فصل اول - کليات

1- چگونگي پيدايش صنايع دستي را توضيح دهيد؟

در حدود 8000 سال قبل که به عصر «نوسنگي» معروف است، مردمي در منطقه وسيعي در آسياي جنوب غربي زندگي مي کردند که براي نخستين بار در گروههاي کوچک جمع آمده، در يک مکان ساکن شدند و اولين دهکده ها را به وجود آوردند. آثار به دست آمده از دوران پارينه سنگي، ميان سنگي و نوسنگي، گواه بر فعاليت انسان در ساخت ابزار و وسايل سنگي است. ابزارهايي چون تيغه هاي دندانه دار و به شکلهاي مختلف هندسي در مکانهايي مانند بيستون و غارهاي هوتو و کمربند به دست آمده است. انساني که ياد گرفته بود با کاشتن دانه هاي خوراکي مقدار بيشتري از آن را به دست آورد، ناگزير بود آن را در جايي ذخيره کند. او ظرفهايي را مي خواست که در برابر گرما و رطوبت هوا مقاومت داشته باشد و غلات، در آن فاسد نشود. از اين رو انسان دوران نوسنگي با الهام از همان شکلهاي طبيعي و با آميختن آب و خاک، اولين ظرفهاي سفالي را ساخت.

2- صنايع دستي را تعريف کنيد؟

صنايع دستي که هم مي تواند، حالت کارگاهي و هم حالت خانگي داشته باشد، همانند صنايع کوچک قابليت استقرار در شهر و روستا را دارد، بدون نياز به فن آوري پيشرفته، بيشتر متکي به تخصصهاي بومي و سنتي است و قسمت اعظم مواد اوليه مصرفي آن در داخل کشور قابل تهيه مي باشد. افزون بر اين، صنايع دستي هر دو ويژگي مصرفي و هنري را داشته، برخوردار از بينش، ذوق، انديشه و فرهنگ توليد کننده نيز هست و در مجموع آن را يک «هنر- صنعت ناميده اند».

3- صنايع سنگين را تعريف کنيد؟

صنايع سنگين زمينه ساز توسعه اقتصادي هر کشور است و از آن به عنوان «صنايع مادر» نيز ياد مي شود؛ نيازمند سرمايه گذاري بسيار زياد، ماشين آلات و تجهيزات عمده نيروي انساني و برخوردار از تخصصهاي فني مي باشد.

4- صنايع سبک را تعريف کنيد؟

صنايع سبك در مقايسه با صنايع سنگين، نيازمند تجهيزات و به همان نسبت سرمايه کمتر و نيروي انساني با تخصصهاي نسبتاً پايين است. لازمه استقرار آن، بهره گيري از ماشين آلات خودکار و نيمه خودکار است.

5- ويژگيهاي صنايع دستي ايران را نام ببريد؟

2. امکان تأمين قسمت عمده مواد اوليه مصرفي از منابع داخلي؛
3. همانند و شبيه نبودن اين فرآورده هاي توليد به يکديگر؛
4. انجام قسمتي از مراحل اساسي توليد به وسيله دست و ابزار و وسايل دستي؛
5. خود مصرفي بودن بخش عمده توليد و برآورده ساختن نيازهاي داخلي؛

6- ويژگيهاي صنايع دستي را از نظر اقتصادي توضيح دهيد؟

1. سهولت ايجاد مراکز توليد؛
2. بي نيازي به سرمايه هاي کلان؛
3. اشتغال زا بودن اين «هنر - صنعت»؛
4. وجود ارزش افزوده بالا؛
5. جنبه هاي کاربردي و تزئيني؛
6. داشتن زمينه اي مناسب براي جلب جهانگرد و صادرات؛

7- طبقه بندي صنايع دستي ايران را نام ببريد؟

1. طراحي سنتي و نگارگري
2. سفالگري و سراميک سازي
3. بافته هاي داري
4. نساجي سنتي
5. شيشه گري
6. هنرهاي مرتبط با فلز
7. هنرهاي مرتبط با چوب
8. رنگرزي و چاپ سنتي
9. صحافي و جلد سازي سنتي
10. آثار لاکي و روغني
11. رودوزي ها و بافتني ها
12. سنگ تراشي و حکاکي روي سنگ
13. حصير بافي
14. فرآورده هاي پوست و چرم
15. ساير صنايع دستي

 

فصل دوم - دستبافهاي سنتي

1- دستباف را تعريف كنيد؟

آنچه به وسيله دست يا به کمک وسايل ساده بافته مي شود، «دستبافت» ناميده مي شود.

2- بافته هاي دستي چند گونه اند؟ نام ببريد.
دو گونه اند:
1. بافته هاي دستگاهي
2. بافته هاي داري

3- بافته هاي دستگاهي و بافته هاي داري را تعريف کنيد.

بافته هاي دستگاهي محصولاتي است که با کمک دستگاههاي بافندگي دو وردي، چهار وردي، ژاکارد و نظير آنها توليد مي شود؛ مانند پارچه هاي ساده و نقش دار، زري. بافته هاي داري، دستبافهايي است که با کمک دارهاي افقي و عمودي بافته مي شود. اين محصولات، دو دسته اند: بافته اي داري پرز دار مانند قالي و بافته هاي داري بدون پرز مانند گليم.

4- دستگاههاي بافندگي پارچه به چند گروه تقسيم مي شوند؟

1. دستگاههاي بافندگي ساده باف :

2. دستگاههاي بافندگي دستوري و ژاكارد :

5- هر دستگاه بافندگي شامل چه قسمتهايي است؟ کار هر قسمت را توضيح دهيد؟

1. وردها :
کار طبقه بندي کردن تارها را بر عهده دارد که در نقش و طرح پارچه عامل مهمي هستند.
2. ميل ميلکها :
ميله هاي باريکي هستند که در وسط آنها سوراخي براي عبور نخ تار وجود دارد.
3. ماکو :

4. ماسوره :
قرقره اي کوچک است که نخ به دور آن پيچيده شده، درون ماکو قرار مي گيرد.
5. شانه :

6. پدال يا رکاب :

7. غلتک يا پارچه پيچ :

8. متيد :
وسيله اي چوبي و گيره ماننده است که طول آن معادل عرض پارچه است و دو سر آن سوزنهايي تعبيه شده که به دو لبه پارچه فرو رفته و عرض آن را ثابت نگه مي دارد.
9. ساير ابزار و وسايل کمکي :

6- برخي از پارچه هاي سنتي ايران را نام ببريد؟

1. شعر
2. کرباس
3. زري
4. ترمه
5. مخمل
6. جاجيم

7- بافته هاي داري به چند گروه تقسيم مي شوند؟

1. بافته هاي داري پرزدار مانند انواع قاليها و گبه؛
2. بافته هاي داري بدون پرز مانند انواع گليم؛

8- قالي چيست؟

9- مصالح و وسايل مورد نياز در قالي بافان را نام ببريد؟

مصالح : پنبه، پشم، ابريشم
وسايل : دار قالي، قلاب، کاردک، سيخ پودکشي، دفه و دفتين، شانه، قيچي، نقشه قالي

10- چند نوع دار وجود دارد؟ هر کدام را جداگانه تعريف کنيد؟
1. دار افقي
2. دار عمودي
دار افقي :

دار عمودي :

11- گوه، چوب کوجي و چوب هاف را تعريف کنيد؟ (شکل صفحه 18)

گوه :

چوب کوجي :

چوب هاف :

12- سيخ پودکشي، دفه و دفتين و شانه را تعريف کنيد؟ (شکل صفحه 19)

سيخ پودکشي :

دفه و دفتين :

شانه :

13- نقشه قالي چگونه طرحي است؟

14- مراکز مهم توليد قالي در ايران را نام ببريد؟

1. قالي با چله ابريشم :
در شهرستانهاي اصفهان، قم، ساوه، مراغه، زنجان و بناب بافته مي شود.
2. قالي با چله نخي ظريف :
در شهرستانهاي اصفهان، تبريز، نايين، کرمان، کاشان و بيجار توليد مي شود.
3. قالي با چله نخي نسبتاً ظريف :
در اراک، چهار محال و بختياري، مشهد، سبزوار، سيستان و بلوچستان توليد مي شود.
4. قالب با چله نخي و پشمي :
در ميان عشاير ايران، قشقايي ها، بختياري ها، ايل بوير احمد و ترکمن ها رواج دارد.

15- گبه چيست؟ ويژگيهاي بافت گبه را توضيح دهيد؟

16- گليم چيست؟
در ابتدا به جامه درشت پشمين، گليم مي گفتند ولي در حال حاضر، گليم، بافته اي است داري و بدون پرز که با نخ پشمي، پنبه اي يا کنفي، با درگيري تار و پود بافته مي شود. به اين ترتيب که از نخ پنبه اي به عنوان تار و از نخ پشمي رنگارنگ به عنوان پود استفاده مي شود. در گليم بافي، نقشه کاربرد چنداني ندارد. گليم هاي هر منطقه طرح و رنگ ويژه اي دارد که با توجه آن از بافته هاي مناطق ديگر مجزا مي شود.

17- گليم هاي ايراني به چند شيوه ساخته مي شود؟

1. شيوه پودگذاري
2. شيوه پود پيچي

18- شيوه پودگذاري را توضيح دهيد؟

در اين شيوه، تنها از نخ تار و نخ پود براي بافت گليم استفاده مي کنند. پودهاي رنگارنگ را از زير و روي رشته هاي تار مي گذرانند. با تغيير رنگهاي پود است که نقشها پديدار مي شود و هر دو رويه گليم، صاف، هموار و همرنگ است.

19- شيوه پود پيچي را توضيح دهيد؟

در اين شيوه، علاوه بر نخ تار و نخ پود، از پود نازک نيز در بافت گليم استفاده مي شود و در واقع پود به حالت پيچش از ميان نخهاي تار عبور کرده، سپس با عبور پود نازک و کوبيدن آن با شانه، عمل درگيري نخهاي تار و پود قطعي مي شود. اين شيوه بافت که بسياري از صاحبنظران آن را حد واسطي ميان گليم بافي و قالي بافي و در واقع منزلگاه تکامل گليم بافي به قالي بافي دانسته اند.

 

فصل سوم - سفالگري

1- مراحل تاريخي هنر سفالگري را بيان کنيد؟

2- لعابکاري از کجا به ايران آورده شد؟

لعابکاري را «کاسيتها» از بابل که قرنها در تصرف آنها بود به ايران آوردند. قديمي ترين نمونه تزئينات سفالي لعابداري که در ايران به دست آمده به «معبد چغازنبيل» و عهد عيلام ميانه منسوب است.

3- اولين ماده مصرفي در ساخت ظروف سفالي چيست؟

گل رس يا خاک رس

4- خاک رس به چند صورت در طبيعت وجود دارد؟
1. خاکهاي اوليه :

2. خاکهاي ثانويه :

5- موارد و مصالح مورد استفاده در سفالگري از نظر کميت فيزيکي به چند دسته تقسيم مي شوند؟

1. مواد اوليه پلاستيک (شکل پذير يا رُسها) :

2. مواد اوليه غيرپلاستيک :
خاصيت تغيير شکل ندارند

6- مواد اوليه غير پلاستيک به چند دسته تقسيم مي شوند؟

1. پر کننده ها :

2. گداز آورها :

7- ابزار و وسايل توليد را نام ببريد؟ کار هر يک از توضيح دهيد؟

سنگ خرد کن :
براي تبديل قطعه هاي سنگ بزرگ به خرده سنگ استفاده مي شود.
آسياب :
براي پودر کردن مواد معدني به کار مي رود.
الک :
براي دانه بندي، تميز کردن و جداسازي مواد از يکديگر از الک استفاده مي کنند.
مخلوط کن :
به هم زدن دوغابهاي سراميکي و ورز دادن خمير سراميک با مخلوط کن انجام مي گيرد.
خشک کن :
براي خشک کردن دوغاب بدنه هاي خام قبل از پخت آنها را در خشک کن قرار مي دهند.
کوره :
بدنه هاي خام و لعابدار را در کوره مي پزند.
چرخ سفالگري :
براي ساخت ظرفهاي سفالي از چرخ سفالگري استفاده مي شود.
ابزار کوچک چرخکاري: وسايلي است که براي شکل دادن ظرفهاي سفالي، هنگام چرخ کاري به کار مي رود.

8- روشهاي توليد سفال را نام ببريد؟

1. روشهاي دست ساخت
2. روشهاي ساخت ظروف با چرخ سفالگري
3. روش ساخت دوغابي

9- روشهاي دست ساخت را توضيح دهيد؟

1. فشاري :

2. مارپيچ يا فتيله اي :

10- روش ساخت ظروف با چرخ سفالگري را توضيح دهيد؟

در ساخت ظروف با چرخ سفالگري دو نوع چرخ به کار مي رود:
1. چرخ سفالگري کُند :

2. چرخ سفالگري تند :

11- روش ساخت دوغابي را توضيح دهيد؟

12- روش پرس خمير در قالب را توضيح دهيد؟

13- روش ريخته گري دوغابي را توضيح دهيد؟

14- کار پرداخت به چه منظور صورت مي گيرد؟

15- انواع تزئين بدنه هاي سراميکي را نام ببريد؟

1. تزئين روي بدنه خام
2. تزئين با رنگ و لعاب

16- تزئين روي بدنه خام به چند روش صورت مي گيرد؟

الف) نقش بريده يا مشبک :
بريدن نقش به وسيله ابزار برنده و نيز از روي بدنه خام را «نقش بريده» مي نامند.
ب) نقش کنده يا حکاکي :
کندن نقش بر روي سطح بدنه خام را «نقش کنده» مي نامند.
ج) نقش افزوده يا برجسته کاري :
افزودن نقش بر روي بدنه خام را نقش افزوده مي نامند.

17- تزئينات با رنگ و لعاب به چه صورتي انجام مي شود؟

1. سفالينه هاي يک رنگ :

2. تزئين زير لعاب :
در اين نوع تزئين معمولاً نقاشي، کنده کاري يا نقش برجسته در زير لعاب ديده مي شود.
3. نقاشي هفت رنگ :

4. کاشي لعاب پران :

18- کوره هاي سفالي به چند گروه تقسيم مي شوند؟

1. کوره هاي ابتدايي :

2. کوره هاي پيشرفته :

19- عوامل مؤثر در پخت سفال را ذکر کنيد؟

خروج يا تبخير آب فيزيکي و شيميايي مواد، سوخت مواد آلي، تکميل سوخت بدنه، واکنشهاي شيميايي، تغييرات حجمي فشار کوره.

فصل چهارم - مصنوعات چوبي

1- چرا زمان ساخت نخستين مصنوعات چوبي معين نيست؟

2- چه شواهدي از کاربرد در زمان هخامنشيان در دست است؟ دو مورد بيان كنيد.

3- ساسانيان به چه منظور در ساختن ديوارها از (کلافهاي چوبي) استفاده مي کرده اند؟

4- جنسيت کاري را تعريف کنيد؟

5- ابزار و وسايل مورد نياز در منبّت کاري را نام ببريد؟
1. مغار
2. چکش چوبي (تخماق)
3. ديگر وسايل و ابزار

6- مغار را تعريف کنيد و انواع آن را ذکر کنيد؟

1. مغارهاي تخت :

2. مغارهاي نيم واز :

3. مغارهاي لگويي :

4. مغار شفره :

7- چکش چوبي چه کاربردي دارد؟

8- مراحل توليد منبت را توضيح دهيد؟
1. انتخاب و آماده نمودن طرح و قطعه چوب مناسب براي منبت کاري؛
2. انتقال طرح روي چوب :

3. دوربري :

4. کنده کاري :

5 . ساخت و ساز و روسازي :
پس از تراشيدن زمينه کار، با مغار مناسب، ساخت و ساز را شروع مي کنند.

9- معرق چوب چيست؟

10 - چه مواد مصالحي در ساخت معرق چوب کاربرد دارد؟
مواد و مصالحي که در ساخت معرق چوب به کار مي رود، به دو گروه چوبي و غير چوبي تقسيم مي شوند:
1. مواد و مصالح چوبي :

2. مواد و مصالح غير چوبي :

11- ابزار و وسايل مورد نياز در ساخت معرق چوب را بيان کنيد؟

1. ميز کار :
که بايد متناسب با قد معرق کار باشد.
2. تخته پيشکار :
تخته اي کوچک و معمولاً نئوپان يا هفت لايي است که در جلوي آن شکافي به شکل هفت وجود دارد.
3. کمان اره :
که اره مويي بر روي آن بسته مي شود.
4. اره مويي :

12- روش توليد معرق چوب را توضيح دهيد؟

1. رنگ بندي :
طرح مورد نظر را با توجه به رنگ، بافت و جنس مصالح مورد استفاده در معرق، رنگ بندي مي کنند.
2. علامت گذاري و خُرد کردن طرح :

3 . برش کاري :
هر قطعه طرح را با اره مويي به دقت مي برند.
4. جفت و جور کردن :

5. پر کردن زمينه با چوب :
معرقي که زمينه آن با چوب پر مي شود، معرق «زمينه چوب» نام دارد.

13- معرق منبت چيست؟

14- خاتم سازي را تعريف کنيد؟

15- مهمترين شاهکارهاي خاتم دوره صفويه را نام ببريد؟

16- گره چيني را تعريف کنيد؟

17- ابزار و وسايل مورد نياز براي ساخت گره را ذکر کنيد؟

18- روش توليد گره چيني را توضيح دهيد؟
1. تعيين اندازه کار؛
2. طراحي و رسم گره مورد نظر بر اساس اندازه کار که نياز به تجربه و تسلط و وقت دارد.
3. الگو برداري :
از روي قسمتهاي مورد نياز گره رسم شده، الگو يا قالب برداشته مي شود.
4. ساخت چارچوب :
چارچوب در اندازه مورد نظر ساخته مي شود.
5. برش چوب آلتها :
براي ايجاد نقش گره، چوبها به ضخامت بند رسم شده بريده مي شود.
6. واگرفتن قالب روي چوب آلتها :
به تعداد مورد نياز چوبهاي واگيره، از قالبهاي آماه شده، تهيه مي شود.
7. نشان کردن آلتها :
به وسيله اره پشت بنددار، زوايه هاي اتصالات روي چوب آلتها برش مي خورد.
8. ابزار زدن روي آلتها :
با رنده ابزار، روي آلتها ابزار مي زنند.
9. ساخت اتصال آلتها :
دو سر هر يک از آلتها فاق و زبانه مي شود.
10. چيدن آلتها :
چيدن گره و درگير نمودن اتصالهاي ساخته شده، آخرين مرحله کارگر چيني است.

19- خراطي، چه هنري است؟ تعريف کنيد؟

20- در حصير بافي از چه مواد و مصالحي استفاده مي شود؟

21- حصير به چند روش بافته مي شود؟ (شکل صفحه 58)
حصير به طور عمده با دو روش «مارپيچ» و «درهم بافته يا مشبک» بافته مي شود.

22- روش حصيربافي مارپيچ را توضيح دهيد؟

اين روش از دو عنصر تشکيل شده است: پايه و باريکه يا نواري که براي دوختن آن به کار مي رود. «پايه» قطعه اي طويل و انعطاف پذير و معمولاً با مقطع دايره يا بيضي است که از دسته اي علف، پوست درخت، چندين ترکه يا ترکيبي از آنها تشکيل مي شود، براي بافتن سبد پس از مارپيچ کردن پايه به دور خود، آن را با نواري از جنس علف يا تراشه محکم مي کنند. در صورت مرکب بودن پايه، آن را به هم مي بندند و هر مارپيچ را به ديگري متصل مي کنند. روش مارپيچ مناسب ساختن بسياري از شکلهاي مدوّر است.

23- روش درهم بافته يا مشبک را توضيح دهيد؟

نوع ساده اين بافت از به هم بافتن دو گروه نوار از ماده مصرفي به وجود مي آيد که معمولاً به شيوه تار و پود عمود بر يکديگر قرار مي گيرند. اما گاهي ممکن است از زاويه قائمه خارج شوند. تارها از نظر ضخامت و انعطاف با پودها يکسانند اما رنگ آنها مي تواند متفاوت باشد. در اين روش، تنوع کمي وجود دارد که در ميزان ظرافت توليدات آن به چشم مي خورد. اين روش در تهيه ظروف و زيراندازها به کار مي رود.

 

فصل پنجم - مصنوعات فلزي

1- سير تحول ساخت «مصنوعات فلزي» را بيان کنيد؟ (شکل صفحه 64)

مردم نواحي بمپور، شهداد، تل ابليس، تپه سيلک و تپه زاغه از حدود هفت هزار سال پيش با ساخت اشياي فلزي، به ويژه اشياي مسي آشنا بوده اند. پس از کشف فلزات ديگر، فلزکاران با افزودن قلع به مس آلياژ سختي به دست آوردند و به دنبال آن عصر مفرغ آغاز شد که قدمت آن به حدود سه هزار سال قبل از ميلاد مي رسد. با تشکيل حکومت هخامنشي هنر فلزکاري تحول يافت و جايگاه ويژه اي در صنعت اين دوره پيدا کرد. هنر فلز کاري در دوره ساماني هنري درباري بود که هنر مردمي را نيز تحت تأثير خود قرار داد. در اوايل دوره اسلامي استفاده از آلياژهاي مختلف رايج شد. در دوره صفويه علاوه بر آلياژها، از آهن و فولاد نيز اشيايي نفيسي با تزئين طلاکوبي ساخته شد. تا چندي پيش اشياي فلزي بسياري چون سيني، دوري، کاسه، آينه و شمعدان و بسياري ابزار و لوازم ديگر که روشهاي ساخت و تزئين هر يک از آنه نيز متفاوت بود، ساخته مي شود.

2- هنر دواتگري را تعريف کنيد؟

ساخت اشياي فلزي به روش سرد به «دواتگري» معروف است که شايد بتوان گفت از نخستين شغلهاست و سابقه چند هزار ساله دارد. در ابتدا دواتگران با کوبيدن يک قطعه سنگ بر روي فلز سرد، ظرف يا شيء ساده را مي ساختند.

3- شيوه هاي ساخت ظروف در هنر دواتگري را نام ببريد؟

1. ساختن اشياء به صورت يک تکه يا بدون درز؛
2. ساختن اشياء با استفاده از دستگاه يا به روش خم کاري؛
3. ساختن اشياء به صورت چند تکه يا درزدار.

4- شيوه ساخت اشياء، به صورت يک تکه يا بدون درز را توضيح دهيد؟ (شکل صفحه 65)

در اين روش ابتدا ورق فلز را به شکل دايره اي که شعاع آن حداقل برابر ارتفاع ظرف مورد نظر است مي برند، سپس مرکز آن را بر روي سندان قرار داده، با چکش از مرکز به طرف محيط، ضربه هاي يکنواخت و کنار هم، به صورت مارپيچ وارد مي کنند تا ورق به شکل کاسه در آيد. آن گاه آن را وارونه بر روي سندان گذاشته با ضربه هايي در پيرامون دهانه ظرف را جمع مي کنند تا به شکل گلدان يا مشابه آن درآيد.

5- شيوه ساخت اشياء به صورت چند تکه يا درز دار را توضيح دهيد؟

در اين روش هنرمند ابتدا فلز را به شکل مستطيل مي برد. طول و عرض اين مستطيل برابر اندازه حداکثر محيط و ارتفاع ظرف مورد نظر است. سپس لبه دو ضلع رو به روي هم را با چکش به حدي نازک مي کند که به نصف قطر اوليه برسد. پس از اينكه لبه ظرف مي کاهد، در قلمزني و تزئين، مشکلاتي ايجاد مي کند. بنابراين بيشتر قلمزنان ترجيح مي دهند از ظرفهاي يک تکه يا بدون درز استفاده کنند.

6- شيوه ساخت اشياء با استفاده از دستگاه يا به روش خم کاري را توضيح دهيد؟

در اين روش، هنرمند از دستگاهي به نام «سه نظام» استفاده مي کند. به اين ترتيب که همانند روش اول يک صفحه گرد فلزي مي برد و آن را همراه با قالبهايي که از جنس چدن و به شکل ظرف ساخته شده، به دستگان مي بندد و در حاليکه دستگاه روشن است و فلز و قالب را مي چرخاند، با قلمهاي فولادي به طول 50 سانتي متر، فلز را فشرده، بر روي قالب مي خواباند. در نتيجه ورق فلز به شکل قالب در مي آيد.

7- هنر قملزني را تعريف کنيد؟

يکي از روشهاي تزئين فلز «قلمزني» است که طي آن با استفاده از چکش و انواع قلم، نقش مورد نظر را روي فلز ايجاد مي کنند.

8- شيوه اي رايج در قلمزني را نام ببريد.

1. شيوه عکسي
2. شيوه زمينه پر
3. شيوه منبت
4. شيوه برجسته
5. شيوه مشبک
6. شيوه قلم گيري

9- هنر مليله سازي را تعريف کنيد؟

ساخت ظرف يا شيء با رشته هاي نازک فلز به «مليله سازي» معروف است.

10- هنر زرگري را تعريف کنيد؟ (شکل صفحه 68)

ساخت زيور آلات از طلا و نقره را «زرگري» و نشاندن سنگهاي قيمتي روي آنها را «جواهر سازي» مي گويند.

11- هنر کوفته گري را تعريف کنيد.

هنر کوفته گري يا فولاد سازي، در واقع بر گرفته از ساخت اشياي آهني است که به صورت هنري توسعه يافته است. اين هنر در دوره هخامنشيان با ساخت جنگ افزارها و مهرها رايج بوده است.

12- هنر طلا کوبي را تعريف کنيد. (شکل صفحه 70)

موج دار کردن فولاد با طلا و نقره را «طلاکوبي» مي گويند. که به زرکوبي يا مطلا کاري نيز مشهور است. در گذشته طلا کوبي روي فلزاتي مانند مس، برنج و مفرغ نيز انجام مي شد.

 

فصل ششم - نگارگري

1- نگارگري را تعريف کنيد؟

 

2- تفاوت نگارگري ايران با مينياتور غربي چيست؟

در اروپا، لفظ «مينياتور» به نقاشيهاي ظريف داخل کتابهاي مذهبي دوره هاي «بيزانس» و «گوتيک» گفته مي شود. اين واژه نخست به وسيله جهانگردان اروپايي و سپس توسط خاورشناسان سده نوزدهم در مورد نقاشي ايران استفاده شد. ولي هنرمندان ايراني بيشتر عنوان «نگارگري» را براي نقاشي سنتي ايران جايز مي دانند.

3- مکتب بغداد به چه دوره اي از تاريخ مربوط است؟ ويژگيهاي بارز آن کدام است؟

4- ويژگيهاي نگارگري مکتب سلجوقي را نام ببريد؟

5- قديمي ترين و معروفترين نسخه شاهنامه که تاکنون شناسايي شده کدام است و مربوط به چه دوره اي است؟

قديمي ترين نسخه شاهنامه، «شاهنامه کاما» مربوط به دوره سلجوقي است.

6- ويژگيهاي نگارگري مکتب مغول را توضيح دهيد؟

7- مکتب هرات چگونه شکل گرفت؟

تيمور پس از تصرف شهرهاي ايران، سمرقند را پايتخت خود قرار داد. او با کوچ دادن هنرمندان ايراني و بغدادي به سمرقند، باعث شد که اين شهر مرکز فرهنگ و هنر سرزمينهاي اسلامي قرار گيرد. پس از تيمور، پسرش شاهرخ «هرات» را به پايتختي برگزيد و هنرمندان را به هرات دعوت کرد و بدينسان مکتب هرات پايه ريزي شد.

8- ويژگيهاي نگارگري مکتب هرات کدام است؟

هنر اين دوره، هنري واقعي، ملي و موافق با طبع و روحيه ايراني است. در اين دوره، نگارگري وارد مرحله جديدي از شکوفايي و تحول شد و به عالي ترين درجه خود رسيد. کمال الدين بهزاد از هنرمندان اين دوره، تحولاتي شگرف در هنر نگارگري ايران به وجود آورد که مي توان به درستي و پر تحرک بودن طرحها همراه با پختگي شگفت انگيز رنگها و ظرافت به کار گرفته شده در نمايش درختان، گلها و حالتهاي مختلف چهره ها اشاره کرد.

9- کدام کتابها در دوره مکتب هرات مصور شده است؟

کليله و دمنه، شاهنامه بايسنقري، مجمع التواريخ اثر حافظ ابرو، ظفرنامه، خمسه نظامي از کتابهاي مصور شده اين دوران است.

10- کار نگارگران مکتب تبريز چه ويژگي هايي دارد؟

نگارگران تبريزي بي آنکه سطح تخت نقاشي را بشکنند، ترکيب بنديهاي چند سطحي آفريدند که از پايين به بالا گسترده مي شود و غالباً از حد فوقاني قاب بيرون مي زند. همه چيز آکنده از حرکت و جنبش است. رنگها درخشان، پرمايه و پرکشش حساس و آرام است. از جمله ويژگيهاي نقاشيهاي اين دوره پوشش سر اشخاص به صورت کلاه قرمز رنگ قزلباشي است كه دوازده ترک دارد.

11- تذهيب را تعريف کرده و از آن چه استفاده اي مي شود؟ (تصوير صفحه 84)

تذهيب به معني زراندود کردن و طلاکاري با نقوش الهام گرفته از طبيعت، ولي کاملاً تجريدي، منظم و هندسي است که با خطوط مشکي و آب طلا تزئين شده است. در اوايل دوره اسلامي تذهيب براي تزئين و جداسازي آيات قرآن مجيد مورد استفاده قرار گرفت. در سده سوم و چهارم هجري ساده و بي پيرايه و با نقوش ساده و هندسي به کار گرفته شد. در سده هشتم با شکوه و مجلل، در سده نهم و دهم ظريف و پرمايه و در سده يازدهم و دوازدهم به اوج تنوع و تعدد مکاتب خود رسيده است.

12- تشعير را تعريف کنيد و موارد استفاده آن را ذکر کنيد؟

تشعير از شعر به معناي «مو» گرفته شده است. در تشعير، خطوطي به نازکي و ظرافت يک موي به کار مي رود که علت نام گذاري اين هنر است. تشعير با نقوش گياهي و جانوري همراه است و معمولاً در حاشيه نسخه هاي خطي يا مرقعات با طلا رسم مي شود

13- ابزار و مواد نگارگري را نام ببريد؟

قلم مو - بوم - رنگ - بست

14- بوم را تعريف کنيد؟

به هر چيزي که نقش، بر روي آن صورت گيرد، «بوم» يا «کار» گويند. بوم مي تواند از جنس فيبر سفيد، چوب، کاغذ، مقوا، صاف و عاج باشد که هريک از اين مواد، شرايط خاص خود را دارد و قبل از استفاده براي زمينه کار آن را آماده مي کنند.

15- رنگهاي مورد استفاده در نگارگري به چند گروه تقسيم مي شوند؟ نام ببريد.

1. رنگهاي گياهي :
پوست گردو، چاي و غيره که بيشتر براي رنگ کردن بوم و کاغذ به کار مي رود.
2. رنگهاي معدني :
طلا، نقره، لاجورد، سرنج و انواع اکسيدهاي فلزي
3. رنگهاي شيميايي

16- رنگهاي روحي و رنگهاي جسمي چه هستند و کاربرد آنها چيست؟

رنگهاي روحي، رنگهايي هستند با رنگ دانه هاي ريز و شفاف مثل آبرنگ که براي تزئين قلمگيري و صورت سازي به کار مي روند. رنگهاي جسمي، رنگهايي هستند با رنگ دانه هاي درشت و قدرت پوشانندگي زياد مثل گواش و رنگها پودري.

17- بست چيست؟ چرا از آن استفاده مي کنند؟

از بست به عنوان چسب مورد استفاده در رنگ بهره گيري مي شود. بستهاي مورد استفاده در نقاشي بيشتر از انواع صمغ درختا، صمغ عربي و کتيراست. بعضي از بستها حالت کريستايي و شکننده دارند، مانند «آب نبات» که به هنگام استفاده بايد به نسبت مشخص شيره انگور يا خرما به آن اضافه شود. از بستهاي حيواني نيز که از جوشانيدن استخوان و پوست و روده و شاخ تهيه مي شود، مايع رقيق آن در بوم کردن بعضي از زمينه ها به کار مي رود.

 

فصل هفتم - رودوزيهاي سنتي

1- رودوزيهاي سنتي را تعريف کنيد؟

رودوزي آن دسته از صنايع دستي کشور ماست که طي آن طرحها و نقوش سنتي با ابزاري ساده نظير سوزن، قلاب و غيره و با بهره گيري از انواع نخهاي رنگين يا فلزي بر روي پارچه هاي بدون نقش به وجود مي آيد.

2- چهار گروه اصلي روزدوزيهاي سنتي را نام ببريد؟

1. رودوزي با حذف تار و پود؛
2. رودوزي با نخهاي رنگي؛
3. رودوزي با زمينه پر؛
4. رودوزي با افزودنيهاي تزئيني؛

3- نمونه هايي از رودوزيهاي با نخهاي رنگي را توضيح دهيد؟

1. چشمه دوزي :

2. سکه دوزي :

3. شبکه دوزي :

4- دو نمونه از رودوزيهايي که با (نخهاي رنگي) انجام مي شود نام ببريد؟

1. قلاب دوزي :

2. برودري دوزي (دندان موشي) :

5- دو نمونه از رودوزي با زمينه پر را توضيح دهيد؟

1. بخارا دوزي :

2. سوزن دوزي بلوچ :
کار با نخهاي دمسه به رنگهاي تند بر پارچه هاي کتان انجام مي شود.

6- دو نمونه از رودوزي با افزودنيهاي تزئيني را توضيح دهيد؟

1. مليله دوزي :

2. نقره دوزه :

7- رودوزيهاي تلفيقي چگونه انجام مي شود؟

پس از انتقال طرح مورد نظر روي پارچه ساتن يا مخمل با دوختن پولکهاي مطلا، مليله و منجوقهاي الوان روي طرح آن را پر مي کنند. در اين تزئينات، گاهي فلزاتي شبيه سکه به رنگهاي مختلف به کار مي برند.

 

فصل هشتم - رنگرزي و چاپ سنتي

1- رنگرزي را تعريف کنيد؟

تثبيت يک ماده رنگ دار بر روي سطح اتکاي مورد نظر را «رنگرزي» مي گويند. ماده رنگي ممکن است به سطح جسم، چسبيده و ثابت شود يا آنکه در داخل الياف نفوذ کند.

2- مراحل اساسي رنگرزي سنتي را نام ببريد و توضيح دهيد.

1. دندانه دادن
2. رنگرزي
داندانه دادن :

در رنگرزي براي آماده نمودن الياف، ابتدا آنها را در حمام آب گرم 30 تا 40 درجه سانتيگراد براي مدت دو ساعت خيس کرده، سپس در آب نيم گرم شستشو مي دهند تا مواد اضافي و چربي آن گرفته شود. چنانچه کلافها خشک شود، براي رنگرزي مجدداً آنها را نمدار مي کنند و داخل آب گرم حدود 70 درجه سانتيگراد مي ريزند، حرارت مي دهند و دندانه را به آن اضافه مي کنند. سپس الياف دندانه شده را داخل حمام رنگ مي ريزند و دماي حمام را به تدريج به نقطه جوش مي رسانند. در طول مدت جوش هر چند دقيقه يک بار الياف را به هم زده، زير و رو مي کنند تا به طور يکنواخت رنگ بگيرد.

3- دوام رنگهاي آنيليني چگونه است؟

رنگهاي آنيليني در اواخر زمامداري ناصرالدين شاه قاجار وارد ايران شد. اين گونه رنگهاي شيميايي بي دوام است و با شستشو از بين مي رود.

4- عيب رنگهاي کرومي را بگوييد؟

عيب رنگهاي کرومي ثبات بيش از حد وسايل بهداشتي آن است. رنگهاي طبيعي با گذشت زمان و در نتيجه تأثير نور يا شستشو، خامي خود را از دست مي دهد و مايه اي نرم، مخملي و زيباتر به خود مي گيرد و اين نکته اي است که در رنگهاي شيميايي کرومي ديده نمي شود.

5- چاپ سنتي را تعريف کنيد؟

کليه فرآورده هايي که با قلم مو، قالب و شابلون، رنگ آميزي و پذيراي نقش مي شوند، در گروه «چاپ سنتي» قرار مي گيرد؛ مانند چاپ قلمکار و چاپ کلاقه اي.

6- چاپ سنتي روي پارچه به چند گروه تقسيم مي شود؟

1. چاپ روي پارچه هاي پنبه اي و کتاني که به «قلمکار سازي» يا چيت سازي معروف است و تاريخي طولاني دارد.
2. چاپ روي پارچه هاي ابريشمي که به چاپ کلاته اي مشهور است.

7- روش چاپ قلمکار سازي را توضيح دهيد؟

ابتدا نقش مورد نظر با مداد بر روي کاغذ پوستي يا روغني رسم و سپس کار تفکيک رنگ انجام مي شود. آنگاه نقش مربوطه به هر رنگ را بر روي چوب گلابي يا زالزالک منتقل نموده، اطراف آن را به کمک ابزار مخصوصي مانند چاقو يا مغار مي تراشند تا نقوش، حالتي برجسته به خود گيرد. معمولاً براي هر طرح چهار قالب مي سازند که هر قالب يک رنگ را بر روي پارچه منتقل مي کند پس از انتخاب و آماده کردن پارچه مورد نظر در اندازه مناسب، حاشيه دوزي و ريشه تابي، آن را براي چاپ آماده مي کنند. براي سفيد کردن، پارچه ها را در معرض نور خورشيد قرار مي دهند. هنرمند با کمک قالب چوبي به چاپ نقش بر روي پارچه مي پردازد. در پايان پارچه نقش زده را مي شويند تا رنگهاي اضافي از بين برود.

8- گازري کردن پارچه را تعريف کنيد؟

براي ثبات رنگ پارچه پوست انار ساييده شده را در آب جوش ريخته، مقداري مغز روناس به آن مي افزايند و حرارت مي دهند. سپس پارچه را در داخل پاتيل مي جوشانند. با بيرون آوردن و شستن مجدد آن رنگهاي به کار رفته ثابت مي ماند. به اين مرحله «گازري کردن» پارچه مي گويند.

 

فصل نهم - شيشه گري

1- سير تاريخي هنر شيشه گري را بيان کنيد؟

قديمي ترين نمونه ها از شيشه هاي دست ساز در خاورميانه پيدا شده است. باستان شناسان معتقدند که سومريها در هزاره سوم قبل از ميلاد با شيشه، آشنايي داشته اند. گيرشمن بطريهاي شيشه اي زيادي از حفاريهاي معبد چغازنبيل به دست آورده است. از زمان هخامنشيان، شواهد اندکي براي استفاده کلي از شيشه در دست است. آثار شيشه اي کهن نشان مي دهد که تا قبل از سده اول پيش از ميلاد، از شيشه فقط يه حالت توده اي استفاده مي کرده اند. با کشف اشياي شيشه اي زمان پارتها و ساسانيان مي توان گفت صنعت شيشه سازي در ايران رواج کامل داشته و از دو روش ساخت «دميدن در قالب» و «دميدن آزاد» استفاده مي شده است. از دوره سلجوقيان تا دوره مغول ظرفهاي شيشه اي بسيار زيبا با تزئينات مختلف به صورت مينايي، تراشيده يا با نقوش افزوده از کوره شيشه گران شهرهاي مختلف ايران بيرون مي آمد.

2- مواد و مصالح شيشه گري را نام ببريد؟

1. عناصر پايه :

2. عناصر ذوب کننده :

3. عناصر تثبيت کننده :

4. عناصر سفيد کننده :

3- وسايلي که در کارگاه شيشه گري مورد استفاده قرار مي گيرد را نام ببريد؟

1. بوري (ميله دم) :

2. سنگ کار :
از جنس سنگ يا فلز بري گرم کردن مواد روي ميله دم استفاده مي شود.
3. قاشق چوبي :
به صورت ملاته گير که هميشه خيس است و نقش قالب را دارد.
4. دستگاه آب :
حوضچه فلزي مکعب مستطيل که داراي آب است.

4- روشهاي ساخت شيشه را نام ببريد؟

1. روش فوتي
2. روش فوتي قالبي
3. روش پرسي

5- روش فوتي را توضيح دهيد؟

برداشت ماده مذاب را کوره به وسيله بوري يا ميله دم که قبلاً گرم شده، ثابت کردن ماده مذاب روي نوک ميله، مرمري کردن يا ورز دادن و چرخاندن آن روي ميز کار و گرد کردن آن، دوباره گرم کردن خمير شيشه روي سر ميله، دميدن در ميله و ايجاد حباب کوچک در وسط خمير سر ميله، سرد کردن خمير تا جايي که سرخي خود را از دست دهد، برداشت مجدد خمير از کوره و ثابت کردن آن روي ميله دم، قاشقي کردن خمير سر ميله يا يکنواخت کردن آن، کارهايي است که بايد انجام شود تا استاد کار ساخت شيشه را آغاز نمايد. از اين مرحله به بعد استاد کار ميله دم را گرفته، به چرخش درمي آورد تا شکل اوليه ظرف را بسازد. سپس آن را به دستِ پا قالبي ساز مي دهد تا شياري در محل اتصال شيشه و ميله فلزي واگيره ايجاد کند. سپس از آن واگيره گير ميله واگيره را به ته ظرف مي چسباند و استاد کار ميله دم را از محل شيار ظرف جدا مي کند. بعد از اين مرحله، کار شکل دادن و ساخت و پرداخت دهانه و لگوي ظرف شروع مي شود. در مرحله بعد دسته و تزئينات را روي آن قرار مي دهد. در پايان ظرف را با ميله واگيره به پشت بر مي دهد تا به گرمخانه ببرد سپس کوره را خاموش مي کنند تا اشياء هم زمان با سرد شدن هواي داخل کوره خنک شوند.

6- روش فوتي قالبي را توضيح دهيد.

در اين روش، ابتدا مقداري از مواد مذاب را با ميله دم از کوره برداشته، پس از آماده کردن و يک بار دميدن در آن مقداري مواد به آن اضافه نموده گرم مي کنند. سپس آن را در قالب قرار داده در ميله دم مي دمند تا خمير شيشه شکل قالب را به خود بگيرد. سپس از ميله دم جدا نموده، لبه کار را صاف مي کنند و آن را به گرمخانه مي برند، مانند انواع بطري، آبليمو ، گلاب و غيره.

7- روش پرسي را توضيح دهيد؟

ساخت در قالبهاي پرس بادي نيز بيشتر براي انواع بطري به کار مي رود، به اين صورت که مقدار مناسب مواد مذاب با ميله دم از کوره بر مي دارند و آن را بسيار سريع از ميله دم جدا کرده در قالب پرس قرار مي دهند و با بستن قالب و فشار هواي وارد شده در قالب، خمير شکل مورد نظر را مي گيرد. سپس قالب را باز کرده، به سرعت شيء ساخته شده را خارج نموده، در گرمخانه قرار مي دهند.

8- روش توليد شيشه رنگي را توضيح دهيد؟

براي رنگي کردن شيشه، در خمير آن از اکسيدهاي فلزي به ترتيب زير استفاده مي کنند:
1. اکسيد آهن :

2. اکسيد کرم :
رنگ سبز، زرد يا آبي سبز خواهد داد.
3.اکسيد مس :
معمولاً رنگ سبز يا آبي سبز خواهد داد. در بعضي حالات نيز رنگ قرمز ايجاد مي کند.

9- روش آب گز کردن را بيان کنيد.

شيء شيشه اي ساخته شده را بعد از انبري کردن، در مقابل حرارت کوره قرار مي دهند تا کاملاً گداخته شود. سپس آن را وارد آب کرده، به سرعت خارج مي کنند. به اين ترتيب ترکهاي ريزي در بدنه پديد مي آيد سپس آن را در کوره حرارت مي دهند تا ترکها به هم جوش بخورد. بعد از آن به تمام کردن ساخت ظرف ادامه مي دهند.

10- قديمي ترين کار تکميلي و تزئين بر روي شيشه کدام روش است؟ توضيح دهيد.

تراش شيشه است. در حال حاضر نيز تراش شيشه در کارگاههاي شيشه گري معمول است. براي تراش، شيشه را با ضخامت زياد و گاه دو پوست و سه پوست مي سازند و از چرخهاي سيليسي 20 تا 30 سانتيمتري تراشهاي مختلف استفاده مي کنند.

11- نقاشي روي شيشه را توضيح دهيد. (شکل صفحه 119)

اين کار به دو صورت سرد و گرم اجرا مي شود. براي نقاشي سرد از رنگهاي روغني بر روي شيشه هاي مات، شفاف يا رنگي استفاده مي کنند. در نقاشي گرم از لعابهاي رنگي شيشه اي با نقطه ذوب پائين استفاده مي کنند. پودر اين رنگها به طور عام وارداتي هستند. آنها را با تربانتين مخلوط کرده، با قلم مو روي شيشه نقاشي مي کنند. سپس کار نقاشي شده را به گرمخانه برده، حرارت مي دهند تا رنگ روي شيشه تثبيت شود.

 

فصل دهم - ساير مصنوعات صنايع دستي

1- سراجي سنتي را توضيح دهيد؟

تهيه پوست و چرم و استفاده هاي کاربردي از آن بيشتر تابع موقعيتها و مناطقي است که انسان در آن زيست نموده است. اهميت فرآورده هاي چرمي در صنايع دستي تا حدودي به ساختمان فيزيکي چرم مربوط است. اين ماده مانند پارچه قابل دوختن و مانند چوب نقش پذير است، قابليت کشش دارد و قابل رنگ آميزي و شکل پذيري مي باشد. اين ويژگيها سبب گرديده تا چرم در دستهاي يک ذهن خلاق، شکلهاي متفاوتي به خود بگيرد و کاربردهاي فراواني داشته باشد. مانند کيف، کفش، کمربند و غيره از چرم ساخته مي شود.

2- پوستين دوزي را توضيح دهيد. مناطق مهمي که در آن پوستين دوخته مي شود را نام ببريد؟

براي ساختن پوستين، ابتدا پوست را دباغي و سپس رنگ آميزي و يکدست مي کنند و از روي الگو برش مي زنند. پس از آن با نخهاي ابريشمي روي آن را گلدوزي مي کنند و در پايان، قسمتهاي مختلف را به شيوه سنتي به هم مي دوزند. هنر پوستين دوزي در شانديز، دوين، مشهد، قوچان و درگز در استان خراسان، هنوز هم رواج دارد.

3- انواع جلدها را از نظر روکش نام ببريد؟

1. جلد ضربي
2. جلد روغني
3. جلد سوخت
4. جلد معرق

4- جلد ضربي چگونه ساخته مي شود؟

جلد ضربي را کوبيده نيز مي گويند. به اين ترتيب ساخته مي شود که ابتدا طراّح يا مذّهب، طرح مورد نظر را روي دو قطعه برنج ضخيم طراحي مي کند. سپس استاد قلمزن آن را حکاکي مي کند. بعد از آن، صحاف اين دو قطعه برنج حکاکي شده را کمي داغ کرده با چکش روي چرمي که قبلاً در آب نهاده و نم برداشته مي کوبد تا اثر نقش بر روي آن منتقل شود. در صورت تمايل فرو رفتگي و بر جستگيهاي ايجاد شده را با محلول طلا يا نقره مي آرايند.

5- جلد روغني چگونه ساخته مي شود؟

ابتدا صحاف مقوا و عطف آن را به اندازه مورد نظر آماده مي کند. سپس نقاش يا مذهب آن را بوم زده، زمينه نقاشي بر روي آن را فراهم مي کند و تصاويري در رو و پشت مقواي جلد، نقاشي و رنگ آميزي مي کند. پس از پايان نقاشي جلوه خود نقاش روي آن روغن کمان مي زده است و اين روغن زدن را در فضاي خالي از گرد و غبار چند بار تکرار مي کرده تا نقش جلد تابناکي و جلوه پيدا کند و از هر آسيبي محفوظ بماند.

6- جلد سوخت چگونه ساخته مي شود؟

ابتدا مذّهب، نقشه را روي کاغذ يا پشت چرم با قلم مو طراحي مي کند. سپس سوخت ساز، با وسيله اي به نام «نقش بر» و با دقت بسيار، نقش آن را از بوم جدا نموده در محلي روي جلد يا درون آن که قبلاً با رنگ يا اطلس خوشرنگ آماده کرده، مي کوبد تا بچسبد. به جهت رنگ تيره چرم مورد استفاده، به آن «سوخت» يا سوخته مي گفتند.

7- روش ساخت جلد معرق را توضيح دهيد؟

جلد معرق نيز مانند جلد سوخت است، با اين تفاوت که در معرق قطعه هايي با رنگهاي مختلف از چرم، تيماج يا ساغري بريده شده و روي زمينه آماده جلد، در کنار هم قرار مي گيرد و نقشي را به وجود مي آورد.

8- سه مورد استفاده از نمدار نام ببريد؟

نمد فرآورده اي است از پشم که بيشتر به عنوان لباس و کلاه يا زيرانداز از آن استفاده مي شود.

9- روش تهيه نمد را توضيح دهيد.

کار نمد مالي سخت و طاقت فرساست. پشم بعد از تميز کردن و رنگرزي، حلاجي شده، سپس نمد مال با کمک دست و پا آن را روي زمين مي غلتاند و در ضمن اين کار کف صابون و آب به آن مي افزايد. به اين ترتيب پشم را در هم مي کند و نمد مي سازد.

10- پاپيه ماشه سازي را تعريف کرده و روش تهيه آن را توضيح دهيد.

پاپيه واژه فرانسوي به معني کاغذ و ماشه به معني مجاله کردن است. روش کار چنين است که با کاغذهاي باطله، آب و مقداري چسب خمير تهيه مي کنند و با آن اشياي کوچکي مانند قلمدان، جلد کتاب، جعبه آينه و غيره مي سازند. پس از خشک شدن روي آن را نقاشي و سپس با لاک يا روغن مي پوشانند.