فصل 10 – انسان و حركت
استخوان و كار آن :
انسان مانند بسياري از جانوران بزرگ داراي پر چوبي به نام اسكلت داخلي است كه شامل استخوان ها،‌غضروف ها و اجزاي ديگراست. استخوان ها به بدن شكل مي دهند و باعث مي شوند كه بتوانيم راست بايستيم. كار ديگر آن ها حفاظت از اندام هاي ويژه اي مانند مغز و قلب است. از طرف ديگر وجود استخوان ها باعث مي شوند تا اندام هاي حركتي بطور مناسب و با سرعت لازم حركت كنند. برخي استخوان ها مثل دنده ها،‌ جمجمه ، جناغ و لگن در توليد گلبول هاي خوب مؤثرند.

ساختمان استخوان :
استخوان اندامي زنده است. سلول هاي استخواني تقريباً مانند كشمش هاي يك كيك كشمشي در ماده اي زمينه اي قرار دارند. اين ماده از كلسيم، فسفر و رشته هاي پروتئيني دراز ساخته شده است كه با چشم ديده نمي شود. كلسيم و فسفر باعث استحكام استخوان مي شوند و آن را در برابر فشار مقاوم مي سازند. رشته هاي پروتئيني باعث مقاومت استخوان در برابر ضربه مي شوند.

اگردر غذاي انسان به اندازه كافي كلسيم و فسفر وجود نداشته باشد، استخوان ها ضعيف مي شوند. به همي دليل كمبود كلسيم و فسفر در كودكان، باعث خميدگي استخوان هاي پا مي شوند. هر چه سن انسان بالا مي رود ، توليد رشته هاي پروتئيني استخوان كاهش بيشتري مي يابد. در برخي افراد كاهش بيش از اندازه رشته هاي پروتئيني باعث مي شود استخوان ها آسيب پذيرترشوند.

غضروف :
بخش مهمي از اسكلت انسان را غضروف تشكيل مي دهد. غضروف نرم تر و قابل انعطاف تر از استخوان است. نوك بيني و لاله ي گوش شما از غضروف ساخته شده است. لايه اي از غضروف روي استخوان هاي متحرك را در محل اتصالشان بر يكديگر پوشانده است. سطح لغزنده ي غضروف مانع اصطكاك استخوان ها مي شود.

بيشتر استخوان ها در ابتدا از جنس غضروف اند اما به تدريج با جذب كليسيم و فسفر غذا،‌تبديل به استخوان مي شوند. استخواني شدن،‌از دوران جنيني شروع مي شود و تا حدود 20 سالگي ادامه پيدا مي كند. از آن به بعد، امكان افزايش قطر و ترميم (در صورت شكستيگي و آسيب ديدگي) وجود دارد اما رشد طولي متوقف مي شود.

مفصل :
محل اتصال استخوان ها را به هم را مفصل مي گويند. مفصل ها را بر اساس ساختمان و نوع حركت به سه گروه ثابت نيمه متحرك و متحرك تقسيم مي كنند. استخوان ها در محل مفصل هاي ثابت به كمك رشته هاي سخت و در مفصل هاي نيمه متحرك به كمك غضروف در كنار يكديگر قرارگرفته اند اما ساختمان مفصل هاي متحرك پيچيده تر است.

ماهيچه و كار آن :
حدود 3/1 تا 2/1 وزن بدن شما مربوط به ماهيچه هاست.بعضي از اندام هاي بدن از ماهيچه درست شده اند. گروهي از ماهيچه ها نيز باعث حركت استخوان ها و اندام هاي بدن مي شوند. تمامي حركات بدن مانند پلك زدن چشم، پا زدن به توپ، حركت غذا در لوله گوارش، ‌تنگ يا گشاد بودن رگ ها، تپش هاي قلب، بايد بوسيله ي ماهيچه ها انجام مي گيرد.
ماهيچه ها از سلول هاي ويژه اي به نام تار ماهيچه اي ساخته شده كه در كنار يكديگر رديف شده اند. درون سلول هاي ماهيچه اي ،‌رشته هاي باريكي از جنس پروتئين وجود دارد كه مي توانند منقبض يا كوتاه تر شوند. وقتي همه ي سلول هاي يك ماهيچه با هم منقبض شوند،‌ماهيچه نيز منقبض مي شود و در حقيقت حركت مي كند.

ماهيچه هاي اسكلتي:
ماهيچه هاي اسكلتي شكل هاي مختلفي وجود دارند. اين ماهيچه ها شامل دسته هايي از سلول هاي ماهيچها ي هستند كه به كمك بافت پيوندي در كنار يكديگر قرار گرفته اند. بافت پيوندي بين تارهاي ماهيچه اي تا دو سر ماهيچه ادامه مي يابد و طناب محكم سفيد رنگي به نام زردپي (تاندون) بوجود مي آورد كه معمولاً به استخوان مفصل مي شود. بزرگ ترين زردپي بدن زردپي آشيل است. كه از پشت ساق پا تا كف پا امتداد مي يابد. نام اين زردپي به عنوان نشانه اي از قدرت و استحكام معروف شده است.

وقتي ماهيچه منقبض مي شود، طول آن كم و ضخامتش زياد مي شود، در اين حالت زردپي و استخواني را كه به آن اتصال دارد مي كشد اما اين ماهيچه با انبساط خود نمي تواند استخوان را به جاي قبلي بازگرداند. اين عمل را بايد يك يا چند ماهيچه در سمت ديگر استخوان به كمك انقباض خود، انجام دهد. به همين دليل بيشتر ماهيچه هاي اسكلت عمل متقابل دارند و جفت جفت كار مي كنند.

سؤالات از متن فصل 10
1 – لازمه زنده ماندن جانور حركت است.
2 – انسان براي به حركت درآوردن «ماهيچه و استخوان» نياز دارد.
3 – ماهيچه ها در چه صورت بهتر عمل مي كنند؟
در صورتي كه به جاي مناسبي تكيه داشته باشند. اين تكيه گاه همان استخوان ها هستند.

4 – وظايف استخوان ها را نام ببريد.
1 – به بدن شكل مي دهند.
2 – از اندام ها (مانند مغز و قلب) محافظت مي كنند
3 – باعث مي شوند تا اندام هاي حركتي بطور مناسب و با سرعت لازم حركت كنند
4 – برخي از آن ها در توليد گلبول هاي خون مؤثرند.

5 – سلول استخواني در ماده اي زمينه اي قراردارد. جنس اين ماده چيست؟
اين ماده از كلسيم ، فسفر و رشته هاي پروتئيني ساخته شده است.

6 – چرا هر چه سن بالاتر مي رود، آسيب پذيري استخوان ها بيشتر مي شود؟
هر چه سن انسان بالاتر مي رود، توليد رشته هاي پروتئيني، استخوان كاهش بيشتري مي يابد در برخي افراد، كاهش بيش از اندازه ي رشته هاي پروتئيني باعث مي شود، استخوان ها آسيب پذيرتر مي شوند.

7 – كار غضروف چيست؟
... از غضروف روي استخوان هاي متحرك را در محل اتصالشان به يكديگر پوشانده است. سطح لغزنده ي غضروف مانع اصطكاك استخوان ها مي شود.

8 – استخواني شدن از .... شروع مي شود و تا ...... ادامه پيدا مي كند.
دوران جنيني – حدود 20 سالگي

9 – چه نوع تفاوت ساختماني ميان انواع مفصل ها وجود دارد؟
استخوان ها در محل مفصل هاي ثابت به كمك رشته هاي سخت و در مفصل هاي نيمه متحرك به كمك غضروف در كنار يكديگر قرار گرفته اند اما ساختمان مفصل هاي متحرك پيچيده تر است.

10 – استخوان به كمك رشته هاي محكمي از...........به نام..........در محل خود مستقر شده اند؟
بافت پيوندي – رباط

11- مهره هاي كمر، جمجمه و شانه هر يك داراي چه نوع مفصل هستند؟
مهره هاي كور -> نيمه متحرك
جمجمه -> ثابت
شانه -> متحرك

112 – ماهيچه ها چگونه منقبض يا كوتاه مي شوند؟
درون سلول هاي ماهيچه اي ، رشته باريكي از جنس پروتئين وجود دارد كه مي توانند منقبض يا كوتاه تر شوند. وقتي همه سلول هاي يك ماهيچه با هم منقبض شوند، ماهيچه نيز منقبض مي شود.

13 – زرد پي چيست؟
زردپي يا ناندون طناب سفيد محكم از جنس بافت پيوندي بين تارهاي ماهيچه اي است كه تا دو سر ماهيچه ادامه مي يابد.

14 – وقتي ماهيچه ...............مي شود طول آن كم و ضخامتش.............مي شود.
منقبض – زياد