«اسماعيل آذر» مجري برنامه «مشاعره» كه از شبكه آموزش روي آنتن مي‌رود،

يادداشتي پيرامون اين برنامه نوشته كه متن كامل آن در ادامه مي‌آيد:

وقتي دريافتم چه حكمت و معرفتي در ادبيات ايراني خاصه شعر وجود دارد به اين فكر افتادم تا هموطنانم به ويژه جوان ترها را از اين گنج شايگان بياگاهانم. سال‌ها طول كشيد تا اين آگاهي نسبي براي خود من حاصل شد. زمانيكه مشغول تحقيق در كتاب «تأثير ادبيات ايران بر ادبيات جهان» بودم، شكوه زبان و شعر فارسي برايم ملموس‌تر شد. قرن نوزدهم ميلادي كه مشهور است به دوره ويكتوريا ادبيات فارسي در اروپا چنان درخشيد كه ويكتوريا هوگو مي‌گفت:«گويي قلم من ايراني شده است» ژول مول(Jule mohl ) دعا مي‌كرد: خدايا آنقدر به من عمر عنايت فرما تا بتوانم تصحيح شاهنامه را به فرجام ببرم. همين مول كه از شاهنامه سخن به ميان مي‌آورد شاهنامه را به زبان فرانسه ترجمه كرد كه، با هزينه دولت فرانسه به چاپ رسيد. آتكينسون(Atkinson) شاهنامه را به سال 1820.م به زبان انگليسي ترجمه و چاپ كرد، آرنولد(Arnold) سهراب و رستم را به انگليسي ترجمه و منتشر كرده، برادران وارنر(Warner) تمام كتاب شاهنامه را در سال 1907.م به انگليسي ترجمه كردند.

در ميان آلمانها اول ون شاخ(v.schack) و سپس روخرت(F.Ruchers )شاهنامه را به زبان ايتاليايي ترجمه كردند.

ايتالو پيزي(Itali Pizzi )در هشت جلد 1886.م شاهنامه را به زبان ايتاليايي ترجمه كرد. من چون از فردوسي سخن به ميان آوردم به اختصار به پاره‌اي از مترجمين شاهنامه اشاره كردم. اگر نام مترجمان و شارحان فردوسي در اروپا را جمع كنيم حتما يك جلد كتاب خواهد شد. البته ديگران مانند عطار، مولوي، حافظ و سعدي جاي خود دارند. گوته، شخصي كه شرق و غرب را با ادبيات به هم گره زد در ديوان غربي شرقي گفت: «اي حافظ، اي شاعر آسماني آيا مي‌شود دربان ميكده‌اي شوم كه تو مستي خود را از آن وام گرفته‌اي؛ بگذاريد برگرديم به روزگار رودكي، رودكي را آدم الشعرا يعني پدر شعر فارسي ناميده‌اند. اگر رودكي را با جفري چاوسر پدر شعر انگليس مطابقت كنيم آن‌گاه نبوغ او معلوم مي‌شود. چاوسر سيصد سال پس از رودكي مي‌زيسته است. قبل از چاوسر شخصيت‌هايي چون پترارك، بوكاچو، دانته و ديگران وجود داشتند كه طبعا جفري چوسر از آنها تقليد كرده است ولي پيش از رودكي شاعر و شعري به صورت جدي وجود نداشت. با اين حال زبان چوسر براي انگليسي زبانان مفهوم نبود و بايد شعر پدرشان را ترجمه كرد تا از آن سر درآورند.

بگذريم؛ زبان فارسي زباني است كه روزگاري از كرانه هاي غربي قسطنطنيه تا سواحل شرقي درياي چين و از ماوراءالنهر تا اعماق دكن قلمرو قدرتش بود. ابن بطوطه در درياي چين غزل سعدي مي‌شنيد و سيداسماعيل جرجاني در ولايت خوارزم ذخيرة خوارزمشاهي مي نوشت. مولوي در قونيه بانگ شمس من و خداي من برداشته بود و به شعر حافظ شيراز سيه چشمان كشميري و تركان سمرقندي دست افشاني و پاي كوبي مي‌كردند و امروز نوبت ماست تا از اين ميراث يگانه حفظ و حراست كنيم.