- پياده کردن و نصب پيستون و شاتونها :
پيچهاي کپه هاي ياتاقانهاي شاتون را باز کنيد . پيستونها را از داخل بلوکه سيلندر خارج نماييد . پس از پياده کردن گژنپين ، شاتونها را از پيستونها جدا کرده ، به ترتيب باز کردن ، روي ميز بچينيد . پيستون و شاتونها را با دقت بررسي نماييد .

6-2-3- پياده کردن ميل لنگ :
• موتور را از روي شاسي پياده کنيد .
• سر سيلندر ، ميله هاي فشاري و تايپتها را برداريد . چرخ زنجير تايمينگ و زنچير آن را پياده کنيد.
• کارتل را باز کرده ، اويل پمپ را باز کنيد .
• شاتونها و پيستونها را در آوريد .
• کلاچ و فلايويل را باز کنيد
• پيچهاي کپه ياتاقانهاي اصلي اگر بيضي شده و يا خط برداشته باشند ، بايد تعويض گردد، ولي تراشيدن ميل لنگ فقط در صورت خرابي زياد انجام مي گيرد و در تغيير شکلهاي جزيي نياز به تراشکاري نمي باشد .
• در صورتي که ناصافي مختصري در محورهاي ميل لنگ ديده مي شود ، مي توان با سنباده پارچه اي خيلي نرم آن را بر طرف نمود . براي اين کار ميل لنگ را در روي تکيه گاهي مناسب قرار داده ، در جهت حقيقي بچرخانيد و سنباده را در جهت عکس آن ، سنباده زده شود به علت چدني بودن ميل لنگ و آرايش نامناسب کربن در سطوح محورها استهلاک ياتاقانها تسريع مي گردد .  

7-2-3- بستن ميل لنگ :
1. اگر ميل لنگ نو در موتور بسته مي شود ، فقط در جهت گردش عادي آن را به حرکت در آوريد . حرکت عکس ، خرابي ياتاقانهارا زياد مي کند .
2. مجاري ميل لنگ را تميز کرده ، پس از شستشو آنها را با بادکمپرسور خشک کنيد . 3. ميل لنگ را در محل خود قرار داده ، صحيح قرار گرفتن نيمه ياتاقانها ي بالا و بغل ياتاقانها اطمينان حاصل نماييد .
4. نيمه ياتاقانهاي پايين را روي ميل لنگ قرار داده ، کپه ياتاقانها را ببنديد .
5. پيچهاي ياتاقانهاي اصلي را تعويض کنيد و سطوح صاف سمت جلوي کپه ياتاقانهاي جلو را بررسي کنيد تا بخوبي با محل نشست خود در بدنه موتور ، منطبق باشد .
6. پيچهاي ياتاقانها را طبق تا اندازه داده شده در قسمت مشخصات ببنديد .  

خود آزمايي :
1. روش صحيح نصب باتري روي اتومبيل چگونه است ؟
پيچ هر يک از سرکابلهاي باتري را شل نماييد . دهانه هر بست را با پيچ گوشتي باز و آنها را از قطبها جدا کنيد . سپس ميله هاي مهار باتري را باز نموده ، باتري را از روي شاسي پياده کنيد . موقع نصب کردن لازم است جاي باتري ، قطبها و بستها با محلول مناسب تميز شود . براي جلوگيري از سولفاته شدن ، بستها و قطبها با گريس چرب شود . سطح آب باتري کنترل گردد . در صورت کم بودن ، با آب مقطر تا حدود يک سانتيمتر بالاي صفحات ، جبران گردد .

2. روش صحيح نصب پمپ بنزين روي موتور چگونه است ؟
شلنگهاي ورودي و خروجي پمپ بنزين را از آن جدا کنيد . پيچهاي اتصال به بدنه را باز نماييد . اجزاي پمپ را باز کرده ، پس از شستشو ، بررسي و تعويض قطعات فرسوده ، آن را جمع کنيد و روي موتور نصب نماييد .

3. رادياتور را چگونه از روي اتومبيل بايد پياده کرد ؟
نخست آب رادياتور را خالي کنيد . آنگاه شيلنگهاي آب را از رادياتور جدا سازيد پيچهاي اتصال به شاسي را باز کنيد. رادياتوررا با دقت از روي شاسب پياده کنيد . پس از شستشو و تميز کردن ، آن را عکس روش باز کردن ، بر روي شاسي سوار کنيد و در آن آب بريزيد و با روشن کردن موتور ، آب بندي بودن بست شيلنگها را آزمايش کنيد .

4. روش تعويض ترموستات را توضيح دهيد .
مقداري از آب رادياتور را خالي کنيد . شلنگ ترموستات راجدا سازيد . پيچهاي محفظه ي آن را باز کرده ،ترموستات را از داخل محفظه درآوريد و آن را در ظرف آبي که روي اجاق است آزمايش کنيد . يک حرارت سنج هم بايد در ظرف آب قرار دهيد . آب را گرم کنيد و در لحظه باز شدن ترموستات ، به حرارت سنج نگاه کنيد . درجه ي باز شدن ترموستات را با عددي که روي آن نوشته شده مقايسه کنيد . اگر زودتر يا ديرتر باز شد بايد آن را عوض کرد . آنگاه ترموستات سالم را برعکس روش باز کردن ، روي موتور ببنديد

5. توموستات را چگونه آزمايش مي کنند ؟
ترموستات را از داخل محفظه درآوريد و آن را در ظرف آبي که روي اجاق است آزمايش کنيد .

6. سوپاپهاي دود و گاز چگونه از روي سرسيلندر پياده مي شوند ؟
***************

7. رينگ و پيستون ، چگونه از روي موتور پياده مي شوند ؟
***************

8. پروانه شکسته را چگونه بايد تعويض نمود ؟
براي تعويض پروانه ، لازم است تسمه پروانه و نيز رادياتور پياده شود . آنگاه پيچهاي اتصال پروانه به پولي و فلانچ واتر پمپ را باز کنيد . پروانه کهنه را در آوريد و پروانه نو را به جاي آن محک ببنديد . آنگاه رادياتور و تسمه پروانه را نصب نماييد .

9. اگر پيچهاي گلويي اگزوز محکم بسته نشود ، چه اشکالي دارد ؟
***************

10. پيستون و شاتونها را از روي موتور پياده کنيد و پس از بررسي ، آنها را نصب نماييد .
پيچهاي کپه هاي ياتاقانهاي شاتون را باز کنيد . پيستونها را از داخل بلوکه سيلندر خارج نماييد . پس از پياده کردن گژنپين ، شاتونها را از پيستونها جدا کرده ، به ترتيب باز کردن ، روي ميز بچينيد . پيستون و شاتونها را با دقت بررسي نماييد .

11. روغن و فيلتر روغن را تعويض نماييد .
در حالت گرم بودن موتور ، پيچ مخصوص تخليه روغن کارتل و درب قالپاق روغن را باز کنيد تا روغن در ظرفي که زير آن قرار داده ايد ، تخليه گردد . با آچار مخصوص ، فيلتر روغن را به وسيله آچار فيلتر باز کنيد . آنگاه فيلتر نو را در جاي آن با دقت ببنديد . بعد از محکم بستن پيچ کارتل ، به اندازه ي لازم ، روغن مناسب فصل در موتور بريزيد ، با روشن کردن موتور ، نشتي روغن را آزمايش کنيد . پس از چند دقيقه موتور را خاموش و به وسيله گيج روغن سطح روغن کارتل را کنترل کنيد .

12. ميل لنگ را باز کرده ، شستشو دهيد .
پياده کردن ميل لنگ :
• موتور را از روي شاسي پياده کنيد .
• سر سيلندر ، ميله هاي فشاري و تايپتها را برداريد . چرخ زنجير تايمينگ و زنچير آن را پياده کنيد.
• کارتل را باز کرده ، اويل پمپ را باز کنيد .
• شاتونها و پيستونها را در آوريد .
• کلاچ و فلايويل را باز کنيد
• پيچهاي کپه ياتاقانهاي اصلي اگر بيضي شده و يا خط برداشته باشند ، بايد تعويض گردد، ولي تراشيدن ميل لنگ فقط در صورت خرابي زياد انجام مي گيرد و در تغيير شکلهاي جزيي نياز به تراشکاري نمي باشد .
در صورتي که ناصافي مختصري در محورهاي ميل لنگ ديده مي شود ، مي توان با سنباده پارچه اي خيلي نرم آن را بر طرف نمود . براي اين کار ميل لنگ را در روي تکيه گاهي مناسب قرار داده ، در جهت حقيقي بچرخانيد و سنباده را در جهت عکس آن ، سنباده زده شود به علت چدني بودن ميل لنگ و آرايش نامناسب کربن در سطوح محورها استهلاک ياتاقانها تسريع مي گردد .

13. واشر سر سيلندر را عوض کنيد .
ممکن است سوراخهاي واشر سر سليندر از يک رو قدري گشادتر و به حالت خزينه باشد . اگر چنين باشد اين طرف را بايد در سطح بلوکه سيلندر قرار داد تا براده هاي به وجود آمده احتمالي در آن جمع شود . در هر بار که سر سليندر باز مي شود ، در نصب مجدد بايد واشر سر سليندر را تعويض نمود .
در موقع نصب داشر سر سليندر جديد ، تمام سوراخهاي بلوکه سيلندر از روي واشر ديده شود . اگر سوراخها پوشيده شود ، جريان آب از سيلندر به سر سليندر قطع مي کردد .پس از انتخاب جهت صحيح واشر ، بايد به دو طرف واشر را روغن مخصوص واشر ماليد و با غلتک روغن را بخوبي در سطوح واشر پخش کرد . بعضي از واشرها را کارخانه سازنده ، آغشته به لاک مخصوص مي نمايد ، لذا نيازي به روغن مالي ندارد .

 

بخش دوم :سوخت رسانی بنزينی
فصل چهارم : سيستم سوخت رساني موتور هاي بنزيني

1-4- قطعات اساسي مدار سوخت رساني
در مدار سوخت رساني موتورهاي بنزيني قطعات زير بکار رفته اند :
1. با ک بنزين براي ذخيره سازي سوخت .
2. دستگاه اندازه گير سوخت براي اعلام مقدار سوخت باک
3. لوله هاي انتقال سوخت که بين باک و موتور قرار داشته و سوخت مصرفي موتور را توزيع مي کند.
4. فيلترها و پاک کننده هاي هوا و سوخت .
5. پمپ بنزين براي کشيدن سوخت از باک و ارسال آن به کاربراتور .
6. کاربراتور براي تنظيم و اختلاط سوخت موتور در شرايط متغير .
7. مانيفولد گاز براي عبور دادن سوخت و هواي مخلوط شده مورد نياز موتور .
8. سيستم اگزوز براي تخليه دودهاي حاصل از احتراق .  

2-4- باک بنزين
2-4- باک بنزين معمولا باک را در اتومبيلهاي استاندارد براي ايمني بيشتر در عقب اتومبيل و زير شاسي نصب مي نمايند . باک داراي يک لوله ورودي با پرکن و يک لوله خروجي است . لوله خروجي از بالا و يا از پهلو به باک متصل مي شود . دهانه لوله خروجي به اندازه 15 ميليمتر از کف باک بالاتر قرار دارد تا رسوبات وارد مدار سوخت رساني نشود . براي اطمينان از ورود ناخالصي ها به مدار ، به ابتداي لوله خروجي صافي نصب مي کنند . در همه باکها شناور اندازه گير ارتفاع سوخت پيش بيني مي شود تا بوسيله جريان الکتريکي مقدار سوخت باک به راننده اعلام شود .

باک بنزين

 

ساختمان باک

3-4- فيلتر هاي تصفيه کننده
فيلتر تصفيه کننده سوخت ممکن است بين باک و کاربراتور و يا داخل باک در ابتداي لوله خروجي باشد . متداولترين نوع فيلتر سوخت بين باک و پمپ بنزين قرار دارد .  

4-4- سرويس باک بنزين
1. بستهاي اتصال باک به بدنه را کنترل نموده ، در صورت خراب بودن آنها را ترميم کنيد .
2. باک را از نظر پوسيدگي و نشتي کنترل نماييد .
3. لوله ورودي باک را ، در جايي که به باک متصل شده است ، از نظر نشتي بررسي نماييد .
4. هواکش باک را کنترل کنيد که باز باشد . اگر هواکش در روي در ورودي است آن را با سيم نازک باز کنيد و اگر در محفظه سوخت سنج است آن را کنترل نماييد تا از باز بودن آن مطمئن شويد . گرفتگي اين مجرا ، باعث توليد خلا در باک گرديده ، سوخت رساني را قطع مي کند .
5. پيچهاي نگهدارنده باک و اندازه گير سوخت را سفت نماييد .
6. اگر واشر زير سوخت سنج خراب شده و نشتي دارد آن را تعويض کنيد .
7. ترمينال برق آن را از نظر شل بودن و کثيف بودن کنترل کنيد .  

1-4-4- وجود آب در سيستم سوخت رساني :
• وقتي آب در باک نفوذ کند ، عمل سوخت رساني اشکال پيدا کرده ، موتور خاموش مي شود . در اين موقع بايد باک را باز کرده ، آن را تميز نمود . اگر در باک پيچ تخليه وجود داشته باشد مي توان بدون باز کردن باک آن را تميز نمود .
• بهتر است دو حدود يک ليتر الکل در باک بريزند تا با قطرات باقيمانده آب ، مخلوط شده ، عمل تخليه آب را تکميل نمايد .
• بهتر است لوله هاي سوخت ، پمپ بنزين و کاربراتور را هم شستشو داد .  

2-4-4- روش باز کردن باک و نصب مجدد آن :
1. ابتدا بنزين باک را با رعايت اصول ايمني ، کاملا تخليه نماييد .
2. لوله بنزين باک را باز کنيد .
3. اگر امکان باز شدن لوله ورودي بنزين ، از باک وجود دارد ، آن را جدا سازيد .
4. سوخت سنج باک را باز کنيد .
5. پيچهاي باک را باز کرده ، آن را از روي شاسي پياده نماييد .


پس از رفع عيب ، باک را به روش زير بنديد :
1. قبل از نصب باک ، لامپ کوچکي را در داخل باک روشن نموده ، از تميزي ديواره ي داخلي آن اطمينان حاصل نماييد .
2. پيچ و مهره هاي نگهدارنده ي بدنه باک را به روغن آغشته کنيد تا زنگ نزند .
3. باک را روي شاسب قرار داده ، آن را محکم نماييد .
4. لوله هاي ورودي و خروجي سوخت ، اندازه گير و سيم برق آن را متصل کنيد .
5. باک را پر کرده ، به سوخت نما توجه نماييد که آيا همزمان با پر شدن باک کار مي کند يا نه ؟  

5-4- قطعات اتصال
در سيستم سوخت رساني موتور ها ، از لوله هاي فلزي و پلاستيکي براي انتقال سوخت استفاده مي شود . اين لوله ها در فاصله ما بين باک ، پمپ بنزين و کاربراتور قرار مي گيرند .

انواع اتصالات

قطعات اتصال

1-5-4- موارد استفاده از اتصالات :
براي لوله هاي مسي ، برنزي و آلومينيمي – که در آنها مايعات و گازها در جريان مي باشند – اتصالات شکل زير(اولي) توصيه مي شود . براي لوله هاي مسي ، آلومينيمي ، برنزي و فولادي ، که تحت فشار قرار دارند – از روش نشان داده شده در شکل زير(دومي) استفاده مي شود .
براي استفاده در ترمزهاي هوايي که از لوله هاي مسي ، آلومينيمي يا فولادي جدار نازک استفاده مي شود روش نشان داده شده در شکل زير توصيه شده است .

براي لوله هايي که تحت فشار کم قرار دارند ، روش شکل زير مناسب است .

براي اتصال لوله هاي پلاستيکي که نافل بنزين ،روغن و آب مي باشند – اتصالات نشان داده شده در شکل زير به کار مي رود .

هرگاه ارتعاشات در لوله ها زياد باشد از روش مخصوصي که در شکل زير نشان داده شده استفاده مي شود .
هر گاه لوله ها علاوه بر اينکه تحت فشار هستند ، ارتعاش هم داشته باشند ، اتصال محکم تري نياز دارد .
اين لوله ها که از فولاد جدار نازک ، آلومينيومي مي باشند و مانند شکل زير به يکديگر متصل مي شوند.

6-4- روش پرچ کردن لوله ها
براي پرچ کردن لوله ها از وسايل مختلفي وجود دارد . ساده ترين نوع آن تشکيل مي گردد از : يک سنبه مخروطي و يک قالب با سوراخهاي مختلف خزينه دار که لوله هاي با قطر متفاوت در آن قرار مي گيرد

روش پرچ کردن لوله

1-6-4- روش کار :
1. کمي روغن به قسمت مخروطي سنبه بماليد .
2. لوله را در قالب قرار داده ، آن را سفت کنيد .
3. سنبه را در روي لوله قرار داده ، به آرامي پيچ آن را سفت کنيد .
4. براي پرچ کردن دوبل ، يک قطعه رابط A ، در روي لوله قرار داده ، پس از يک مرحله خم کردن آن را آماده براي پرچ نهايي نماييد .

پرچ دوبل لوله

2-6-4- خم کردن لوله ها :
براي خم کردن لوله هاي نرم ، از خم کن لوله استفاده مي کنند .
براي خم کردن لوله هاي کوچک از خم کنهاي فنري استفاده مي کنند

خم کن لوله فنري

لوله اي که بايد خم شود در داخل اين فنر قرار مي گيرد ، آنگاه آن را کمي بيشتر از اندازه لازم خم مي کنند . سپس فنر را در آورده ، لوله را به کار مي برند .
هر گاه قطر لوله ، زياد و يا جنس آن سخت تر باشد از لوله خم کن اهرمي استفاده مي نمايند.

دستگاه خم کن لوله

3-6-4- روش برش لوله هاي مسي با لوله بر :
1. لوله مناسب را براي کار مورد نظر انتخاب کنيد .
2. به اندازه لازم تيغه فولادي لوله بر را در لوله مسي فرو ببريد .
3. لوله بر را به چپ و راست بچرخانيد
4. به صورت مرحله اي ، تيغه فولادي را بيشتر در لوله فرو ببريد تا لوله قطع شود .

مراحل برش لوله با لوله بر

4-6-4- اتصال لوله هاي ناقل سوخت و رابطهاي آنها :
1. لوله ها را از نظر ترکيدگي ، پوسيدگي و يا بريدگي کنترل کنيد .
2. بست لوله ها و محل ارتباط آنها را با واحدهاي مدار سوخت رساني ، از نظر شل بودن بررسي کنيد . اگر لوله بنزين در نزديکي قسمت تيزي از بدنه قرار دارد ، آن را دور کنيد تا در معرض بريدگي قرار نگيرد .
3. هر گز لوله بنزين فولادي را کج نکنيد زيرا احتمال دارد درز لوله ها باز شده ، نشتي بنزين از آن آغاز گردد .
4. تمام مهره هاي اتصال لوله به باک ، پمپ بنزين ، فيلتر و کاربراتور را بررسي و محکم نماييد .
5. وقتي که از رابط لاستيکي استفاده مي شود ، نشتي اطراف رابطها و ترکيدگي و شل بودن آنها را ترميم نماييد .
6. براي باز کردن و يا بستن رابطهاي دو تکه ، از دو آچار استفاده کنيد .
7. در موقع بستن مهره ها ، ابتدا آنها را با دست محکم کنيد تا اگر دنده ها غلط بسته شده باشد ، مشخص گردد ؛ سپس با آچار بچرخانيد تا محکم شود .
8. اگر لوله بنزين نشتي پيدا کند ، بايد آن را تعويض نمود . به اين منظور ، پس از باز کردن لوله فرسوده ، لوله نو مشابهي را انتخاب مي کنند و آن را بخوبيبه بدنه شاسي محکم نموده ، مهره هاي آن را سفت مي کنند .
9. اگر لوله بنزين نشتي داشته باشد مي توان آن را تعمير کرد . به اين منظور ، لوله را باز کرده ، پس از بريدن قسمت معيوب ، آن را به يکي از روشهاي نشان داده شده در شکل زير اصلاح مي کنند . اگر لوله ها مسي باشد ، مي توان به سهولت آن را پرچ و آب بندي نمود . براي آب بندي کردن اين نوع لوله :

رابط مضاعف در اتصال لوله پمپ بنزين
• انتهاي لوله را صاف کنيد .
• سر لوله را در دستگاه پرچ کن قرار دهيد تا به اندازه پين ضامن ، پيشروي کند

 

دستگاه پرچ کن لوله بنزين

 

 

روش پرچ کردن لوله بنزين

• سپس مهره ضامن کننده لوله را بسته ، پين ضامن را خارج کنيد ( کمي روغن به انتهاي لوله بزنيد)
• با سنبه ، ضربه اي به سر لوله وارد کنيد تا فرم خاص را پيدا کند .
• اگر لوله ها در حين پرچ کردن ، ترک بردارد ، دليل سخت بودن آنهاست .



به سؤالات زير پاسخ دهيد .
1. روش سرويس باک بنزين را بيان کنيد .
1. بستهاي اتصال باک به بدنه را کنترل نموده ، در صورت خراب بودن آنها را ترميم کنيد .
2. باک را از نظر پوسيدگي و نشتي کنترل نماييد .
3. لوله ورودي باک را ، در جايي که به باک متصل شده است ، از نظر نشتي بررسي نماييد .
4. هواکش باک را کنترل کنيد که باز باشد . اگر هواکش در روي در ورودي است آن را با سيم نازک باز کنيد و اگر در محفظه سوخت سنج است آن را کنترل نماييد تا از باز بودن آن مطمئن شويد . گرفتگي اين مجرا ، باعث توليد خلا در باک گرديده ، سوخت رساني را قطع مي کند .
5. پيچهاي نگهدارنده باک و اندازه گير سوخت را سفت نماييد .
6. اگر واشر زير سوخت سنج خراب شده و نشتي دارد آن را تعويض کنيد .
7. ترمينال برق آن را از نظر شل بودن و کثيف بودن کنترل کنيد .

2. روش تميز کردن باک را در موقع تجمع رسوبات و نفوذ آب در آن شرح دهيد .
وقتي آب در باک نفوذ کند ، عمل سوخت رساني اشکال پيدا کرده ، موتور خاموش مي شود . در اين موقع بايد باک را باز کرده ، آن را تميز نمود . اگر در باک پيچ تخليه وجود داشته باشد مي توان بدون باز کردن باک آن را تميز نمود .
بهتر است دو حدود يک ليتر الکل در باک بريزند تا با قطرات باقيمانده آب ، مخلوط شده ، عمل تخليه آب را تکميل نمايد .
بهتر است لوله هاي سوخت ، پمپ بنزين و کاربراتور را هم شستشو داد .

3. روش باز کردن و بستن باک را از روي شاسي شرح دهيد .
1. ابتدا بنزين باک را با رعايت اصول ايمني ، کاملا تخليه نماييد .
2. لوله بنزين باک را باز کنيد .
3. اگر امکان باز شدن لوله ورودي بنزين ، از باک وجود دارد ، آن را جدا سازيد .
4. سوخت سنج باک را باز کنيد .
5. پيچهاي باک را باز کرده ، آن را از روي شاسي پياده نماييد .
پس از رفع عيب ، باک را به روش زير بنديد :
6. قبل از نصب باک ، لامپ کوچکي را در داخل باک روشن نموده ، از تميزي ديواره ي داخلي آن اطمينان حاصل نماييد .
7. پيچ و مهره هاي نگهدارنده ي بدنه باک را به روغن آغشته کنيد تا زنگ نزند .
8. باک را روي شاسب قرار داده ، آن را محکم نماييد .
9. لوله هاي ورودي و خروجي سوخت ، اندازه گير و سيم برق آن را متصل کنيد .
10. باک را پر کرده ، به سوخت نما توجه نماييد که آيا همزمان با پر شدن باک کار مي کند يا نه ؟

4. روش برش لوله هاي مسي را با لوله بر توضيح دهيد .
روش برش لوله به ترتيب زير است :
لوله مناسب را براي کار مورد نظر انتخاب کنيد .
به اندازه لازم تيغه فولادي لوله بر را در لوله مسي فرو ببريد .
لوله بر را به چپ و راست بچرخانيد
به صورت مرحله اي ، تيغه فولادي را بيشتر در لوله فرو ببريد تا لوله قطع شود .

5. اگر لوله در حين پرچ کردن ترک بردارد دليل چيست ؟
اگر لوله ها در حين پرچ کردن ، ترک بردارد ، دليل سخت بودن آنهاست .

6. روش پرچ کردن لوله هاي مسي را شرح دهيد .
• انتهاي لوله را صاف کنيد .
• سر لوله را در دستگاه پرچ کن قرار دهيد تا به اندازه پين ضامن ، پيشروي کند
• سپس مهره ضامن کننده لوله را بسته ، پين ضامن را خارج کنيد ( کمي روغن به انتهاي لوله بزنيد)
• با سنبه ، ضربه اي به سر لوله وارد کنيد تا فرم خاص را پيدا کند .
• اگر لوله ها در حين پرچ کردن ، ترک بردارد ، دليل سخت بودن آنهاست .

7. لوله هاي ناقل سوخت را چگونه بايد خم کرد ؟
*************

8. لوله هاي ناقل سوخت را چگونه بايد به يکديگر متصل کرد ؟
لوله ها را از نظر ترکيدگي ، پوسيدگي و يا بريدگي کنترل کنيد .
بست لوله ها و محل ارتباط آنها را با واحدهاي مدار سوخت رساني ، از نظر شل بودن بررسي کنيد . اگر لوله بنزين در نزديکي قسمت تيزي از بدنه قرار دارد ، آن را دور کنيد تا در معرض بريدگي قرار نگيرد .
هر گز لوله بنزين فولادي را کج نکنيد زيرا احتمال دارد درز لوله ها باز شده ، نشتي بنزين از آن آغاز گردد .
تمام مهره هاي اتصال لوله به باک ، پمپ بنزين ، فيلتر و کاربراتور را بررسي و محکم نماييد .
وقتي که از رابط لاستيکي استفاده مي شود ، نشتي اطراف رابطها و ترکيدگي و شل بودن آنها را ترميم نماييد .
براي باز کردن و يا بستن رابطهاي دو تکه ، از دو آچار استفاده کنيد .
در موقع بستن مهره ها ، ابتدا آنها را با دست محکم کنيد تا اگر دنده ها غلط بسته شده باشد ، مشخص گردد ؛ سپس با آچار بچرخانيد تا محکم شود .
اگر لوله بنزين نشتي پيدا کند ، بايد آن را تعويض نمود . به اين منظور ، پس از باز کردن لوله فرسوده ، لوله نو مشابهي را انتخاب مي کنند و آن را بخوبيبه بدنه شاسي محکم نموده ، مهره هاي آن را سفت مي کنند .
اگر لوله بنزين نشتي داشته باشد مي توان آن را تعمير کرد . به اين منظور ، لوله را باز کرده ، پس از بريدن قسمت معيوب ، آن را به يکي از روشهاي نشان داده شده در شکل زير اصلاح مي کنند . اگر لوله ها مسي باشد ، مي توان به سهولت آن را پرچ و آب بندي نمود . براي آب بندي کردن اين نوع لوله :

رابط مضاعف در اتصال لوله پمپ بنزين
HTML clipboard

فصل پنجم : پمپ بنزين مکانيکي

1-5- سرويس پمپ بنزين مکانيکي
معمولا پمپ بنزين هاي مکانيکي در بغل موتور ، سمت ميل بادامک ، روي محفظه اي که مقابل استوانه خارج از مرکز سمت ميل بادامک ، روي محفه اي که مقابل استوانه خارج از مرکز( اکسانتريک) ميل سوپاپ قرار دارد ، بسته مي شود.
پمپ بنزين داراي يک توري سيمي و يک استکان ، که بر روي توري قرار دارد ، مي باشد

پمپ بنزين مکانيکي پيکان

1-1-5- روش باز کردن و بستن پمپ بنزين
1. لوله هاي طرفين پمپ را باز کنيد .
2. آلودگي هاي اطراف و زير پمپ را تميز کنيد .
3. پيچهاي بدنه پمپ را باز کنيد و واشر آن را از بدنه موتور خارج نماييد .
4. پس از تعمير پمپ و تعويض قطعات معيوب پمپ را به روش زير جمع کنيد :
5. کمي گريس به واشر اصلي پمپ بزنيد تا چسبندگي پيدا نموده و آب بندي شود و پيچهاي دور آن را ببنديد .
6. شيطانک پمپ را بطور صحيح روي بادامک قرار دهيد چون اگر شيطانک زير بادامک قرار گيرد خواهد شکست و سپس مهره ها را ابتدا با دست ببنديد و سپس با آچار محکم نماييد تا اگر دنده ها به خوبي با هم درگير نشده باشد مشخص شود .
7. موتور را روشن نموده و طرز کار کردن پمپ بنزين و نشتي لوله ها را بازديد کنيد .
8. لوله هاي پلاستيکي را نسبت به لوله هاي فلزي با بست محکم مي کنند

دو نوع فيلتر سوخت

9. لوله ورودي پمپ بنزين را که داراي فشار کمتر از جو مي باشد مي توان اتصال ساده تري انتخاب کرد ولي بهر حال بايد محکم و غير قابل نفوذ باشد .


باز کردن و تميز نمودن پمپ بنزين مکانيکي : طبق شکلهاي زير.

در آوردن فيلتر سيمي

کنترل کار پمپ بنزين : طبق شکلهاي زير.

 

2-5- آزمايشات پمپ بنزين
1. آزمايش فشار پمپ بنزين – لوله اي از خروجي پمپ بنزين به فشار سنج متصل نموده ، موتور را روشن کنيد .

آزمايش فشار توليدي پمپ بنزين

در اين آزمايش ، پس از خاموش کردن موتور ، فشار پمپ بايد ثابت بماند و يا خيلي بآهستگي به صفر باز گردد .
2. آزمايش شدت جريان پمپ بنزين – لوله خروجي پمپ بنزين را در ظرف مدرجي قرار دهيد و زمان تخليه بنزين را در نظر بگيريد . در اين آزمايش ، دور موتور را در حالت آرام ميزان کنيد .
3. علل کمبود فشار پمپ بنزين – ساييدگي قطعات پمپ ، انبساط ديافراگم ، کثيف شدن سوپاپها و رسوب داشتن آنها دلايل مهم عدم توليد فشار کافي به وسيله پمپ بنزين مي باشد . گاهي ساييدگي محور شيطانک و يا سطح تماس آن با خارج از مرکز ميل سوپاپ و يا محل اتصال بين شيطانک و محور ديافراگم ، باعث کاهش فشار پمپ مي باشد.  

4. علل زياد بودن فشار پمپ بنزين
1-2-5- ديافراگم سفت که داراي ضريب ارتجاعي کمتري است ، در کورس مکش ، انبساط کمتري دارد و در کورس فشار ، به طور ناگهاني به طرف بالا پرتاب شده ، فشار زيادي در پمپ توليد مي کند.
2-2-5- وقني پيچ وسط ديافراگم شل شده باشد و يا پرچ آن به خوبي لايه ها را تحت فشار قرار ندهد ، سوخت به لايه هاي لاستيک ديافراگم نفوذ کرده ، آن را متورم مي سازد . ديافراگم متورم ، همان اثر ديافراگم سفت را دارد .
3-2-5- وقتي فنر ديافراگم پمپ بنزين ، قوي تر از حد لازم باشد ، فشار توليدي پمپ افزايش مي يابد .
4-2-5- گاهي در اثر يخ ردن ميله ديافراگم به شيطانک ، حالت ايست پمپ از بين رفته ، فشار پمپ افزايش مي يابد .
همه موارد فوق باعث فلوت کردن کاربراتور مي گردد .  

علل کمبود شدت جريان پمپ بنزين – به علت هوا گرفتن لوله بنزين در قسمت مکشي پمپ و يا به دلايل زير است :
- نشتي از رابط لوله بنزين به پمپ ، در اثر خراب شدن رابطها و مهره هاي سفت کن .
- خرابي فلانچ استکاني پمپ بنزين ؛ در اين مورد با نصب واشر ضخيم تر ، نشتي بر طرف مي شود .
- نشتي از ديافراگم ؛ به علت خرابي فلانچ هاي آن ( در اثر پيچدگي فلانچ ها ، ديافراگم نمي تواند به خوبي آب بندي شود ) .  

3-5- تعمير پمپ بنزين
بعضي از پمپ بنزينها قابل تعمير هستند و لذا قطعات يدکي آنها به صورت يک مجموعه به فروش مي رسد.
1. پس از باز کردن لوله هاي ورودي و خروجي ، پمپ بنزين و پيچهاي پايه آن را از روي موتور باز کنيد .
2. تمام قطعات پمپ ، بجز ديافراگم آن را در يک ماده حلال مناسب شستشو دهيد .
3. ديافراگم را از نظر پوسيدگي ، پارگي محل پرچ يا پيچ وسط و نفوذ بنزين در لايه هاي وسط کنترل نماييد .
4. ميله ي ديافراگم ، صفحه آب بندي محور و سوپاپها را بازديد نموده ، در صورت خرابي تعويض کنيد .
5. در موقع نصب سوپاپها از واشر جديد استفاده نماييد .
6. پس از تعويض قطعات فرسوده ، پمپ را جمع کنيد .
7. در موقع بستن درپوش ديافراگم ، پيچها را بسته ، ولي محکم نکنيد . شيطانک را به طرف بالا فشار دهيد تا فنر ئديافراگم جمع شود و ديافراگم در کورس مکش قرار گيرد . در اين موقع پيچهاي دور فلانچ را محکم نماييد .  

پمپ بنزين برقي :
پمپ بنزين الکتريکي تنها مي تواند فشار و خلا آن را اندازه گيري نماييد . وقتي جريان الکتريکي به پمپ وارد شود ، فشار پمپ بنزين در حدود 3/0 اتمسفر 5/4 و شدت جريان آن در هر دقيقه بيشتر از يک ليتر مي باشد .
اگر فشار کمتر باشد يا شدت جريان آن به يک ليتر در دقيقه نرسد ، ابتدا بايد ولتاژ باطري را اندازه بگيرند تا در حد مجاز باشد .
در صورتي که ولتاژ باطري 12 ولت باشد و پمپ ، فشار و شدت جريان لازم را دارا نباشد ، دليل خرابي آنست .
طرز کار پمپ بنزينهاي توربيني ساده تر است . قبل از باز کردن پمپ از باک ، بايد برق آن را قطع نمايند . سپس مجموعه پمپ را از باک خارج کرده ، در بيرون ، مورد بازديد قرار دهند .  

به اين سؤالات پاسخ دهيد .
1. روش سرويس و آزمايش پمپ بنزين مکانيکي را شرح دهيد .
1. لوله هاي طرفين پمپ را باز کنيد .
2. آلودگي هاي اطراف و زير پمپ را تميز کنيد .
3. پيچهاي بدنه پمپ را باز کنيد و واشر آن را از بدنه موتور خارج نماييد .
4. پس از تعمير پمپ و تعويض قطعات معيوب پمپ را به روش زير جمع کنيد :
5. کمي گريس به واشر اصلي پمپ بزنيد تا چسبندگي پيدا نموده و آب بندي شود و پيچهاي دور آن را ببنديد .
6. شيطانک پمپ را بطور صحيح روي بادامک قرار دهيد چون اگر شيطانک زير بادامک قرار گيرد خواهد شکست و سپس مهره ها را ابتدا با دست ببنديد و سپس با آچار محکم نماييد تا اگر دنده ها به خوبي با هم درگير نشده باشد مشخص شود .
7. موتور را روشن نموده و طرز کار کردن پمپ بنزين و نشتي لوله ها را بازديد کنيد .
8. لوله هاي پلاستيکي را نسبت به لوله هاي فلزي با بست محکم مي کنند
9. لوله ورودي پمپ بنزين را که داراي فشار کمتر از جو مي باشد مي توان اتصال ساده تري انتخاب کرد ولي بهر حال بايد محکم و غير قابل نفوذ باشد .

2. روش آزمايش پمپ بنزين برقي را توضيح دهيد .
پمپ بنزين الکتريکي تنها مي تواند فشار و خلا آن را اندازه گيري نماييد . وقتي جريان الکتريکي به پمپ وارد شود ، فشار پمپ بنزين در حدود 3/0 اتمسفر4/5pci و شدت جريان آن در هر دقيقه بيشتر از يک ليتر مي باشد .
اگر فشار کمتر باشد يا شدت جريان آن به يک ليتر در دقيقه نرسد ، ابتدا بايد ولتاژ باطري را اندازه بگيرند تا در حد مجاز باشد .
در صورتي که ولتاژ باطري 12 ولت باشد و پمپ ، فشار و شدت جريان لازم را دارا نباشد ، دليل خرابي آنست .
طرز کار پمپ بنزينهاي توربيني ساده تر است . قبل از باز کردن پمپ از باک ، بايد برق آن را قطع نمايند . سپس مجموعه پمپ را از باک خارج کرده ، در بيرون ، مورد بازديد قرار دهند .

3. روش آزمايش فشار و شدت جريان پمپ بنزين را بيان کنيد .
آزمايش فشار پمپ بنزين – لوله اي از خروجي پمپ بنزين به فشار سنج متصل نموده ، موتور را روشن کنيد . فشار پمپ بنزينها بين 15/0 تا 45/0 بار مي باشد .در اين آزمايش ، پس از خاموش کردن موتور ، فشار پمپ بايد ثابت بماند و يا خيلي بآهستگي به صفر باز گردد .
آزمايش شدت جريان پمپ بنزين – لوله خروجي پمپ بنزين را در ظرف مدرجي قرار دهيد و زمان تخليه بنزين را در نظر بگيريد . در اين آزمايش ، دور موتور را در حالت آرام ميزان کنيد .

4. دلايل افزايش فشار پمپ بنزين را شرح دهيد .
ديافراگم سفت که داراي ضريب ارتجاعي کمتري است ، در کورس مکش ، انبساط کمتري دارد و در کورس فشار ، به طور ناگهاني به طرف بالا پرتاب شده ، فشار زيادي در پمپ توليد مي کند.
وقني پيچ وسط ديافراگم شل شده باشد و يا پرچ آن به خوبي لايه ها را تحت فشار قرار ندهد ، سوخت به لايه هاي لاستيک ديافراگم نفوذ کرده ، آن را متورم مي سازد . ديافراگم متورم ، همان اثر ديافراگم سفت را دارد .
وقتي فنر ديافراگم پمپ بنزين ، قوي تر از حد لازم باشد ، فشار توليدي پمپ افزايش مي يابد .
گاهي در اثر يخ ردن ميله ديافراگم به شيطانک ، حالت ايست پمپ از بين رفته ، فشار پمپ افزايش مي يابد.

5. دلايل کمبود فشار پمپ بنزين را شرح دهيد .
ساييدگي قطعات پمپ ، انبساط ديافراگم ، کثيف شدن سوپاپها و رسوب داشتن آنها دلايل مهم عدم توليد فشار کافي به وسيله پمپ بنزين مي باشد . گاهي ساييدگي محور شيطانک و يا سطح تماس آن با خارج از مرکز ميل سوپاپ و يا محل اتصال بين شيطانک و محور ديافراگم ، باعث کاهش فشار پمپ مي باشد.

6. دلايل کمبود شدت جريان پمپ بنزين را توضيح دهيد .
به علت هوا گرفتن لوله بنزين در قسمت مکشي پمپ و يا به دلايل زير است :
- نشتي از رابط لوله بنزين به پمپ ، در اثر خراب شدن رابطها و مهره هاي سفت کن .
- خرابي فلانچ استکاني پمپ بنزين ؛ در اين مورد با نصب واشر ضخيم تر ، نشتي بر طرف مي شود .
- نشتي از ديافراگم ؛ به علت خرابي فلانچ هاي آن ( در اثر پيچدگي فلانچ ها ، ديافراگم نمي تواند به خوبي آب بندي شود ) .

7. روش تعمير پمپ بنزين را شرح دهيد .
بعضي از پمپ بنزينها قابل تعمير هستند و لذا قطعات يدکي آنها به صورت يک مجموعه به فروش مي رسد.
• پس از باز کردن لوله هاي ورودي و خروجي ، پمپ بنزين و پيچهاي پايه آن را از روي موتور باز کنيد .
• تمام قطعات پمپ ، بجز ديافراگم آن را در يک ماده حلال مناسب شستشو دهيد .
• ديافراگم را از نظر پوسيدگي ، پارگي محل پرچ يا پيچ وسط و نفوذ بنزين در لايه هاي وسط کنترل نماييد .
• ميله ي ديافراگم ، صفحه آب بندي محور و سوپاپها را بازديد نموده ، در صورت خرابي تعويض کنيد .
• در موقع نصب سوپاپها از واشر جديد استفاده نماييد .
• پس از تعويض قطعات فرسوده ، پمپ را جمع کنيد .
• در موقع بستن درپوش ديافراگم ، پيچها را بسته ، ولي محکم نکنيد . شيطانک را به طرف بالا فشار دهيد تا فنر ئديافراگم جمع شود و ديافراگم در کورس مکش قرار گيرد . در اين موقع پيچهاي دور فلانچ را محکم نماييد .

8. مراحل جمع کردن پمپ بنزين و نصب آن را روي موتور بيان کنيد .
روش باز کردن و بستن پمپ بنزين :
1. لوله هاي طرفين پمپ را باز کنيد .
2. آلودگي هاي اطراف و زير پمپ را تميز کنيد .
3. پيچهاي بدنه پمپ را باز کنيد و واشر آن را از بدنه موتور خارج نماييد .
4. پس از تعمير پمپ و تعويض قطعات معيوب پمپ را به روش زير جمع کنيد :
5. کمي گريس به واشر اصلي پمپ بزنيد تا چسبندگي پيدا نموده و آب بندي شود و پيچهاي دور آن را ببنديد .
6. شيطانک پمپ را بطور صحيح روي بادامک قرار دهيد چون اگر شيطانک زير بادامک قرار گيرد خواهد شکست و سپس مهره ها را ابتدا با دست ببنديد و سپس با آچار محکم نماييد تا اگر دنده ها به خوبي با هم درگير نشده باشد مشخص شود .
7. موتور را روشن نموده و طرز کار کردن پمپ بنزين و نشتي لوله ها را بازديد کنيد .
8. لوله هاي پلاستيکي را نسبت به لوله هاي فلزي با بست محکم مي کنند .
لوله ورودي پمپ بنزين را که داراي فشار کمتر از جو مي باشد مي توان اتصال ساده تري انتخاب کرد ولي بهر حال بايد محکم و غير قابل نفوذ باشد .

9. روش نصب پمپ بنزين روي موتور را توضيح دهيد .
معمولا پمپ بنزين هاي مکانيکي در بغل موتور ، سمت ميل بادامک ، روي محفظه اي که مقابل استوانه خارج از مرکز سمت ميل بادامک ، روي محفه اي که مقابل استوانه خارج از مرکز( اکسانتريک) ميل سوپاپ قرار دارد ، بسته مي شود . پمپ بنزين داراي يک توري سيمي و يک استکان ، که بر روي توري قرار دارد ، مي باشد .  

 

فصل ششم : تعميرات کاربراتورها ي ونتوري ثابت

نکات :
1-6- صافي هوا :
صافي هوا ، قبل از کاربراتور نصب مي شود و وظيفه دارد هواي مصرفي موتو را تصفيه نموده ، از وارد شدن ذرات شناور هوا به داخل موتور جلوگيري کند . هوايي که توسط پروانه مکيده شده ، زير کاپوت به صورت توده اي از هوا و گرد و غبار انباشته مي شود ، اگر تصفيه نگردد ، هجوم ذرات سخت معلق در آن بسرعت موتور را مستهلک مي سازد .
در هر 5/1 کيلومتر راه ، حدود 2800 متر مکعب هوا به وسيله ي موتور مصرف مي شود .  

2-6- ابزارها و وسايل مورد لزوم

 

انواع ابزارهاي تعمير کاربراتور

3-6- تعمير و تنظيم کاربراتورهاي ونتوري ثابت
مي توان گفت بيش از 24 نوع کاربراتور در اتومبيلها به کار رفته است و هر نوع ، خود انواع گوناگوني دارد . براي تعميرات کاربراتور ها از ابزارهاي مخصوصي به کار مي رود که در شکل بالا ، برخي از آنها ديده مي شود . ممکن است تصور شود که در موقع تعمير کاربراتور ، نياز به اين همه ابزار نيست ، ولي بايد توجه نمود که براي انجام کار خوب و دقيق ، نياز به ابزار مناسب و دقيق نيز مي باشد . در هيچ شرايطي نبايد اندازه ژيگلورها را تغيير داد .


1-3-6- روش تعمير کاربراتور :
1. رسوبات و ذرات معلق در بنزين ، بزرگترين دشمن کاربراتور است که ضمن مسدود نمودن مجاري و ژيگلورها ، باعث ساييدگي و خوردگي شديد قطعات حساس مي شود . بنابراين ميز کار ، وسايل و محيط کار را بايد پاکيزه نگهداشت .
2. براي جلوگيري از ورود هر گونه مواد خارجي به موتور ، پس از باز کردن کاربراتور ، مجاري مانيوفلد را با پارچه يا نوار مسدود کنيد .
3. هر واحدي از کاربراتور را که باز مي کنيد به دقت شناسايي نموده ، قطعات مربوط به آن را دسته بندي کنيد و مرتب روي ميز کار قرار دهيد . بهتر است براي نگهداري قطعات مختلف از ظرف طبقه بندي شده استفاده کرد .
4. زدن ضربه ملايمي به پيچها و ژيگلورها باعث زودتر باز شدن آنها مي شود . بنابراين اعمال نيروي زياد ، قطعات حساس و سر پيچها را خراب مي کند .
5. وقتي قطعات پياده شدند آنها را شستشو دهيد و واشرهاي بين قطعات را جدا نماييد .
6. براي پاک کردن قطعات از حلال مناسب استفاده نماييد . سپس قطعات شسته شده را با باد کمپرسور خشک کنيد .
هر گز از اسيدهاي ، سيم ، سنباده و مته ، براي تميز کردن کاربراتور استفاده نکنيد .
7. قبل از اقدام به کاري ، قطعات معيوب را بررسي نموده ، ليستي از آن تهيه کنيد . معمولا قطعات يدکي کاربراتور به صورت يک مجموعه به فروش مي رسد که شامل : واشرها ، سوپاپ سوزني شناور ، ژيگلورها ، شناور ، سوزن کنترل سوخت در نوع کارتر ، وسايل پمپ شتاب دهنده و غيره مي باشد .
8. پس از تهيه قطعه نو ، بهتر است قطعه کهنه را کنار بگذاريد تا اشتباها به جاي قطعه نو استفاده نشود .
9. واشرهاي جديد را در نفت خيس کنيد و هرگز آنها را به آب نزنيد . واشر خشک نمي تواند به خوبي آب بندي کند .
10. قبل از جمع کردن پمپ شتاب دهنده ، پيستون آن را در نفت غوطه ور کنيد . هرگز براي جا زدن پيستون از پيچ گوشتي يا چيز ديگر استفاده نکنيد .
11. همه ژيگلورها و پيچها را محکم کنيد و واشرها را تعويض نماييد .
12. به اهرم بندي کاربراتور ، مانند اهرم گاز ، نبايد روغن بزنند زيرا باعث تجمع گرد و غبار گرديده ، خوردگي مفصلها بيشتر مي شود .  

2-3-6-روش تميز کردن و شستشو قطعات :
تمام قطعات کاربراتور را بايد شستشو داد مگر آن قسمتهايي که بسيار حساس هستند و يا کهنه بوده ، دورانداختني مي باشند . کاربراتورها ، داراي مجاري بسيار ريز و کوچکي هستند که به سرعت مسدود مي گردند . ذرات کربن و رسوبات چسبنده موجود در سوخت ، بيشترين مواد رسوب زدا هستند .
براي شستشوي کاربراتور ، بهتر است تمام قطعت را در يک حلال مناسب براي مدت زيادي غوطه ور ساخت تا مجاري آن پاک شود . اين مواد حلال ، بنزين يا نفت مي باشد . براي زدودن رسوبات ، پس از قرار گرفتن در حلال ، از باد کمپرسور استفاده مي شود . قطعات چوب پنبه اي ، پلاستيکي يا چرمي نبايد در حلال غوطه ور شود . بهتر است اينگونه مواد را با پارچه تميز نمايند . لوله کاربراتور را از رسوبات کربن تميز نماييد تا دريچه گاز به راحتي باز و بسته شود.  

3-3-6- روش تعمير کاربراتور کارتر يک دهانه BBS :
قطعات باز شده اين کاربراتور مانند شکل زير مي باشد :

کاربراتور کارتر BBS

روش باز کردن کاربراتور
1. ميله ي ساسات و پمپ شتاب دهنده ي کاربراتور را باز کنيد .
2. پيچهاي دو قسمت بدنه کاربراتور را بازکنيد و آنها را جدا نماييد . واشرها را از قطعات ديگر جدا سازيد .
3. پلانجر پمپ شتاب دهنده را از درگيري جدا کنيد . براي اين کار از پايين به پلانجر فشار وارد نماييد تا شکاف آن از شيطانک جدا شود .

بازکردن ميله ساسات

4. بين نگهدارنده شناور را درآوريد تا شناور آزاد شود

بيرون آوردن پلانجر پمپ

خارج کردن مجموعه شناور

5. پيستون مرحله اي کنترل سوخت ، فنر و دسته پيستون ، ژيگلور اصلي ، واشرها و لوله هاي مربوط را در آوريد

باز کردن پيستون مرحله اي

6. سوپاپ ساچمه اي خروجي پمپ شتاب دهنده را با برداشتن درپوش ژيگلور آن ، از بدنه جدا کنيد .
7. پيچ تنظيم سوخت دور آرام در بدنه پايين قرار دارد.

قطعه پايين کاربراتور کارتر

4-3-6- آزمايش پمپ شتاب دهنده :
1. پلانجر پمپ شتاب دهنده را در سيلندرش قرار دهيد و سوپاپ ساچمه اي آن را نيز ببنديد .
2. چند بار پلانجر را بالا و پايين ببريد تا هواي مدار پمپ شتاب دهنده خارج شود .
3. به وسيله ميله برنجي نشانداده شده در شکل زير سوپاپ ساچمه اي پمپ شتاب دهنده را حرکت بدهيد تا در محل خود تکيه کند .

آزمايش مدار شتاب دهنده

4. وقتي ساچمه به خوبي در جايگاه خود تکيه مي کند که با فشار آوردن به پلانجر ، سوختي از ورودي يا خروجي مدار شتاب دهنده ، خارج نشود .
اگر احتمالا از هريک از اين مجاري ، سوخت تراوش کند لازم است مجددا قطعات را پياده نموده ، پس از تميز کردن و باد گرفتن ، آزمايش را تکرار کرد .
اگر نشتي سوخت وجود داشته باشد بايد سوپاپهاي ورودي و خروجي را تعويض نمود .  

بدنه اصلي پمپ شتاب دهنده

1. ژيگلور پمپ شتاب را در بدنه اصلي سوار کنيد و درپوش آن را ببنديد .
2. لوله مدار دور آرام را ببنديد و محکم کنيد .
3. ژيگلور اصلي و واشر آن را پس از تميز کردن ببنديد .
4. پيستون مرحله اي کنترل سوخت و فنر آن را سوار کنيد

آزمايش مدار شتاب دهنده

5. مجموعه شناور را سوار کرده ، سوپاپ سوزني آن را ببنديد .


5-3-6- تنظيم ارتفاع شناور :
در حالي که بدنه کاربراتور مانند شکل زير قرار دارد با انگشت سوپاپ سوزني را به پايين فشار بدهيد . در اين حال ، بايد سطح شناور از بدنه ، 5/5 ميليمتر ( اينچ ) پايين تر باشد . براي سهولت اندازه گيري مي توان شابلني تهيه کرد که در شکل زير نشان داده شده است .

اندازه گيري ارتفاع شناور

 

اين اندازه گيري اهميت زيادي در سوخت رساني کاربراتور دارد . هرگاه ارتفاع شناور بخوبي تنظيم شود ، فاصله سوخت از سر سوخت پاش به اندازه لازم خواهد بود . ( 5 ميليمتر ) اگر در اين اندازه گيري دقت نشود در حالت بالا رفتن ارتفاع ، سوخت ، فلوت مي کند و در صورت پايين بودن ارتفاع ، کمبود سوخت در مدار به وجود مي آيد . بنابراين ، هر يک از شناورها بايد با شابلن تماس يکنواخت و ملايمي برقرار نمايند و به علاوه به ديواره يا جاي ديگر اصابت نکنند .  

6-3-6- سوار کردن بدنه اصلي کاربراتور :
1. واشر نو را بين دو قسمت کاربراتور قرار داده ، پلانجر پمپ شتاب دهنده و فنر آن را سوار کنيد .
2. ميله پمپ را از شکاف درپوش عبور داده ، يا شيطانک درگير کنيد .
3. پيچهاي بلند را به طور يکنواخت ببنديد .
4. ميله ي ساسات را سوار نموده ، اهرم پمپ شتاب دهنده را نيز ببنديد .  

4-6- تنظيم نهايي کاربراتور
الف . تنظيم پمپ شتاب دهنده
1. پيچ تنظيم دور دريچه گاز را باز کنيد تا دريچه ، کاملا به ديواره لوله تکيه کند .
2. تنظيم اهرم پمپ شتاب دهنده ، نسبت به محور دريچه گاز اندازه گيري مي شود . يعني ؛ وقتي که دريچه گاز بسته است فاصله درپوش پياله تا انتهاي اهرم پمپ ، به اندازه A بستگي به نوع کاربراتور دارد .
3. در صورتي که اين مقدار تنظيم نباشد با خم کردن قسمت پايين ، ميله اهرم در موقعيت مناسبي قرار مي گيرد .

ب0 تنظيم دريچه هاي گاز و ساسات
1. محفظه ترموستاتيکي ساسات را باز کنيد .
2. پيچ تنظيم دور دريچه گاز را باز کنيد .
3. دريچه گاز را کمي بازکنيد ولي دريچه ساسات را کاملا بسته نگهداريد .
4. فيلر ميله اي را دربين دريچه گاز و لوله کاربراتور ، قرار دهيد تا فاصله لازم در بين مجراي دور آرام به وجود آيد . در اين حال ميله رابط بين دريچه گاز و ساسات اتوماتيک را به اندازه لازم خم کنيد تا در اين موقعيت تنظيم گردد .

تنظيم دور آرام در حالت استفاده از مدار ساسات

براي تنظيم دريچه ساسات که پس از تنظيم دريچه گاز انجام مي شود ، به روش زير عمل مي کنيم :
1. دريچه گاز را کاملا باز نگهداشته ، دريچه ساسات را بدون اعمال نيرو ببنديد .
2. فاصله بين دريچه ساسات و ديواره لوله کاربراتور را با فيلر اندازه بگيريد اگر مقدار آن تنظيم نيست انتهاي محور دريچه ساسات را به اندازه لازم خم نماييد .

اندازه گيري دريچه ساسات و ديواره لوله کاربراتور

1-4-6- ساسات دستي يا مکانيکي :
دريچه ساسات را از نظر باز و بسته شدن کامل ، کنترل نماييد . به اين منظور ، فنر ، سيم ساسات و محور دريچه را از نظر روان بودن بررسي کنيد .
اگر دريچه ساسات ، خوب باز و بسته نمي شود ، پيچ تنظيم سيم ساسات را باز نموده ، با فشردن يا کشيدن سيم آن زا داخل ، پيچ تنظيم را در حالت باز بودن کامل محکم نماييد .

ساسات دستي

2-4-6- ساسات اتوماتيک خلايي بيمتالي و گرمايي بي متالي :
براي آنکه ساسات اتوماتيک بتواند بخوبي عمل کند ، لازم است قطعات داخلي آن تميز و عاري از هرگونه زنگ زدگي و تجمع ذرات گردو غبار باشد . به اين منظور ، بهتر است قطعات ساسات را باز کرده ، پس از تميز کردن آنها اتصالات لولايي را روان نمايند

مدار ساسات که با گرماي دود اگزوز کار مي کند .

نماي خارجي ساسات اتوماتيک

ساسات گرمايي بي متالي شکل زير به قسمت بالاي دريچه گاز نصب مي شود و روي درپوش آن علايمي براي تنظيم حک کرده اند . در شکل وقتي دوفلش درپوش و بدنه ، بر هم منطبق شوند ترموستات وضعيت خنثي دارد . اگر درپوش را به طرف چپ بچرخانند ، سوخت ارسالي را غني و در جهت مخالف آن را رقيق مي کند .

فصل ششم : تعميرات کاربراتورها ي ونتوري ثابت
قسمت دوم

5-6- تنظيم سوخت دور آرام کاربراتور
1. براي تنظيم اوليه دور آرام هر کاربراتور ، پيچ تنظيم سوخت را ببنديد و سپس به اندازه تا دو دور آن را باز کنيد . پيچ تنظيم دريچه را ابتدا باز کنيد تا دريچه بسته شود سپس به اندازه يک دور آن را ببنديد تا کمي باز شود .
2. موتور را روشن کرده ، صبر کنيد تا به درجه حرارت نرمال برسد و ساسات اتوماتيک آن باز شود و اگر ساسات دستي دارد آن را به حالت عادي قرار دهيد .
3. پس از گرم شدن موتور ، پيچ تنظيم سوخت را آنقدر ببنديد تا دور موتور روبه کاهش نهد . سپس آن را به آرامي باز کنيد تا دور موتور به بيشترين مقدار ممکند خود برسد و با افزايش بيشتر به علت خفه کردن دور افت کند .
بهترين مرحله تنظيم دور آرام ، لحظه اي است که دور موتور به حداکثر رسيده ، شروع به کاهش نمايد
اگر دور آرام موتور ، بيشتر از حد لازم باشد با پيچ تنظيم دور ، دريچه گاز را کمي ببنديد تا به اندازه مناسب برسد .
4. براي تنظيم کاربراتورهاي دو دهانه هم عينا روش بالا را به ترتيب در هر دهانه به کار مي برند .  

1-5-6- سرويس کاربراتور و نتوري ثابت

به سوالات زير پاسخ دهيد .

1. معايب احتمالي روشن نشدن موتور را به ترتيب توضيح دهيد .

2. اگر شک کنيد که آيا بنزين در باک وجود دارد يانه ، چگونه موجودي بنزين را آزمايش مي کنيد ؟

3. سوخت ورودي به کاربراتور را چگونه مي توان آزمايش نمود ؟

4. در چه مواقعي سوخت موتور ، فلوت مي کند و علايم فلوت کردن کدام است ؟

5. مضد جوش ( پرکلاسيون) چيست و چه وظيفه اي دارد ؟

6. سوپاپ تخليه پياله کاربراتور چه وظيفه اي دارد ؟

7. اگر آب در مدار سوخت رساني باشد ، چگونه تشخيص مي دهيد و چه علايمي در کار موتور باقي مي گذارد ؟

8. روش برطرف کردن قفل گازي چگونه است ؟

9. گرفتگي لوله بنزين را چگونه تشخيص داده ، آن را برطرف مي کنيد ؟

10. اگر موتوري در حالت آرام کار نکند ، معايب احتمالي ، از چه مي تواند باشد ؟

11. روش تنظيم دور آرام را بدون دستگاه و با دستگاه توضيح دهيد .

12. طرز کار دستگاه سوخت سنج را مختصرا توضيح دهيد .

13. اگر مانيوفلد هوا نشتي داشته باشد چه اشکالي در کار موتور ايجاد مي کند ؟ محل نشتي احتمالي در چه مواضعي است و چگونه قابل تشخيص مي باشد ؟

14. عيب مکانيکي ، چه تاثيري بر دور آرام مي گذارد ؟ و چه معايبي را عيب مکانيکي مي گويند ؟

15. افت قدرت موتور را که ناشي از سوخت رساني است ، توضيح دهيد .

16. در موتوري که سوخت آن رقيق است ، چه علايمي حاصل مي شود و چگونه برطرف مي کنيد ؟

17. کار نکردن پمپ شتاب دهنده راچگونه تشخيص مي دهيد وروش بر طرف کردن عيب آن چيست ؟

18. سوخت غني در کار موتور چه تاثيري مي گذارد و چگونه قابل تشخيص است ؟

19. پمپ بنزين معيوب چه تاثيري در شتاب گيري موتور دارد ؟

20. اثر قفل گازي در شتاب گيري و دور آرام چيست ؟

21. گرفتگي لوله اگزوز چگونه به وجود مي آيد و چگونه قابل تشخيص است و چه تاثيري در کار موتور مي گذارد ؟

22. روش سرويس فيلتر روغني و کاغذي را توضيح دهيد .

23. روي دريچه گاز کاربراتور ، چه عملياتي بايد انجام گيرد ؟

24. عملياتي که روي ساسات مکانيکي و اتوماتيک انجام مي شود تا ساسات سرويس گرديده و آماده به کار باشد ، کدام است ؟

25. روش تنظيم دور آرام کاربراتور را پس از سرويس آن توضيح دهيد .

26. چرا نبايد اندازه ژيگلور کاربراتور ها را براي صرفه جويي در سوخت تغيير بدهند ؟

27. روش شستشوي قطعات کاربراتور را شرح دهيد .
تمام قطعات کاربراتور را بايد شستشو داد مگر آن قسمتهايي که بسيار حساس هستند و يا کهنه بوده ، دورانداختني مي باشند . کاربراتورها ، داراي مجاري بسيار ريز و کوچکي هستند که به سرعت مسدود مي گردند . ذرات کربن و رسوبات چسبنده موجود در سوخت ، بيشترين مواد رسوب زدا هستند .
براي شستشوي کاربراتور ، بهتر است تمام قطعت را در يک حلال مناسب براي مدت زيادي غوطه ور ساخت تا مجاري آن پاک شود . اين مواد حلال ، بنزين يا نفت مي باشد . براي زدودن رسوبات ، پس از قرار گرفتن در حلال ، از باد کمپرسور استفاده مي شود . قطعات چوب پنبه اي ، پلاستيکي يا چرمي نبايد در حلال غوطه ور شود . بهتر است اينگونه مواد را با پارچه تميز نمايند . لوله کاربراتور را از رسوبات کربن تميز نماييد تا دريچه گاز به راحتي باز و بسته شود.

28. روش آزمايش پمپ شتاب دهنده کاربراتور را، پس ازجمع کردن کاربراتور، توضيح دهيد .
1. پلانجر پمپ شتاب دهنده را در سيلندرش قرار دهيد و سوپاپ ساچمه اي آن را نيز ببنديد .
2. چند بار پلانجر را بالا و پايين ببريد تا هواي مدار پمپ شتاب دهنده خارج شود .
3. به وسيله ميله برنجي نشانداده شده در شکل زير سوپاپ ساچمه اي پمپ شتاب دهنده را حرکت بدهيد تا در محل خود تکيه کند .

4. وقتي ساچمه به خوبي در جايگاه خود تکيه مي کند که با فشار آوردن به پلانجر ، سوختي از ورودي يا خروجي مدار شتاب دهنده ، خارج نشود .
اگر احتمالا از هريک از اين مجاري ، سوخت تراوش کند لازم است مجددا قطعات را پياده نموده ، پس از تميز کردن و باد گرفتن ، آزمايش را تکرار کرد .
اگر نشتي سوخت وجود داشته باشد بايد سوپاپهاي ورودي و خروجي را تعويض نمود .

29. طرز تنظيم شناور کاربراتور را بنويسيد و توضيح دهيد که تنظيم نبودن شناور چه تاثيري در کار موتور دارد ؟


30. در کاربراتور هايي که پمپ شتاب دهنده تنظيم شونده دارند روش تنظيم اهرم پمپ چگونه است ؟

قسمت داخلي ساسات بي متالي

براي تنظيم ساسات ، پيچ دور درپوش را باز کرده ، درپوش را با احتياط برداريد . سپس انتهاي خميده ي فنر توموستاتيک را از محور دريچه ساسات ، آزاد نماييد . پس از پياده نمودن درپوش ، صفحه مشبک يا تور سيمي را پاک کنيد . انتهاي فنر ترموستاتيک را با محور درگير نموده ، درپوش را ببنديد .
پس از تميز کردن قطعات داخلي ترموستات ، محفظه ترموستات را در خلاف جهت عقربه هاي ساعت بگردانيد تا علايم روي محفظه و درپوش بر هم منطبق شود . سپس به اندازه دو خط ، درپوش را به طرق غني شدن بچرخانيد . در اين موقع ، بايد دريچه ساسات در حرارت معمولي بسته باشد .
موتور را روشن کرده ، در حالت گرم شدن به باز کردن دريچه ، توجه کنيد . اگر ساسات بخوبي عمل نکند پيچها را باز کنيد و محفظه را در جهت غني شدن بچرخانيد و نتيجه را مجددا بررسي نماييد .

HTML clipboard

فصل هفتم : تعميرات کاربراتورهاي استرامبرگ و ونتوري متغير

1-7- عيب يابي و تنظيم کاربراتور استرامبرک 150CDS
تعريف :
کاربراتور استرامبرگ يعني :

کاربراتور استرامبرگ خلا ثابت با مدار راه انداز جداگانه . نماي ظاهري اين کاربراتور ، در شکل زير(اول) و ساختمان آن در شکل زير(دوم) ملاحظه مي شود .

نماي خارجي کاربراتور استرامبرگ 150CDS


ساختمان کاربراتور استرامبرگ 150CDS

قطعات اصلي آن عبارتند از :
1. بدنه اصلي (5 ) که شامل دريچه گاز (27) و پياله کاربراتور (19) است .
2. محفظه خلا (31)
3. پيستون (9)
4. مجموعه راه انداز يا مدار ساسات ( 33 تا 44 درشکل)
5. پياله کاربراتور (19)
6. شناور (20) ، از مواد پلاستيکي يا موار نايلوني  

طرز کار :
هر گاه موتور خاموش باشد پيستون کاربراتور (9) ، در پايين ترين محل خود قرار دارد (شکل ساختمان کاربراتور استرامبرگ 150CDS ) ، و اگر به هنگام روشن کردن موتور سيم استارتر ( ساسات ) کشيده شود ، بادامک آن مي چرخد و متناسب با غني شدن سوخت ، دريچه گاز هم به وسيله پيچ (42) کمي باز مي شود تا حالت خفگي به وجود نيايد .
در موقع استفاده از مدار ساسات ، يک سوپاپ صفحه اي (37) در محفظه آن به گردش در مي آيد و مدار خروجي پياله بنزين را به لوله کاربراتور باز مي کند و به اين ترتيب سوخت اضافي به مدار ارسال مي گردد و موتور در هواي سرد بسرعت روشن مي شود .
وقتي موتور روشن شد بايد سيم ساسات را آنقدر به طرف داخل فشار داد تا دور موتور به حالت آرام برگردد و از ارسال سوخت اضافي ، که باعث نفوذ در کارتل مي گردد ، جلوگيري شود .  

2-7- تنظيم کاربراتورهاي ونتوري متغير
عمليات قبل از تنظيم کاربراتور  

1-2-7- تنظيم سيستم برق
1. سيستم جرقه زني موتور را تنظيم نماييد .
2. شمعهاي موتور را کنترل و فيلر دهانه آنها را تنظيم کنيد .
3. سيمهاي فشار قوي را بازديد و آزمايش کنيد .
4. پلاتينهاي دلکو را از نظر وضعيت دهانه فشار فنر ، کنترل کنيد .
5. طرز کار دستگاههاي آوانس خلا اي و وزنه اي را کنترل کنيد .  

کنترل عوامل خارجي سيستم سوخت رساني
1. فشار پمپ بنزين و شدت جريان آن را کنترل کنيد .
2. فلانج مانيفولد هوا و کاربراتور را از نظر نشتي مورد بررسي قرار دهيد .
3. هواکش کاربراتور را کنترل کنيد تا بخوبي در محل خود نشسته باشد و در اثر کثيفي صافي ، مانع عبور هوا نشود .
4. مجراي تعادل هواي کاربراتور را بررسي کنيد تا به علت نادرست قرار گرفتن واشر ، مسدود نشده باشد .  

کنترل فشار کمپرس موتور
1. لقي سوپاپها را کنترل نماييد .
2. فشار کمپرس موتور را اندازه گرفته ، مطمئن شويد که سوپاپها چسبندگي و سوختگي نداشته باشند .
کنترل سيستم اگزوز – سيستم اگزوز را از نظر گرفتگي کنترل نماييد .  

کنترل مصرف زياد موتور
1. ابتدا سوخت موتور را آزمايش کرده ، مطمئن شويد که سوخت موتور زياد است .
2. براي آزمايش زياد بودن سوخت با پين بلند کننده پيستون ، آن را بلند کرده ، در حالت دور آرام ، به کار موتور توجه کنيد . هر گاه با بلند کردن پيستون ، دور موتور افز ايش يابد ، نشانه زياد بودن سوخت مي باشد و هرگاه دور موتور کم شود ، نشانه کم بودن سوخت است .
3. در حالت خاموش بودن موتور ، پيستون را با انگشت بلند کرده ، ملاحظه کنيد که پيستون چگونه بالا مي رود . پيستون بايد با نيروي نسبتا زيادي ، در مقابل فشار هيدروليکي خفه کن به بالا حرکن کند و سپس براحتي به پايين باز گردد .
4. سوخت دور آرام بخوبي تنظيم نماييد ؛ زيرا غلط بودن اين مدار ، در مدارهاي ديگر هم تاثير مي گذارد .
5. سوزن و ژيگلور را بازديد نموده ، در صورت ساييدگي زياد آنها را تعويض2 کنيد . براي دقت بيشتر ، از دستگاه سوخت سنج استفاده نماييد .
6. مدار را از نظر نشتي بازديد و کنترل کنيد . شير ژيگلور را از نظر نشتي و خراب بودن واشرهاي حلقوي (ارينگ) بررسي نماييد .
7. فلوت کردن کاربراتور در اثر تنظيم نادرست شناور ، آب بندي نبودن سوپاپ سوزني ، وجود ذرات نا خالص در جايگاه سوپاپ سوزني و زياد بودن فشار پمپ بنزين را آزمايش نماييد .
8. ديافراگم را بازديد نموده ، در صورت خراب بودن و سوراخ شدن آن را تعويض کنيد .
9. مجراي تعادل فشار هواي پياله (8) را کنترل کرده ، در صورت مسدود بودن ، به وسيله واشر ، رفع عيب نماييد .  

2-2-7- کمبود سوخت در سرعتهاي زياد
1. باز شدن دريچه گاز را در موقع فشردن کامل پدال ، بررسي نماييد .
2. در حالت روشن بودن موتور با فشردن پدال گاز تا انتها ، به بالا رفتن پيستون تا بالاترين کورس خود ، توجه کنيد .
3. نوع سوزن را با در نظر گرفتن ارتفاع جغرافيايي محل و مشخصات داده شده ، انتخاب کنيد .
4. سوزن بايد به طور صحيح در پيستون بسته شود . به اين منظور پله سوزن را با کف پيستون تراز نماييد .
5. ديافراگم را بازديد نموده ، در صورت خراب بودن و تغيير شکل زياد ، تعويض نماييد .
6. سوخت دور آرام را کنترل نماييد . زيرا در تمام حالتها ، تنظيم بودن آن تاثير زيادي بر کاربراتور دارد .  

3-2-7- شتاب گيري ضعيف موتور
1. لوله داخلي پيستونه کاربراتور را بازديد کنيد . از روان بودن حرکت پيستون ، خفه کن هيدروليکي ( دمپر) مطمئن شويد .
2. روغن پيستون را بازديد نماييد . روغن مطلوب نبايد زياد سفت يا زياد رقيق باشد . به اين منظور روغن فصل در آن بريزيد .
3. پس از ريختن روغن و بستن خفه کن ، با انگشت پيستون را بلند کنيد . پيستون بايد با اندکي مقاومت ، به طرف بالا حرکت کند .  

4-2-7- سخت روشن شدن موتور
1. باز شدن دريچه گاز را به وسيله بادامک ساسات ، در موقع استفاده مدار ساسات بازديد نماييد (34) فاصله کمي بين بادامک و سرپيچ وجود دارد که مقدار آن 65/1 mm است . با توجه به اين مقادير ، پيچ را در موقعيت صحيح ، ميزان کنيد .
2. سوزن را در روي پيستون تنظيم کنيد .
3. سيم ساسات را بکشيد و به تکيه کردن بادامک به تکيه گاه خود توجه نماييد .
4. در هواي سرد تکيه گاه (33) را عقب بکشيد تا مدار با حداکثر ظرفيت فعاليت نمايد


5-2-7- تنظيمات کاربراتور
تنظيم دور آرام
1. خفه کن هيدروليکي روي پيستون کاربراتور را برداريد (1)
2. با ميله اي که از بالا در داخل پيستون فرو مي بريد ، پيستون را در پايين نگه داريد و در همين حال ، پيچ ژيگلور (17) را بچرخانيد تا ژِگلور با پيستون تماس بگيرد . در اين موقع ، پيچ تنظيم سفت شده ، بالا نمي رود .
3. ميله را از داخل پيستون درآوريد و به وسيله پين بالا برنده (43) (شکل زير) پيستون را بلند کرده ، سپس رها کنيد . اگر ژِگلور بخوبي تنظيم باشد پيستون براحتي پايين خواهد آمد .

پيچ تنظيم دور ، پين بلند کننده پيستون و خفه کن

4. اگر پيستون براحتي در ژيگلور (24)(شکل زير) پايين نيايد لازم است ژيگلور تنظيم شود تا در مرکز قرار گيرد .

5. پس از تنظيم ژيگلور و روان نشستن پيستون در ژيگلور ، پيچ ژيگلور را دو دور کامل باز کنيد .
6. داخل پيستون ، روغن فصل موتور بريزيد و مجددا خفه کن هيدروليکي را ببنديد . روغن ديگر و يا روغن رقيق در شتاب گيري موتور و متعادل کار کردن پيستون تاثير منفي مي گذارد .
7. موتور را روشن کرده ، اجازه دهيد به گرماي نرمال برسد . سپس با پيچ هوا (28) (شکل4-7) دور آرام موتور را تنظيم کنيد .
8. اگر لازم است . پيچ ژيگلور را نيم دور بسته يا باز کنيد تا موتور به حداکثر دور آرام برسد . اگر در اين محدوده ، نتوان سوخت دور آرام را ميزان نمود لازم است موقعيت قرار گرفتن سوزن در پيستون وضعيت ژيگلور و سطح سوخت در پياله را مورد بررسي قرار دهيم . (9).  

-4-7- تنظيم پيچ رگلاژ کورس مدار ساسات (33) :
موقعيت عادي اين پيچ در داخل کادر نشان داده شده است . در هواي خيلي سرد ، اين پيچ را به پايين فشار دهيد و در اين حال ، دور بچرخانيد تا ميله متصل آن در داخل شيار قرار گيرد و تکيه گاه عقب تر رفته ، سوپاپ صفحه اي استارتر چرخش بيشتري کند که در اثر چرخش زيادتر آن ، سوخت بيشتري به موتور ارسال مي گردد  

7-2-7- تنظيم دور آرام موتور در زمستان :
در اين تنظيم ، دور آرام زيادي براي حالت ساسات موتور ، فراهم گرديده ، موتور بسرعت گرم مي شود :
1. بادامک (34) را طوري تنظيم کنيد که در حالت عدم استفاده از مدار ساسات و پايين قرار گرفتن با دامک نسبت به سر پيچ(28) فاصله صحيح داشته باشد.
2.اين فاصه در قسمت مشخصات موتور داده شده است
(41/1 ميليمتر در نوع معمولي و 1 ميليمتر در نوع جوانان).  

فصل هفتم : تعميرات کاربراتورهاي استرامبرگ و ونتوري متغير
قسمت دوم

8-2-7 تنظيم شناور :
تنظيم شناور, در موقع افزايش مصرف موتور کاملا ضروري است:
1- پياله کاربراتور را باز کرده,نيمه بالايي را معکوس کنيد . در اين حال بيشترين مقدارA بايد بين 5/15 تا 5/16 ميليمتر باشد.

9-2-7-تنظيم سوزن کاربراتور:
همانطوري که در شکل زير ديده مي شود , پايه سوزن (21) بايد با کف پيستون (9) تراز باشد.

10-2-7- در مرکز قرار دادن ژيگلور :
ژيگلور نسبت به سوزن موقعي تنظيم است که اگر پيستون به طور آزاد رها شود ,بدون مقاومت پايين افتد. اين حالت وقتي درست است که پايه سوزن تراز با کف پيستون تنظيم شده باشد. در موقع پياده کردن کاربراتور , تنظيم ژيگلور ودر مرکز قرار دادن آن نسبت به سوزن ضروري است.

ـــ روش عمل بر اساس شکل بالا بدين قرار است:
1- پايه سوزن را با کف پيستون تراز کنيد .
2- پيچ بوش (8)را به اندازه نيم دور باز کنيد . به اين منظور ع از اچار تخت اينچ استفاده کنيد .
3- پيچ تنظيم ژيگلور (17) (شکل زير) را سفت کنيد تا لبه پيستون بر سد.

4- ضربه ملايمي به پيچ بوش (18) بزنيد تا ژيگلور و بوش آن ، نسبت به سوزن کاملا در مرکز قرار گيرند و با بلند کردن پيستون ، سوزن براحتي در ژيگلور پايين رود ، سپس پيچ بوش (18) را سفت نماييد .

11-2-7- تنظيم حالت تمام بار و موقعيت پدال گاز :
سيم گاز بايد طوري تنظيم شود که پس از رها نمودن پدال گاز ، موتور در حالت دور آرام قرار گيرد . همچنين با فشردن کامل پدال ، دريچه نيز کاملا باز شود . اگر دريچه گاز به طور کامل باز نشود موتور زير بار کامل ، قدرت لازم را توليد نخواهد کرد . براي تنظيم سيم گاز ، مي توان وضع مهره روي پوشش سيم را تغيير داد .  

روش باز کردن درپوش کاربراتور ونتوري متغير
1. خفه کن (دمپر ) کاربراتور را برداشته ، درپوش اطاقک خلا را باز کنيد . فنر برگردان پيستون را برداريد .

2. پيستون کاربراتور را برداريد و احتياط نماييد که سوزن و ژيگلور آسيب نبينند و خراب نشوند . ديافراگم را از نظر پارگي و تغيير فرم زياد ، بررسي نماييد

3. پيستون را بدرستي در محل خود قرار دهيد ، به طوري که زايده ديافراگم در فرورفتگي بدنه کاربراتور و سوراخهاي پايين پيستون ، به طرف موتور قرار گيرد . تکيه گاه بادامک ساسات را مناسب با فصل زمستان با تابستان ميزان کنيد .

3-7- تعمير کاربراتور و نتوري متغير
1-3-7- خفه کن هيدروليکي يا پمپ شتاب دهنده :
درداخل لوله پيستون (2) ، تا 6 ميليمتر پايين تر از سر لوله ، روغن فصل مورد مصرف ، در موتور بريزيد .
عمل خفه کن هيدروليکي موقعي درست مي باشد که با فشردن پيستون به وسيله انگشت ، پيستون با اندکي مقاومت ، به طرف بالا حرکت کند .
اگر روغن ديگر ( غير فصل و نامناسب) مصرف شود اشکالات زير را همراه خواهد داشت :
1. موتور به سختي روشن مي شود و کار موتور رضايت بخش نمي باشد .
2. شتاب گيري موتور نامناسب وضعيت است .
هر وقت که روغن موتور را عوض مي کنند ، لازم است روغن خفه کن هم عوض شود . بهتر است در صورت نامطلوب کارکردن خفه کن داخل سيلندر را شستشو داده و با روغن مناسب پر کنند .  

2-3-7- تعويض ديافراگم کاربراتور
1. پيچهاي دور درپوش کاربراتور را باز کنيد

2. پيستون و فنر کاربراتور را براشته ، حلقه نگهدارنده (29) ديافراگم (3) را باز کنيد.
3. در موقع نصب ديافراگم جديد ، توجه کنيد که لبه برجسته آن در فررفتگي بدنه کاربراتور قرار گيرد .
4. حلقه نگهدارنده ديافراگم را بدقت نصب کنيد تا موقع بستن ، ديافراگم نچرخد .  

3-3-7- فنر برگردان پيستون :
اين فنر نبايد کشيده شود و يا تحت فشار قرار گيرد . خصوصيات آن در قسمت مشخصات موتور آمده است . در موقع خراب شدن ، بايد فنر مشابهي جايگزين نمود . از گذاردن واشر ، در کف پيستون و يا کشيدن فنر براي افزايش فشار فنر ، خود داري کنيد زيرا باعث مصرف زياد سوخت مي گردد .  

4-3-7- پياده کردن کاربراتور براي شستشوي آن
1. کاربراتور را پياده نماييد . 6 عدد پيچ دور پياله آن را باز کرده ، پياله را جداسازيد .
2. بوش ژيگلور را باز کنيد (17).
3. خفه کن هيدروليکي (1) را باز کرده ، درپوش ديافراگم را برداريد (32).
4. پيستون کاربراتور را برداريد .
5. قسمتهاي داخلي کاربراتور و پياله را ، با بادکمپرسور تميز کنيد . مدار ساسات را باز کرده ، مدارهاي آن را با فشار باد تميز کنيد .

وضعيت نصب ديافراگم

6. براي تميز کردن و شستشوي کاربراتور فقط از بنزين استفاده کنيد ؛ زيرا ساير حلالها باعث خرابي قطعات و ديافراگم و حلقه هاي آب بندي کننده ، خواهد شد .  

5-3-7- روش جمع کردن کاربراتور
1. روش جمع کردن کاربراتور ، عکس مرحله باز کردن است . با تعويض واشر کاربراتور و لاستيکهاي حلقوي آب بندي کننده ، کاربراتور را جمع کنيد .  

4-7- کاربراتور دوتايي
تنظيم دور آرام :
پس از تنظيم زمان جرقه و لقي سوپاپها ، دور آرام را به روش زير ميزان کنيد :
1. صافيها را از کاربراتور باز کنيد . فنر برگردان گاز را به دور لوله سوخت T شکل ، گره بزنيد .
2. هر دو خفه کن هيدروليکي کاربراتور (2) را باز کنيد .
3. درپوش روي ديافراگم هر دو کاربراتور (3) را باز کرده ، فنر و پيستون آنها در آوريد .
4. سوزنهاي پيستونها را باز کرده ، شماره فني آنها را کنترل کنيد . شماره فني سوزن ، در قسمت بالاي آن نوشته مي شود .
5. سوزنها را مجددا روس پيستونها ، طوري نصب کنيد که پايه آن با کف پيستون ، به صورت تراز بايستد .
6. پيستونها ، فنرها و درپوش کاربراتور را سوار کنيد . در موقع بستن درپوشها ، پيستونها را با دست بالا و پايين ببريد تا سوزن آن با مرکز ژيگلور ، هم محور شود .
7. با پيچ گوشتي ، پيستونها را به پايين فشار داده ، پيچهاي ژيگلور را سفت کنيد تا هر ژيگلور ، در مرکز سوزن قرار گيرد .
8. پس از بستن ژيگلورها ، پيستونها را با دست بلند کرده ، رها سازيد . اگر سوزن و ژيگلور ، هم محور باشند سوزن براحتي فرود مي آيد .
9. خفه کنها را ببنديد . قبلا داخل پيستونها را تا 6 ميليمتر مانده به سر لوله ، با روغن فصل پر کنيد .
10. پيچهاي ژيگلور را دو دور باز کنيد تا موتور روشن شود . تنظيم دقيق تر ، بعدا انجام خواهد شد .
11. پيچ تنظيم دور آرام حالت ساسات را نسبت به بادامک استارتر ، ميزان کنيد .
12. پيچ گيره هاي (4) محور گاز را شل کنيد .
13. مطمئن شويد که سيم گاز دريچه را ، بازنگه داشته است . هر دو پيچ تنظيم دريچه گاز را شل کنيد تا دريچه ها کاملا بسته شوند . (1) سپس هر دو پيچ را به يک اندازه ببنديد تا به محور دريچه گاز فشار نياورده ودر يچه ها همچنان بسته بمانند .از اين لحظه به بعد عپيچ دريچه گاز را دو دور کامل ببنديد تا دريچه گازبه يک اندازه باز شوند .
14. پيچهاي واسطه محور هاي دريچه را سفت کنيد
15. متور را روشن کنيد تا گرم شود . در صورت نياز , سوخت دور آرام را با پيچ ژيگلور (5)ميزان کنيد . هر پيچ را فقط دوربسته يا باز کنيد . سپس بوسيله پيچ تنظيم دور ، دور آرام را ميزان نماييد (1) .
16. يکنواختي کار هر کاربراتور را مي توان بوسيله گوش دادن به صداي ايجاد شده در کاربراتور ، تشخيص داد . به اين منظور لوله پلاستيکي مناسبي انتخاب کنيد و در نقاط مشابه دريچه هر کاربراتور بگذاريد و يا بوسيله دبي سنج هوا ، که در دريچه هاي هر کاربراتور گذارده مي شود ، مي توان مقداري هواي مصرفي هر کاربراتور را در واحد زمان سنجيد .
اگر مقدار هواي مکيده شده در دور کاربراتور ، يکسان نباشد با باز کردن پيچ رابط (4) محورها و پيچاندن محور هر کاربراتور ويا بوسيله پيچ تنظيم دور آرام (1) هواي دور کاربراتور را ميزان مي کنند .
17. پس از ميزان کردن دريچه هاي گاز ، ژيگلورها (5) را مجددا تنظيم نماييد . به اين منظور پيچهاي ژيگلور را آنقدر به طور توام ، بسته و يا باز کنيد تا دور موتور به بيشترين مقدار ممکن برسد . سپس با پيج تنظيم دور دريچه گاز را ببنديد تا دور آرام ميزان شود .
18. پيچ رابط محورهاي گاز (4) را شل کنيد تا مطمئم شويد تا هر دو پيچ دريچه گاز (1) بسته ، به طور يکنواخت به اهرم محور گاز اتصال دارد .
19. فاصله سرپيچ فلکه گاز (7) را از بادامک راه انداز ، وقتي که سيم ساسات به طور کامل تا انتها فشرده شده باشد به اندازه ي 2/1 ميليمتر ميزان کنيد .
20. در شکل زير ، قطعات باز شده صافي هواي کاربراتور دوتايي ديده مي شود .

5-7- تنظيم کاربراتور استرامبرگ مدل 150CD-3 ( اتوماتيک )

تفاوت اين کاربراتور با انواع 150CDS ، در ثابت بودن ژيگلور ( 15) و قابل تنظيم بودن سوزن آن (16) است .

کاربراتور استرامبرگ 150CD-3 اتوماتيک
در اين کاربراتور ژيگلور در موقعيت ثابت قرار دارد و براي تنظيم سوخت ، مي توان سوزن را از نظر قرار گرفتن در ژيگلور بوسيله پيچ تنظيم (13) ميزان نمود .
با چرخش پيچ تنظيم (13) سوزن (16) در ژيگلور فرورفته ، يا از آن خارج مي شود و در نتيجه ، سطح خروج بنزين از ژيگلور اندازه گيري مي گردد .
براي تنظيم سوزن ، از آچار آلن مخصوصي استفاده مي شود که در شکل بالا شماره (27) و (28) نشان داده شده است .
پيچ تنظيم (13) توسط فنر تخت (11) در محل خود ثابت مي شود و به وسيله9 لاستيک حلقوي (12) که در شيار پيچ تنظيم قرار دارد از تخليه روغن داخل پيستون ، جلوگيري مي گردد .
فنر کوچکي در داخل بدنه نگهدارنده سوزن (14) ، قرار دارد که سوزن را در ژيگلور (15) ، در وضع مشابهي نگه مي دارد . اين فنر ، سوزن را در حال تعليق نگهداشته ، آن را با ژيگلور بخوبي تطبيق مي دهد . پيچ ضامني (31) که از پلوي پيستون بسته مي شود ، در شيار سوزن (14) قرار گرفته ، از چرخيدن آن در موقع تنظيم جلوگيري مي کند .  

1-5-7- طرز کار :
تنظيمات ارتفاع شناور ، مدار دور آرام ، مدار نيمه بار و تمام بار و شتاب دهنده اين کاربراتور CDS مي باشد .  

2-5-7- مصرف سوخت زياد موتور
الف. ابتدا تشخيص دهيد که مصرف سوخت موتور واقعا زياد است و مصرف زياد سوخت ، ناشي از ترافيک سنگين و يا معايب مشابه نمي باشد.
ب . پيستون کاربراتور (10) را با انگشت بلند کرده ، سپس آن را رها کنيد . در موقع بلند کردن ، بايد با فشار کمي بالا رفته ( که در اثر خفه کن هيدروليکي مي باشد ) و در موقع پايينه آمدن به طور آزاد سقوط کند .
ج. دور آرام موتور را تنظيم کنيد تا بقيه مدارات کاربراتور را هم بتوانيد تنظيم نماييد .
د . صحيح قرار گرفتن سوزن را در پيستون بازديد نماييد . بايد پله سوزن ، تراز با کف پيستون قرار گيرد . فنر برگردان پيستون ، ديافراگم و سوزن را از نظر فرسودگي کنترل نماييد . براي کنترل فرسودگي ، سوزن را زير ذره بين قرار داده ، ساييدگي و خط برداشتن آن را به وضوح ملاحظه کنيد .
نوع سوزن و رنگ فنر ، کد گذاري مخصوصي شده ، که در قسمت مشخصات موتور آمده است .
هـ . مدار سوخت رساني را از نظر نداشتن نشتي ، بخصوص در دور پيچ پياله ، کنترل نماييد .
و . فلوت کردن کاربراتور را که در اثر خراب بودن شناور ، سوپاپ سوزني شناور ، گير کردن ذرات موجود در سوخت در جايگاه سوپاپ سوزني و يا تنظيم نادرست ارتفاع شناور ، حاصل مي شود ، کنترل نماييد .
ز. ديافراگم را از نظر پارگي ، تغيير شکل و قرار گرفتن نادرست لبه هاي داخلي و خارجي آن ، بررسي کتيد .
ح. مجراي هواکش پياله کاربراتور ، نبايد با قرار دادن نادرست واشر ، مسدود شود .

3-5-7- دور آرام موتور بخوبي تنظيم نمي باشد .
الف . چسبيدگي پيستون کاربراتور را آزمايش کنيد . به اين منظور ، پيستون را با انگشت بلند کرده ، طرز پايين آمدن آن را با شنيدن صداي ايجاد شده ، کنترل کنيد . اگر سوزن در ژيگلور مي کند عيب را بر طرف نماييد .
ب . فلوت کار کردن کاربراتور را امتحان کنيد .
ج . دور آرام موتور و سوخت مصرفي را در اين دور اندازه بگيريد .
د . بادامک ساسات و پيچ تکيه گاه دريچه گاز را تنظيم نماييد .

4-5-7- ضعيف بودن قدرت موتور
الف . دريچه گاز را در حين فشردن کامل پدال ، بازديد نماييد . در صورتي که به طور کامل باز نشود آن را اصلاح نماييد .
ب . حرکت صحيح پيستون (10) را در طول کورس خود بررسي کنيد .
ج . ديافراگم را از نظر پارگي ، تغيير شکل و نصب شدن نادرست ، بازديد کنيد .
د . نوع سوزن را با توجه به شرايط جوي در نظر گرفته ، با مشخصات موتور ، مقايسه نماييد .
هـ . دور آرام کاربراتور را تنظيم کنيد . تنظيم نبودن نسبت سوخت دور آرام در بقيه مدارات تاثير مي گذارد .
و . کار پمپ بنزين را بررسي و آزمايش کنيد .

5-5-7- شتاب ضعيف موتور
الف . خفه کن هيدروليکي را بررسي نموده ، لوله پيستون ، روغن و پيستون لغزنده را ملاحظه کنيد .
ب . با انگشت دست حرکت پيستون را به طرف بالا و نحوه فرود آمدن آزاد آن را، آرمايش کنيد .
سخت روشن شدن موتور در هواي سرد
الف . سيستم راه انداز کاربراتور رابررسي نماييد .
بدين منظور ، سيم ساسات را کشيده ، به چرخش بادامک ساسات توجه کنيد .
ب . در حين چرخش بادامک ، به باز شدن دريچه گاز توجه نماييد . اگر دريچه گاز ، متناسب با کار ساسات باز نشود موتور خفه مي کند . پس ، فاصله بادامک را با سر پيچ اهرم گاز ، تنظيم کنيد .
ج . کارکردن صحيح سوزن در ژيگلور را بررسي نماييد .

6-5-7- تنظيمات کاربراتور
1. تنظيم دور آرام – دور آرام هر موتوري را از مشخصات موتور ملاحظه کنيد . دور آرام موتور را با پيچ دريچه گاز (28) ميزان نماييد . اگر نمي توان دور آرام را توسط اين پيچ تنظيم نمود ، آن را به وسيله پيچ تنظيم سوخت و با آچار آلن ميزان کنيد .

2. تنظيم سوخت دور آرام
الف . خفه کن هيدروليکي را باز کنيد .
ب . درپوش کاربراتور را برداريد .
ج . پيستون و فنر کاربراتور را برد اشته ، روغن پيستون را خالي کنيد .
د . تراز بودن پايه سوزن با کف پيستون را بازديد کنيد . اگر نياز به تنظيم دارد پيچ تنظيم سوزن را با آچار آلن (6) بچرخانيد .
هـ . پيستون را نصب نموده ، لبه برجسته ديافراگم را در گودي بدنه کار براتور را ببنديد و در حين سفت کردن پيچهاي آن ، به بالا و پايين رفتن پيستون توجه نماييد . ز . موتور را روشن کرده ، اجازه دهيد گرم شود ؛ سپس دور آرام را ميزان کنيد .
ح . اگر در دور آرام ، موتور ناميزان کار مي کند ، پيچ تنظيم سوخت را به اندازه يک دور بسته يا بازکنيد . چرخاندن پيچ تنظيم در جهت حرکت عقربه هاي ساعت باعث غني شدن سوخت و در خلاف آن ، باعث ضعيف شدن سوخت مي شود .
در هر بار که عمل تنظيم را انجام مي دهيد آچار را در آورده ، نتيجه آن را بررسي کنيد . زيرا به علت وزن آچار ، نتيجه صحيحي حاصل نمي شود .
ط . در لوله پيستون ، روغن فصل موتور ريخته ، خفه کن را ببنديد .
توجه : پيچ تنظيم را نبايد بيش از يک دور بچرخانيد ، زيرا سوزن در پايه خود سفت مي شود و يا از درگيري با پيچ تنظيم خارج مي گردد .
3. بقيه آزمايشات اين کاربراتور ، مانند نوع CDS ( سوزن ثابت ) مي باشد .  

فصل هشتم : عيب يابي در سيستم سوخت رساني

1-8- موتور ، روشن نمي شود .
1. قبلا عيب سيستم برق و جرقه را برطرف نماييد .
2. خالي نبودن باک را آزمايش کنيد .
3. بسته بودن ساسات و فلوت نمودن موتور را کنترل کنيد .
4. نفوذ آب را در مدار آزمايش کنيد .
5. مجراي تعادل هواي باک را بازديد نماييد .
6. لوله بنزين را از کاربراتور کشيده ، با استارتر زدن کار پمپ را آزمايش کنيد . اگر بنزين از اين لوله خارج نشود ، يا پمپ بنزين خراب شده ، يا لوله هاي ورودي به آن هوا مي گيرند و يا اينکه گرفتگي در باک و لوله ها به وجود آمده است .
7. ممکن است به علت بالا رفتن درجه حرارت ، قفل گازي در مدار به وجود آمده ، راه عبور سوخت را مسدود نموده باشد ، لذا مدار را بررسي کنيد .
8. نشتي لوله خروجي پمپ بنزين را بررسي کنيد .


1-1-8- کنترل خالي بودن باک :
اگر سوخت سنج ، کار نمي کند ، با لاوله لاستيکي نرمي که از ورودي باک در آن وارد مي شود ، مي توان از وجود سوخت اطلاع حاصل نمود .
معمولا لوله خروجي بنزين به اندازه 20mm از کف باک بالاتر است تا رسوبات کف باک، داخل مدار نشود . بنابراين ، سوخت کم ، با نداشتن سوخت يکسان است . در صورتي که سوخت در اختيار نباشد ، مي توان اتومبيل را طوري کج نمود تا سوخت آن در يک جا جمع شده ، به دهانه لوله خروجي باک برسد . در اين حالت ، مدار سوخت رساني را آزمايش مي نمايند .  

2-1-8- آزمايش سوخت ورودي به کاربراتور :
پس از حصول اطمينان از موجودي سوخت باک ، بايد سوخت ورودي به پياله کاربراتور را آزمايش نمود :
- لوله بنزين کاربراتور را جدا نموده ف به موتور استارت بزنيد ولي موتور را روشن نکنيد .
- اگر بنزين از لوله ، خارج شود دليل سالم بودن پمپ بنزين است . لذا فيلتر کاربراتور و سوپاپ سوزني شناور را کنترل نماييد . در صورت خارج شدن بنزين از لوله پمپ بنزين ، مخلوط بودن آب با بنزين را بررسي کنيد .
- اگر از لوله ، بنزين خارج نشود دليل خرابي مدار – از باک تا کاربراتور – است .  

3-1-8- آزمايش ساسات و فلوت کردن سوخت
- ابتدا ساسات را از نظر درست کارکردن ، آزاد بودن دريچه و محور آن آن و بسته شدن کامل دريچه بازديد نماييد .
- اگر ساسات بسته نمي شود ، هواکش را باز کرده ، با دست هواي ورودي کاربراتور را کنترل کنيد تا سوخت غني شود . اگر موتور در اين حال روشن شود دليل کمبود سوخت و کار نکردن ساسات است .
- گاهي ممکن است در اثر آب بندي نبودن سوزن شناور ، در جايگاه خود ، حالت فلوت کردن رخ دهد . آن را آزمايش کنيد .
- اگر ساسات باز نشود و يا شناور کاربراتور تنظيم نباشد ، سوخت زيادي به موتور ارسال گرديده ، موتور خفه مي کند ( فلوت کردن ). اگر کاربراتور فلوت کند از دور درپوش پياله ، سوخت نشت مي کند و يا سوخت در دور محور دريچه گاز جمع مي شود . گاهي واشر بين کاربراتور و مانيفولد مرطوب مي شود .
- اگر موتوري فلوت نموده و خفه کرده باشد ، بايد دريچه هاي ساسات و گاز را باز نگه داشت و در اين حال به موتور استارت زد تا سوخت اضافي آن خارج گرديده ، با سوخت لازم روشن شود .
- گاهي در اثر گرم شدن بنزين در پياله کاربراتور و انبساط آن فشار زيادي در پياله به وجود مي آيد و سوخت اضافي از ژيگلور خارج شده ، موتور فلوت مي کند . در کاربراتور هاي جديد ، منفذي براي جلوگيري از حالت انبساط بنزين در پياله کاربراتور پيش بيني مي کنند . گاهي به اين مدار مجراي « ضد تراوش » يا « ضد جوش » مي گويند . وظيفه مدار ضد جوش ، خارج کردن بخارات بنزين از پياله در بعضي مدلها به وسيله يک سوپاپ بخار ف سوخت پياله دائما تخليه گرديده ، به باک برگشت داده مي شود و به جاي آن ، سوخت خنک از پمپ بنزين به پياله بنزين مي ريزد .
بهرحال در صورت بروز انبساط بنزين در پياله کاربراتور ، بايد مانند فلوت کردن رفتار نمود .
نتيجه آزمايش روي کاربراتور چنين است :
- اولا بايد سوخت به کاربراتور ارسال شود .
- ثانيا مدار ساسات بخوبي عمل کند .


4-1-8- آزمايش وجود آب در مدار سوخت رساني :
وجود آب در بنزين ، باعث مسدود شدن مدارات و ژيگلورها مي شود . براي آزمايش ، کمي بنزين از مدار کشيده ، در ظرف تميزي مي ريزند . هر گاه در سوخت آب وجود داشته باشد ، در کف ظرف حبابهايي از آب ، ظاهر خواهد گرديد .
روش ديگر پي بردن به وجود آب ، آن است که استکاني پمپ بنزين يا صافي آن را باز کرده ، سوخت آن را روي زمين بريزند . سوخت بسرعت تبخير مي شود ولي آب براي مدتي به صورت حباب روي زمين باقي مي ماند .
- اگر مقدار کمي آب در استکان پمپ بنزين وجود داشته باشد ، با دستمال تميزي آن را خشک نموده ، روي پمپ بنزين نصب کنيد و به موتور استارت بزنيد تا روشن شود .
- اگر مجددا در استکاني ، آب جمع شود لازم است مدار را تخليه نموده ، تميز کنند تا موتور روشن شود .


5-1-8- قفل گازي در مدار سوخت رساني :
گاهي در هواي گرم ، جريان سوخت ارسالي به موتور قطع مي گردد و در حال حرکت ، پس از چند بار ريپ زدن ، موتور خاموش مي شود . معمولا موتوري که داغ کند ، سوخت مدارات آن تبخير گشته ، در اثر ازدياد حجم گاز بنزين ، راه عبور سوخت مسدود مي شود . در چنين حالتي ، وقتي دريچه گاز بسته شد موتور خاموش شده ، ديگر با گاز دادن روشن نمي شود .  

6-1-8- آزمايش گرفتگي لوله هاي بنزين :
براي آزمايش گرفتگي لوله بنزين ، آن را از ورودي پمپ بنزين درآورده ، پس از برداشتن در باک از انتهاي لوله در آن مي دمند . براي دميدن در لوله ، از باد کمپرسور و يا تلمبه دستي استفاده مي کنند و يا با دهان در آن مي دمند .
اگر با اين روش ، لوله بنزين باز شود نشانه وجود مواد شناور در باک است و هر چه سريعتر بايد آن را تمييز کنند . و چنانچه لوله بسختي باز شود ، نشانه وجود رسوب با قطعات درشت تر است .  

7-1-8- موتور در حالت آرام کار نمي کند :
اگر سيستم جرقه زني عيب نداشته باشد و موتور در دور آرام ناميزان کار کند و يا خاموش شود ، نشانه وجود عيب ، در سيستم سوخت رساني مي باشد . و به روش زير عمل کنيد :
1. مدار دور آرام کاربراتور را کنترل و آن را مجددا تنظيم کنيد .
2. فلوت کردن کاربراتور را بررسي نماييد . فلوت کردن در اثر تنظيم نبودن شناور و يا فعاليت مدار استارتر مي باشد . ( استارتر مدار راه اندازي يا ساسات مي باشد ) .
3. در مدار خلا يي موتور ، هوا نشت مي کند . براي آزمايش لوله خلايي متصل به مانيفولد ، لوله بوستر ترمز ، لوله برف پاک کن خلايي ، واشرها نيفولد ، واشر کاربراتور و ... را بازديد نماييد .
4. عيب مکانيکي موتور ، فيلرگيري سوپاپها ، کمپرس سيلندرها و ... را بررسي و برطرف نماييد .  

2-8- روش تنظيم دور آرام کاربراتور :
1. موتور را روشن نماييد و با پيچ تنظيم دور ، دريچه گاز را آنقدر باز کنيد تا موتور بخوبي کار کند .
2. مدار ساسات را در حالت گرم بودن ، غير فعال نماييد .
3. پيچ تنظيم سوخت دور آرام را کاملا ببنديد تا دور موتور کاهش يابد . اگر با کم کردن سوخت به وسيله پيچ تنظيم سوخت دور آرام ، دور موتور افزايش يابد ، نشانه غني بودن سوخت مي باشد و اگر دور موتور افت کند ف نشانه ضعيف بودن سوخت است .
4. حال اگر دور موتور زيادتر از حد عادي است ، با پيچ تنظيم دور ف دريچه گاز را کمي ببنديد تا دور موتور به اندازه دور توصيه شده ، برسد .
5. اگر نتوان با پيچ تنظيم سوخت دور آرام ، سوخت را تنظيم کرد ، بايد کاربراتور را باز نموده ، مدار دور آرام و ساير مدارات را شستشو داد و ژيگلور دور آرام را از نظر گرفتگي ، تميز نمود .
6. براي آزمايش دقيق سوخت کاربراتور نياز به دستگاه سوخت سنج مي باشد . با اين دستگاه پس از گرم شدن موتور ، لوله جمع کننده دود را در لوله اگزوز قرار داده ، دستگاه را روشن مي کنند . پمپ مکنده دستگاه ، دودها را به قسمت آناليزور ( تجزيه کننده) انتقال داده ، پس از سنجش درصدco سوخت ، عقربه دستگاه نسبت اختلاط سوخت را نشان مي دهد .

آزمايش سوخت موتور

پس شتابدهنده قابل تنظيم

فلوت کردن کاربراتور
1-2-8- کاربراتور به دلايل زير فلوت مي کند :
- هر گاه شناور کاربراتور تنظيم نباشد ، سطح سوخت در ارتفاع بالاتري قرار گرفته ، مصرف آن افزايش مي يابد .
- اگر شناور سوراخ شود بنزين در آن نفوذ کرده ، شناور در پياله بنزين غوطه ور مي گردد ؛ لذا سطح بنزين در پياله بالا مي آيد .
- هر گاه ذرات ناخالص در بنزين در نشيمنگاه سوپاپ سوزني شناور رسوب کند ، مانع از بسته شدن مدار شناور گرديده ، سوخت فلوت مي کند .
- اگر پمپ بنزين فشار خيلي زيادي توليد کند ، به طوري که نيروي رانش شناور نتواند سوپاپ را ببندد ، سطح سوخت در پياله افزايش يافته ، بنزين فلوت مي کند .
- اگر مدار ساسات تنظيم نباشد ، سوخت اضافي به مدار ارسال مي نمايد و در نتيجه ايجاد فلوت مي کند .
علامت فلوت کردن کاربراتور ، نشت نمودن سوخت از دور درپوش کاربراتور ، محور دريچه گاز ، خيس نمودن شمعها و روشن نشدن موتور است .  

براي برطرف شدن فلوت کاربراتور ، به ترتيب زير عمل کنيد :
1. ابتدا مدار ساسات را کنترل نماييد . به اين منظور باز شدن کامل دريچه ساسات را در گرماي نرمال موتور مورد بازديد قرار دهيد . اگر ساسات از نوع اضافه کننده سوخت است ( استارتر ) نشتي آن را در مدار کنترل کنيد .
2. سپس ضربه ملايمي به نزديکي محل سوپاپ شناور بزنيد تا اگر ذراتي در جايگاه آن قرار گرفته است ، بر طرف شود و سوپاپ سوزني بتواند به وظيفه خود عمل نمايد .
3. اگر عمل فلوت کردن کاربراتور ، برطرف نشود بايد آن را باز کرده ، علل ديگر را در آن بررسي نمايد .  

2-2-8- نشتي گاز در مانيفولد هوا :
هوا از کناره هاي واشر مانيفولد ، به داخل نفوذ کرده ، سوخت را رقيق مي کند و لذا در دور آرام که خلا مانيفولد زياد است ، موتور ناميزان کار مي کند .
1. اگر محل مشخصي از نشتي گاز ديده شود با سفت کردن مهره هاي نيفولد ، فلانچ کاربراتور و يا پيچهاي بدنه کاربراتور آن را اصلاح مي کند .
2. اگر با سفت کردن پيچها ، هنوز نشتي وجود دارد ، نشانه خراب واشرها مي باشد .
3. ممکن است از کناره لوله خلايي بوستر نشتي به وجود آيد .
4. براي برطرف شدن اثر نشتي مانيفولد هوا ، در حالت اضطراري ، بهتر است با پيچ تنظيم دريچه گاز دور موتور را به کمترين مقدار ممکن برسانند تا آنکه در اولين فرصت بتوان واشرهاي معيوب را تعويض نمود .  

3-2-8- عيب مکانيکي موتور :
اگر آزمايشهاي فوق ، در مورد برطرف کردن معايب دور آرام به نتيجه نرسد ، عيب احتمالي در اشکالات مکانيکي موتور است . به اين منظور ، مواد زير را بررسي کنيد :
1- چسبندگي سوپاپها را آزمايش کنيد .اگر چسبندگي در سوپاپها وجود داشته باشد صداي بلند وضربه داري از موتور به گوش ميرسد .
2- ممکن است يکي از سيلند رها کار نکند، عيب احتمالي در شمع ،رينگها،سوراخ شدن پيستون و يا ترکيدن سوپاپها باشد (سوختن سوپاپ). مي توان هر مورد را با آزمايش مربوط ته دست آورد.  

4-2-8- افت قدرت موتور:
وقتي قدرت موتور،در صورت ميزان بودن سيستم جرقه ، کاهش داشته باشد عيب احتمالي در سيستم سوخت رساني و يا سيستم اگزوز مي باشد. لذا موارد زير را برسي کنيد.
- مخلوط سوخت و هواي کار براتور، در حالت شتاب گيري کم است،آن را ميزان کنيد .
- سوخت موتور ناميزان است واحتما لا حالت فولوت کردن وجود دارد.
- پمپ بنزين، سوخت کافي ارسال نمي کند.
- قفل گازي در مدار به وجود مي آيد .
- خفه کن اگزوز گرفتگي دارد .
يخ زدگي در کاربراتور وجود دارد .

5-2-8- رقيق بودن سوخت در حالت شتاب گيري :
اگر به علت رقيق بودن سوخت ، موتور افت قدرت داشته باشد ، معمولا در کاربراتور عطسه بوجود مي آيد . صداي عطسه در موقع باز شدن ناگهاني دريچه گاز بيشتر است . در چنين حالتي به ترتيب زير عمل کنيد:
- موتور را خاموش کرده ، هواکش کاربراتور را برداريد . دريچه ساسات را کاملا باز نماييد .
- از لوله کاربراتور به داخل نگاه کنيد و همزمان چند بار دريچه گاز را بشدت باز کنيد تا مدار شتاب دهنده ، فعاليت کند . توجه نماييد که پمپ کردن زياد مدار شتاب دهنده ، باعث فلوت کردن کاربراتور مي شود .
- موتور را روشن کنيد و مجددا به آن گاز بدهيد . اگر عمل عطسه کاربراتور تکرار شود ، نشانه پمپ نکردن کافي پمپ شتاب دهنده است .
- لازم است کورس پيستون پمپ شتاب دهنده را افزايش دهند تا سوخت بيشتري ارسال شود . يا ممکن است ژيگلور مدار شتاب دهنده گرفتگي داشته باشد و نيز ممکن است سوپاپهاي مدار پمپ شتاب دهنده ، معيوب باشند .
- مسدود شدن جزيي ژيگلور اصلي را ، وقتي تشخيص مي دهيم که در دور آرام ، موتور بخوبي کار مي کند ولي در حالت تمام بار ، شتاب گيري ضعيف شود و قدرت افت ميکند .

- پمپهاي شتاب دهنده ، به دو صورت ساخته مي شوند :
قابل تنظيم باشد بايد دانست که در هواي سرد و در ارتفاعات نزديک سطح دريا ، بايد کورس پيستون را طوري تنظيم کرد تا سوخت زيادتري تزريق کند و برعکس در هواي گرم و ارتفاعات بالا نياز به سوخت کمتري مي باشد .
درشکل زير کورس پيستون پمپ شتاب دهنده را با تعويض موقعيت اهرم پيستون ، تغيير مي دهند . در روي اهرم متصل به دريچه گاز ، سه سوراخ وجود دارد که هر يک ، کورس معيني را براي پيستون پمپ فراهم مي کند .

پمپ شتابدهنده قابل تنظيم

6-2-8- اثر غني بودن سوخت در افت قدرت موتور :
اگر قدرت موتور به علت زياد بودن سوخت ، کاهش يابد ، حالت خفگي در موتور به وجود آمده است. اثر مشخص آن ، ايجاد صداي مخصوص و خروج دود سياه از اگزوز است . در اين حالت لازم است کاربراتور را مورد تعمير قرار داد .

7-2-8- اثر خرابي پمپ بنزين در افت قدرت موتور :
هرگاه پمپ بنزين ، سوخت ضعيفي ارسال نمايد موتور در حالت شتاب گيري با کمبود سوخت مواجه مي شود . پس لازم است فشار پمپ و شدت جريان سوخت را اندازه بگيريد .

8-2-8- اثر قفل گازي در افت قدرت موتور :
ايجاد قفل گازي در مدار ، از جريان سوخت کافي جلوگيري مي نمايد و موتور را با کمبود سوخت روبرو مي کند . در صورت به وجود آمدن قفل گازي ، معايب مدار را با عايق بندي صحيح حرارتي و جلوگيري از انتقال گرماي بدنه موتور به پمپ بنزين و کاربراتور ، برطرف نماييد .

9-2-8- اثر گرفتگي خفه کن در افت قدرت موتور :
لوله اگزوز در اثر کج شدگي و يا دوده گرفتگي ، وظيفه خود را بخوبي انجام نمي دهد . براي آزمايش ، دور موتور را بالا برده و به طور ناگهاني دريچه گاز را رها کنيد ، هرگاه صداي خش خش از لوله اگزوز شنيده شود ، نشانه گرفتگي آن است .

10-2-8- يخ زدن کاربراتور :
يخ زدن کاربراتور ، يکي از مسايلي است که در شرايطي از قبيل کاهش دماي محيط و افزايش رطوبت هوا اتفاق مي افتد . مثلا وقتي درجه حرارت هوا بين تا و رطوبت هوا بين 65 تا 100 درصد است ، يخ زدگي در کاربراتور ايجاد مي شود .
در چنين شرايطي به محض روشن کردن موتور ، دريچه گاز يخ مي زند که اين حالت معمولا پيش از رسيدن به درجه حرارت عادي اتفاق مي افتد .
در بعضي از کاربراتورها ، مداري دودهاي گرم اگزوز را به حوالي مجراي دور آرام هدايت نموده ، اطراف آن را گرم نگه مي دارد تا از يخ زدگي جلوگيري کند .  

فصل نهم : ضمايم ( مقاطع برش خورده انواع کاربراتور )

هدف از ارائه مقاطع برش خورده ، نشان دادن قسمتهاي داخلي و مکانيزم مدارات مختلف کاربراتورها است تا بدين وسيله فراگيران بتوانند :
الف . روشهاي مختلف ساختاري مدارات را مطالعه کنند و با عمليات کارگاهي مطابقت دهند .
ل . با استفاده از مقاطع و مکانيزم مدارات ( مدار دور کم ، مدار شتاب دهنده ، مدار قدرت ) در پايان هر يک از جلسات درس سوخت رساني ، گزارش کار مستدل را همراه با شکل مناسب تهيه کرده ، به دبير کارگاه تحويل دهد .

ساسات اتومکاتيک بي متالي – گرمايي – که ازدود مانيفولد گرم مي شود

مدار شناور کاربراتور کارتر مدل RBS

مدار دور کم کاربراتور مدل RBS

مدار دور زياد کاربراتور کارتر مدل RBS

مدار شتاب دهنده کاربراتور کارتر مدل RBS

کاربراتور سولکس مدل 32/32 DIDTA

کاربراتور کارتر مدارات کاربراتور هولي

مدار شناور کاربراتور هولي مدلهاي 1904 – 1908و1960


کاربراتور با پياله شيشه اي

مدار دور آرام کاربراتور ، هولي مدلهاي 1904 – 1908و1960

مدار دور آرام کاربراتور ، هولي مدلهاي 1904 – 1908و1960

مدار دور آرام کاربراتور سولکس

مدار دور آرام با کنترل کننده برقي


مدار ساسات در کاربراتور سولکس ( بازشدن سوپاپ دريچه ساسات)

نوعي مدار ساسات که درآن دريچه ساسات به طوروزنه اي،کمي بازمي شود


مدار دور استارت افزاينده سوخت


سوپاپ گردان مدار ساسات با طرح افزاينده سوخت

دريچه ساسات با کنترل کننده بي متالي سولکس

مدار استارت در کاربراتور سولکس


مدار شتاب دهنده ديافراگمي اهرمي


مدار شتاب دهنده ديافراگمي خلايي

مراحل مکش و تخليه پمپ مکانيکي

کاربراتور سولکس مدل 28PCI


شکل ظاهري کاربراتور سولکس 28PICT


مدار ساسات بي متالي خلايي کاربراتور سولکس 28PICT


مدار قدرت کاربراتور سولکس 28

مدار دور آرام با کنترل کننده الکتريکي در کاربراتورسولکس 3-28PCI


کاربراتور سولکس مدل 30PICT

کاربراتور سولکس مدل 30PICT

کاربراتور سولکس 35PDSIT – با مدار ساسات بي متالي - گرمايي


کاربراتور سولکس 40PICB

کاربراتور سولکس 40PDSIT

کاربراتور زنيت مدل 32,36 NDIX


کاربراتور سولکس مدل 32DOIST D